Od deklaracji politycznej po osobiste wspomnienia, piękno i humor – za pośrednictwem biżuterii można wyrazić wszystko. Dowiedli tego uczestnicy specjalnego pokazu biżuterii artystycznej SCHMUCK, który odbył się już po raz 64. podczas Międzynarodowych Targów Rzemiosła IHM w Monachium.

Już od ponad 60 lat SCHMUCK jest najważniejszym pokazem współczesnej biżuterii artystycznej. Udział w nim biorą artyści, właściciele galerii, kolekcjonerzy i miłośnicy biżuterii z całego świata, ciekawi nowych dzieł sztuki złotniczej z najróżniejszych kultur, pokoleń i kontekstów artystycznych. W tym roku kuratorką wystawy jest brytyjska artystka Caroline Broadhead, wieloletnia wykładowczyni w Central Saint Martins College of Art and Design w Londynie, laureatka Nagrody Herberta Hofmanna 2022. Spośród 600 zgłoszeń wybrała ona na wystawę 67 uczestników z 23 krajów. W tym gronie znalazło się wielu twórców, którzy zaszczytu prezentacji prac w ramach SCHMUCK dostąpili po raz pierwszy, jak również twórcy o ugruntowanej już pozycji w świecie biżuterii artystycznej. W ich pracach dominują tematy trapiące współczesne społeczeństwo, takie jak m.in. skutki pandemii koronawirusa, wpływ kolonializmu czy konieczność myślenia o zrównoważonym rozwoju.


„Biżuteria to narzędzie do wyrażania emocji, ponieważ ludzie noszą ją również pod wpływem emocji. Bardzo często staje się częścią nas, jeśli nosimy ją każdego dnia. Często dotyczy relacji, więc w pewnym sensie jest też nośnikiem emocji" – przekonuje kuratorka.


Annamarii Zanella – nowoczesny klasyk


W ramach pokazu specjalnego SCHMUCK odbyła się wystawa poświęcona niedawno zmarłej włoskiej artystce Annamarii Zanelli (1966-2022), która została uhonorowana tytułem „nowoczesnego klasyka”. Zainspirowana ruchem artystycznym arte povera (sztuka uboga), którego cechą charakterystyczną było eksponowanie surowości materiałów, artystka posługiwała się materiałami nieszlachetnymi, które nabierały znaczenia tylko dzięki kontekstowi. Skorodowany metal oraz znalezione przedmioty są narzędziem do przekazywania opinii, które mogą mieć charakter zarówno polityczny, jak i osobisty. Jej celem jest wydobycie i podkreślenie „duszy” materiału. Zarówno wybór materiałów, jak i kolorów nie był w jej pracach przypadkowy. Kolory miały za zadanie wywoływać określone uczucia i reakcje. Zanella poświęciła wiele uwagi historii kolorów i sposobów pozyskiwania barwników, szczególnie błękitnego, który sama wytwarzała według 14-wiecznej receptury. W jego nowoczesnym wykorzystaniu powoływała się na takich artystów jak Giotto, Wassily Kandinsky czy Yves Klein. O tym kolorze mówiła, że jest jak dusza, jak nadzieja.

Nagroda Herberta Hofmanna

Nagrodę tę – noszącą imię historyka sztuki Herberta Hofmanna, który zainicjował pierwszą międzynarodową wystawę biżuterii w Monachium w 1959 roku i uznawaną obecnie za „Oskara biżuterii artystycznej” – otrzymały w tym roku trzy artystki:
- Tamara Marbl Joka z Norwegii za broszkę „Mirror of the Past” wykonaną z betonu, srebra i stali. W materiale i formie znajdują odzwierciedlenie jej doświadczenia artystki, która zastanawia się, czy beton jest silniejszy niż przemoc natury oraz wojna. To nawiązanie do osobistej biografii artystki, która przeżyła trzęsienie ziemi, wojnę i długą migrację i wie, co to znaczy, gdy beton zaczyna się kruszyć pod nogami.
- Jutta Kallfelz z Niemiec za trzy brosze „Ruppert”, „Esra” i „Roxy” wyrzeźbione z drewna brzozy, hebanu i pianki morskiej, przedstawiające króliki stylizowane na wycinankę. Widoczne są przede wszystkim ich uszy i grzbiety, za pośrednictwem których komunikują. Dzięki redukcji formy i wymiarów powstały przenośne małe rzeźby – miłe i zabawne w odbiorze.
- Neke Moa z Nowej Zelandii za wisiorek „Ngati Pukana” wykonany z drewna dryfowego, jadeitu i muszli, czyli materiałów o wielowiekowej tradycji w biżuterii używanych do tworzenia amuletów i talizmanów. Jest on częścią większej grupy prac o nazwie „Rakan whakarawe”, co oznacza „broń codziennego życia”. Stworzona z tak mocno nasyconych przekazem biżuteria ma pomagać w stawianiu czoła przeciwnościom losu.

Wystawa SCHMUCK jest częścią sekcji „Rzemiosło & Design” wyodrębnionej w 2008 r. w ramach Międzynarodowych Targów Rzemiosła w Monachium.