W nazwie pracowni nieprzypadkowo pojawia się słowo „design”. Choć powstają tu unikatowe obiekty i autorska biżuteria, sposób ich projektowania wyrasta ze wzornictwa. Punktem wyjścia jest nie tylko forma, lecz także potrzeby użytkownika, właściwości materiału, możliwości technologiczne i sposób, w jaki przedmiot będzie używany.
Projektant nie może zatrzymać się na poszukiwaniu ciekawej formy. Musi odpowiedzieć sobie na pytanie, kto będzie z tego przedmiotu korzystał, z czego powinien powstać i jak można go wykonać. Dotyczy to również biżuterii. Właśnie tego uczymy studentów – patrzenia na mały przedmiot z taką samą uwagą, z jaką projektuje się mebel czy produkt przemysłowy – mówi prof. Sławomir Fijałkowski.
Projektant pomiędzy artystą a rzemieślnikiem
Ta zasada dobrze tłumaczy charakter prac prezentowanych na wystawie. Są wśród nich realizacje eksperymentalne, wykorzystujące nietypowe materiały, nowe technologie i nieoczywiste proporcje. Swoboda ma jednak swoją granicę – jest nią funkcjonalność.
Projektant znajduje się więc gdzieś pomiędzy artystą a rzemieślnikiem. Może swobodnie kształtować formę, ale musi pamiętać, że zaprojektowany przedmiot trafi później do konkretnego użytkownika. Dlatego każda z prezentowanych realizacji jest wynikiem poszukiwań, w których estetyka musi iść w parze z funkcją.
Rzemiosło i cyfrowe narzędzia
Prowadzona przez prof. Sławomira Fijałkowskiego i asystentkę mgr Zuzannę Franczak Pracownia Designu Eksperymentalnego łączy tradycję złotniczą i jubilerską z technologiami cyfrowymi. Studenci korzystają z modelowania 3D, CAD/CAM, druku 3D, skanowania, projektowania parametrycznego i technologii CNC. Nie są one alternatywą dla rzemiosła, lecz jego naturalnym uzupełnieniem.
Prezentowane na wystawie obiekty są efektem tego sposobu myślenia. To fizycznie zrealizowane prace, które łączą tradycyjne techniki jubilerskie z nowoczesnymi metodami projektowania i prototypowania, pokazując, że współczesna biżuteria jest idealnym nośnikiem wiedzy o funkcjonalności i świadomości technologicznej.
Bursztyn wciąż do odkrycia
Wśród materiałów szczególne miejsce zajmuje bursztyn. Dla gdańskich projektantów jest oczywistym punktem odniesienia, ale jego możliwości nadal nie zostały wyczerpane. Różnorodność barw, przejrzystości i struktur pozwala wykorzystywać go na wiele sposobów, a nowe technologie otwierają kolejne możliwości jego obróbki i łączenia z innymi materiałami.
Bursztyn wydaje się materiałem bardzo dobrze poznanym, ale praca z nim, zwłaszcza przy połączeniu tradycyjnych i nowoczesnych technologii, szybko pokazuje, jak wiele ma jeszcze do zaoferowania. Jest stosunkowo miękki, dzięki czemu łatwo poddaje się obróbce, a bogactwo jego barw otwiera szerokie możliwości estetyczne – także w zestawieniu z innymi materiałami. Za każdym razem można wydobyć z niego coś innego. Dlatego dla studentów jest ciekawym materiałem do eksperymentów – mówi mgr Zuzanna Franczak.
Dla młodych projektantów bursztyn jest więc czymś więcej niż materiałem związanym z lokalną tradycją. Staje się tworzywem, którym z przyjemnością się eksperymentuje i który stale można interpretować na nowo.
Mała forma, duże możliwości
„Projektujemy biżuterię” zestawia starsze i nowsze realizacje studentów i absolwentów pracowni. Różnią się one formą i sposobem podejścia do projektu, ale łączy je zainteresowanie funkcją, materiałem i możliwościami, jakie daje współczesna technologia.
Biżuteria wymaga szczególnej precyzji: ma pozostawać w relacji z ciałem, być wygodna i funkcjonalna, a jednocześnie daje projektantowi spore pole do eksperymentu. Właśnie dlatego tak dobrze sprawdza się jako obszar badań nad materiałem i formą.
Wystawa „Projektujemy biżuterię” pokazuje, jak różne mogą być efekty takiego podejścia. Pokazuje też, że nawet bursztyn – materiał mocno związany z gdańską tradycją – można dziś interpretować na wiele sposobów.
Wystawa „Projektujemy biżuterię”
International Amber Association Gallery, Gdańsk
28.07 – 25.09.2026