W nazwie pracowni nieprzypadkowo pojawia się słowo „design”. Choć powstają tu unikatowe obiekty i autorska biżuteria, sposób ich projektowania wyrasta ze wzornictwa. Punktem wyjścia jest nie tylko forma, lecz także potrzeby użytkownika, właściwości materiału, możliwości technologiczne i sposób, w jaki przedmiot będzie używany.
Projektant nie może zatrzymać się na poszukiwaniu ciekawej formy. Musi odpowiedzieć sobie na pytanie, kto będzie z tego przedmiotu korzystał, z czego powinien powstać i jak można go wykonać. Dotyczy to również biżuterii. Właśnie tego uczymy studentów – patrzenia na mały przedmiot z taką samą uwagą, z jaką projektuje się mebel czy produkt przemysłowy – mówi prof. Sławomir Fijałkowski.
Projektant pomiędzy artystą a rzemieślnikiem
Ta zasada dobrze tłumaczy charakter prac prezentowanych na wystawie. Są wśród nich realizacje eksperymentalne, wykorzystujące nietypowe materiały, nowe technologie i nieoczywiste proporcje. Swoboda ma jednak swoją granicę – jest nią funkcjonalność.
Projektant znajduje się więc gdzieś pomiędzy artystą a rzemieślnikiem. Może swobodnie kształtować formę, ale musi pamiętać, że zaprojektowany przedmiot trafi później do konkretnego użytkownika. Dlatego każda z prezentowanych realizacji jest wynikiem poszukiwań, w których estetyka musi iść w parze z funkcją.
Rzemiosło i cyfrowe narzędzia
Prowadzona przez prof. Sławomira Fijałkowskiego i asystentkę mgr Zuzannę Franczak Pracownia Designu Eksperymentalnego łączy tradycję złotniczą i jubilerską z technologiami cyfrowymi. Studenci korzystają z modelowania 3D, CAD/CAM, druku 3D, skanowania, projektowania parametrycznego i technologii CNC. Nie są one alternatywą dla rzemiosła, lecz jego naturalnym uzupełnieniem.
Prezentowane na wystawie obiekty są efektem tego sposobu myślenia. To fizycznie zrealizowane prace, które łączą tradycyjne techniki jubilerskie z nowoczesnymi metodami projektowania i prototypowania, pokazując, że współczesna biżuteria jest idealnym nośnikiem wiedzy o funkcjonalności i świadomości technologicznej.
Bursztyn wciąż do odkrycia
Wśród materiałów szczególne miejsce zajmuje bursztyn. Dla gdańskich projektantów jest oczywistym punktem odniesienia, ale jego możliwości nadal nie zostały wyczerpane. Różnorodność barw, przejrzystości i struktur pozwala wykorzystywać go na wiele sposobów, a nowe technologie otwierają kolejne możliwości jego obróbki i łączenia z innymi materiałami.
Bursztyn wydaje się materiałem bardzo dobrze poznanym, ale praca z nim, zwłaszcza przy połączeniu tradycyjnych i nowoczesnych technologii, szybko pokazuje, jak wiele ma jeszcze do zaoferowania. Jest stosunkowo miękki, dzięki czemu łatwo poddaje się obróbce, a bogactwo jego barw otwiera szerokie możliwości estetyczne – także w zestawieniu z innymi materiałami. Za każdym razem można wydobyć z niego coś innego. Dlatego dla studentów jest ciekawym materiałem do eksperymentów – mówi mgr Zuzanna Franczak.
Dla młodych projektantów bursztyn jest więc czymś więcej niż materiałem związanym z lokalną tradycją. Staje się tworzywem, którym z przyjemnością się eksperymentuje i który stale można interpretować na nowo.
Mała forma, duże możliwości
„Projektujemy biżuterię” zestawia starsze i nowsze realizacje studentów i absolwentów pracowni. Różnią się one formą i sposobem podejścia do projektu, ale łączy je zainteresowanie funkcją, materiałem i możliwościami, jakie daje współczesna technologia.
Biżuteria wymaga szczególnej precyzji: ma pozostawać w relacji z ciałem, być wygodna i funkcjonalna, a jednocześnie daje projektantowi spore pole do eksperymentu. Właśnie dlatego tak dobrze sprawdza się jako obszar badań nad materiałem i formą.
Wystawa „Projektujemy biżuterię” pokazuje, jak różne mogą być efekty takiego podejścia. Pokazuje też, że nawet bursztyn – materiał mocno związany z gdańską tradycją – można dziś interpretować na wiele sposobów.
Wystawa „Projektujemy biżuterię”
Galeria Międzynarodowego Stowarzyszenia Bursztynników, Gdańsk
28.07 – 25.09.2026
Wystawie „Projektujemy biżuterię” będzie towarzyszył wykład prof. Sławomira Fijałkowskiego, prowadzącego Pracownię Designu Eksperymentalnego w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, poświęcony współczesnemu wzornictwu biżuterii z bursztynem. MSB zaprasza wszystkich miłośników nowoczesnego designu i biżuterii z bursztynem na spotkanie w dn. 25 września o godz. 17.30 do Galerii Międzynarodowego Stowarzyszenia Bursztynników (Gdańsk, ul. Heweliusza 31).
Wykład będzie okazją do spojrzenia na bursztyn nie tylko jako tradycyjny materiał jubilerski, ale także tworzywo współczesnego designu, otwierające projektantom nowe możliwości formalne i technologiczne. To dobra okazja, by przekonać się, że współczesny bursztyn ma niewiele wspólnego z utrwalonym stereotypem i że w rękach projektantów może być materiałem zaskakująco nowoczesnym.