Na te pytania odpowiedzi szukali uczestnicy 29. edycji Międzynarodowego Konkursu na Projekt Biżuterii z Bursztynem AMBERIF DESIGN AWARD 2026 „MAGIA MATERII”.
AMBERIF DESIGN AWARD (ADA) to międzynarodowy konkurs promujący bursztyn bałtycki jako wyjątkowe medium artystycznej ekspresji. Ma charakter w pełni artystyczny – najważniejsze są w nim idea, interpretacja tematu oraz indywidualny język twórcy. W tegorocznej edycji projektanci z całego świata zmierzyli się z tematem „MAGIA MATERII”.
Motyw przewodni w sposób szczególny odnosi się do bursztynu – głównego bohatera konkursu. Ten organiczny minerał, z jego głębią światła i zatopionymi inkluzjami, pozostaje substancją zawieszoną między czasem geologicznym a ludzką wyobraźnią. Przez tysiące lat zachował swój magnetyzm i zdolność fascynowania.
Jak postrzegamy bursztyn dziś – w świecie zdominowanym przez technologię? Jaką wartość ma dla nas to, co naturalne? Czy wciąż uznajemy je za wyjątkowe, czy może tracimy wobec niego wrażliwość?
Odpowiedzi na te pytania – zapisane w pracach artystów z całego świata – oceniło międzynarodowe jury w składzie: Naomi Filmer – brytyjska artystka i projektantka biżuterii oraz artefaktów modowych; Sara Gacowska – polska artystka i projektantka współczesnej biżuterii; Claudia Lassner – niemiecka projektantka biżuterii, kuratorka i współorganizatorka SCHMUCK München; Ruudt Peters – holenderski artysta konceptualny i projektant biżuterii.
GRAND PRIZE
Prezydenta Miasta Gdańska – 30.000 zł + 1 kg srebra: Ivona Haurash (Polska) – za pierścień „Dialogue of Matter”
Nagrodzony pierścień podejmuje dialog pomiędzy dwoma porządkami materii: organiczną pamięcią Ziemi, reprezentowaną przez bursztyn, oraz syntetycznym śladem działalności człowieka, uosobionym przez zdeformowaną formę plastikowej torby. Ten celowy kontrast materiałowy staje się nośnikiem wielowarstwowej narracji o czasie, odpowiedzialności i przemianie znaczeń.
Artystka dokonuje znaczącego gestu transformacji: materiał kojarzony z jednorazowością i niewidzialnością – plastikowa torba – zostaje przekształcony w oprawę dla bursztynu, substancji zakorzenionej w czasie geologicznym i kulturowej symbolice talizmanu. W tym napięciu między tym, co ulotne i syntetyczne, a tym, co naturalne i pradawne, ujawnia się właściwa „magia materii”.
Praca wyróżnia się także siłą konceptualną. Biżuteria nie pełni tu wyłącznie funkcji dekoracyjnej – staje się medium refleksji nad współczesnym światem i nad odpowiedzialnością człowieka za środowisko naturalne. Artystka proponuje nową definicję talizmanu: nie jest on już przedmiotem chroniącym przed zewnętrznym zagrożeniem, lecz symbolem świadomości i przypomnieniem, że największym wyzwaniem współczesnego człowieka pozostaje jego relacja z własnymi działaniami.
Jury doceniło również klarowność formy i precyzję języka artystycznego. Minimalistyczna, lecz wyrazista konstrukcja pierścienia pozwala materii przemawiać własnym głosem, a jednocześnie wzmacnia przekaz ideowy pracy.
Nagrodzony projekt w sposób szczególnie trafny odpowiada na pytanie postawione w temacie konkursu: gdzie dziś ukryta jest magia materii. W interpretacji Ivony Haurash objawia się ona właśnie tam, gdzie materia niesie w sobie historię, intencję i konsekwencję – stając się nośnikiem pamięci i refleksji nad przyszłością.
SILVER AWARD
Ufundowana przez Międzynarodowe Targi Gdańskie SA: stoisko na Targach AMBERIF SPRING 2027 + 1 kg srebra – Sofia Björkman (Szwecja) za broszę„The Magick Of The Hand Is The Matter Of The Craft”(663366)
Centralnym motywem broszy jest igła krawiecka – jedno z najprostszych i najstarszych narzędzi twórczych. W pracy artystki zostaje ona przekształcona w element biżuterii, który jednocześnie pełni funkcję konstrukcyjną i symboliczną. Igła nie tylko spina kompozycję, lecz także staje się metaforycznym pośrednikiem pomiędzy człowiekiem a materią – narzędziem, które łączy, naprawia i nadaje formę poprzez powtarzalne, uważne gesty.
Szereg bursztynowych paciorków, nawleczonych niczym ślad procesu twórczego, przywołuje rytm pracy rąk oraz czas wpisany w materię. Bursztyn – materiał o wyjątkowej historii geologicznej – zostaje tu zestawiony z gestem rękodzielniczym, który przywraca mu indywidualny, niemal intymny charakter. W rezultacie powstaje obiekt, w którym magia materii ujawnia się nie tylko w jej pochodzeniu, lecz także w relacji z ludzkim ciałem, dotykiem i czasem poświęconym tworzeniu.
Jury doceniło także klarowność i oszczędność środków formalnych pracy. Minimalistyczna forma pozwala skupić uwagę na idei: w świecie zdominowanym przez wirtualność, automatyzację i powtarzalność, ręczne tworzenie staje się aktem refleksji, uważności i twórczego oporu wobec standaryzacji.
Nagrodzona brosza ukazuje, że magia materii nie zawsze wynika z jej spektakularnej transformacji, lecz często rodzi się w samym akcie tworzenia – w cierpliwej relacji między materiałem, narzędziem i dłonią twórcy. Właśnie ta cicha, lecz głęboka narracja o sensie rzemiosła i o wartości ludzkiego gestu przesądziła o przyznaniu pracy Sofii Björkman Nagrody Srebrnej.
AMBER AWARD
Ufundowana przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Bursztynników – 1 kg bursztynu – Xiangzhi Zhao (Wielka Brytania) za obiekt „The Sunlight Does Not Know Which Drop Is Older”
Artysta zestawia ze sobą kroplę bursztynu – żywicy utrwalonej przez miliony lat – z kroplami współczesnej, jeszcze nieutwardzonej żywicy syntetycznej. W świetle słonecznym oba materiały stają się niemal nieodróżnialne: posiadają podobną przejrzystość, barwę i połysk. Ten wizualny moment „nierozróżnialności” stanowi punkt wyjścia do refleksji nad rolą czasu w definiowaniu wartości materii.
Praca podważa utrwalone przekonania o wyjątkowości bursztynu jako materiału szlachetnego, przywołując jego pierwotną naturę – żywicy w stanie przemiany. Poprzez zestawienie naturalnego i syntetycznego materiału artysta tworzy sytuację, w której granice pomiędzy tym, co naturalne i sztuczne, trwałe i chwilowe, cenne i zwyczajne zaczynają się zacierać. W rezultacie bursztyn zostaje symbolicznie cofnięty do momentu sprzed nadania mu kulturowej i historycznej wartości.
Jury doceniło minimalistyczną, niemal laboratoryjną formę pracy, która pozwala skupić uwagę na idei i na subtelnej grze percepcji. Obiekt nie narzuca interpretacji, lecz zachęca do refleksji nad tym, czy wartość materii wynika z jej właściwości, czy raczej z narracji, jakie człowiek wokół niej buduje – narracji o czasie, naturze i trwałości.
Nagrodzona praca w wyjątkowo trafny sposób odnosi się do tematu konkursu „Magia Materii”. W interpretacji Xiangzhi Zhao magia ta ujawnia się w samym paradoksie czasu: w chwili, gdy przestaje on być oczywistym kryterium wartości, materia odsłania swoją najbardziej pierwotną, wspólną naturę.
WYRÓŻNIENIE HONOROWE JURY
Gisbert Stach (Niemcy) za obiekty „Magic Tree Necklace 1” i „Magic Tree Necklace 2”
Wyróżnienie Honorowe Jury przyznało Gisbertowi Stachowi za sugestywną i symboliczną interpretację relacji między naturą, czasem i ludzką ingerencją w materię. Artysta wykorzystuje naturalne drzewa, w których strukturę wrastają bursztynowe korale, tworząc obiekty balansujące pomiędzy biżuterią, rzeźbą a metaforycznym obrazem procesu zachodzącego w naturze.
Bursztynowe korale owinięte wokół pnia niczym naszyjnik, z czasem przestają być elementem zewnętrznym, zostają wchłonięte przez tkankę drzewa. W ten sposób biżuteria staje się częścią drzewa, a drzewo – nośnikiem ozdoby.
Gest artysty można odczytać jako refleksję nad wzajemnym oddziaływaniem natury i człowieka. Bursztyn, będący skamieniałą żywicą drzew, powraca tu symbolicznie do swojego pierwotnego źródła – drzewa – tworząc zamknięty krąg znaczeń pomiędzy przeszłością a teraźniejszością. W tym sensie obiekty Stacha ujawniają subtelny paradoks: materiał, który powstał z drzewa miliony lat temu, zostaje ponownie wpisany w jego żywą strukturę.
Jury doceniło oszczędność formalną oraz siłę metafory zawartej w pracy. Minimalistyczny gest artystyczny pozwala ukazać „magię materii” jako proces powolnego przenikania się natury i ludzkiej intencji. W rezultacie powstają obiekty przypominające talizmany lub magiczne artefakty, w których granica między naturalnym wzrostem a artystyczną ingerencją staje się niejednoznaczna. Wyróżnione prace ukazują, że magia materii może ujawniać się w samym procesie przemiany – w miejscu, gdzie materia żywa i materia przekształcona przez człowieka zaczynają tworzyć wspólną, nową strukturę znaczeń.
Bursztyn silnym nośnikiem znaczeń, emocji i refleksji
29. edycja AMBERIF DESIGN AWARD 2026 pokazała, że w świecie zdominowanym przez technologię materia – a szczególnie bursztyn – wciąż pozostaje silnym nośnikiem znaczeń, emocji i refleksji. Artyści z różnych części świata udowodnili, że „magia materii” nie tkwi wyłącznie w jej fizycznych właściwościach, lecz w relacjach, jakie tworzy z człowiekiem, czasem i środowiskiem.
Nagrodzone prace ujawniły szerokie spektrum interpretacji tematu – od krytycznej refleksji nad współczesną konsumpcją i odpowiedzialnością ekologiczną, przez afirmację rzemiosła i znaczenia ludzkiego gestu, po filozoficzne rozważania nad naturą czasu i wartości. Wyróżnione realizacje podkreśliły także ciągły dialog między naturą a ingerencją człowieka, ukazując bursztyn jako materiał jednocześnie pierwotny i aktualny.
Konkurs po raz kolejny potwierdził swoją rangę jako jednej z najważniejszych międzynarodowych platform dla współczesnej biżuterii artystycznej, a także jako przestrzeni, w której bursztyn bałtycki zyskuje nowe, odważne i często zaskakujące interpretacje.