Ubytek krajowych zasobów bursztynu w roku 2021 spowodowany był prowadzoną eksploatacją oraz aktualizacją zasobów złoża Górka Lubartowska. W roku 2021 wydobycie bursztynu prowadzone było wyłącznie na złożu Górka Lubartowska-Niedźwiada. W roku 2021 wydobyto z niego łącznie 17,40 ton bursztynu (o 43.3% więcej niż w roku 2020), a prowadzona eksploatacja wykazała większą wydajność bursztynu niż zakładano w dokumentacji i projekcie zagospodarowania złoża (przyrost zasobów o 20 t).
Zmniejszenie wielkości zasobów było również wynikiem aktualizacji granic i zasobów złoża Górka Lubartowska (ubytek o 90,74 t) po wydzieleniu z jego granic nowego złoża Niedźwiada III. Udokumentowane zasoby bilansowe tego złoża wynoszą 5,68 t bursztynu, a pozabilansowe – 1,16 t. Średnia zawartość bursztynu w złożu wynosi 9,24 g/m3, natomiast średnia zasobność całego złoża szacowana jest na 38.3 g/m2. Pozyskany surowiec może mieć zastosowanie w przemyśle jubilerskim, kosmetycznym, medycznym lub chemicznym.
Złoże Górka Lubartowska jest pierwszym złożem rozpoznanym szczegółowo przez firmę Stellarium, która – po uzyskaniu koncesji w 2018 r. na jego eksploatację – rozpoczęła rok później wydobycie, uzyskując 0,7 t. W kolejnym roku było to już 12,14 t. Złoże Górka Lubartowska-Leszkowice zostało rozpoznane przez firmę White Amber.
Wydobycie bursztynu w woj. pomorskim
Z informacji otrzymanych od marszałków województw: lubelskiego, pomorskiego, warmińsko-mazurskiego i zachodniopomorskiego wynika, że w 2021 r. w wyniku robót wykonywanych w ramach zatwierdzonych projektów robót geologicznych bursztyn pozyskano jedynie na terenie województwa pomorskiego w ilości 57,5 kg. Z zebranych informacji wynika ponadto, że w województwie pomorskim zatwierdzono 2 nowe projekty robót geologicznych na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż bursztynu, natomiast w województwie lubelskim, warmińsko-mazurskim i zachodniopomorskim w 2021 roku marszałkowie nie wydali żadnej nowej decyzji zatwierdzającej projekt robót geologicznych w celu poszukiwania i rozpoznawania złóż bursztynu.
Dodatkowo szacuje się (choć szacunek ten jest bardzo przybliżony), że corocznie możliwy jest uzysk bursztynu zbieranego na plażach w ilości około 5-6 t.
Thwarted attempts to smuggle amber
Z informacji uzyskanej z Departamentu Ceł Ministerstwa Finansów wynika, iż w roku 2021 Służba Celno-Skarbowa zatrzymała łącznie 140 kg bursztynu podczas prób przemytu na granicach zewnętrznych Polski (przejścia drogowe, morskie i lotnicze). Na licytacjach prowadzonych przez izby administracji skarbowej w roku 2021 sprzedano łącznie 711 kg zatrzymanego bursztynu (pochodzącego głownie z wcześniejszych zatrzymań).
Gdzie w Polsce można znaleźć bursztyn?
W Polsce potwierdzone są liczne występowania bursztynu w utworach paleogeńskich (nagromadzenia in situ) i czwartorzędowych (nagromadzenia wtórne). Poza wystąpieniami bursztynu w strefie plażowej Morza Bałtyckiego (zwłaszcza części wschodniej), które są przedmiotem zbieractwa kolekcjonerskiego i „zawodowego” (tzw. poławiacze bursztynu), złoża bursztynu zlokalizowane są także w województwie pomorskim oraz lubelskim. W osadach paleogeńskich bursztyn występuje in situ w strefach przybrzeżnych morza eoceńskiego. W strefie północnej (tzw. delta chłapowsko-sambijska) najlepiej rozpoznany jest rejon Chłapowa, gdzie osady bursztynonośne (tzw. „niebieska ziemia”) występują na głębokości 60 – 130 m. W strefie południowej (tzw. delta Parczewa) w rejonie Parczewa, paleogeńskie osady bursztynonośne w wielu rejonach występują płycej, bo na głębokości do 20 – 30 m. Złoże Górka Lubartowska (delta Parczewa) tworzą mułkowo-piaszczyste osady deltowe górnego eocenu, zawierające bursztyn. Warstwa bursztynonośna występuje poniżej złoża piasków budowlanych o średniej miąższości około 12 m. W osadach paleogeńskich bursztyny występują również w rejonie Możdżanowa koło Ustki – w piaskach i żwirkach górnoeoceńskich, tworzących krę glacjalną w osadach czwartorzędowych. Seria bursztynonośna o średniej miąższości 1.98 m występuje tam na głębokości ok. 11 m.
Quaternary amber accumulations are found in deposits transported by glaciers and meltwater rivers from degraded Palaeogene formations, mainly sediments of the Chłapowo-Sambian delta. Amber accumulations are also found on Baltic beaches from Kołobrzeg to the state border on the Vistula Spit, where it occurs in fossil and modern beach deposits.
Na podstawie: Bilans zasobów złóż kopalin w Polsce – według stanu na 31.12.2021