{"id":34414,"date":"2026-09-27T22:42:43","date_gmt":"2026-09-27T20:42:43","guid":{"rendered":"https:\/\/amber.com.pl\/?p=34414"},"modified":"2026-09-27T22:44:52","modified_gmt":"2026-09-27T20:44:52","slug":"nie-wszystko-musi-przetrwac-rozmowa-z-adriana-lisowska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/aktualnosci\/nie-wszystko-musi-przetrwac-rozmowa-z-adriana-lisowska\/","title":{"rendered":"Nie wszystko musi przetrwa\u0107 \u2013 rozmowa z Adrian\u0105 Lisowsk\u0105"},"content":{"rendered":"

Tytu\u0142 Twojej wystawy, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107 w Muzeum Bursztynu wiosn\u0105 tego roku, brzmia\u0142 \u201ePrawo znikania\u201d. Co tak naprawd\u0119 ma prawo znikn\u0105\u0107?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Chyba wszystko\u2026 Bardzo rzadko sobie u\u015bwiadamiamy, \u017ce w mgnieniu oka wszystko mo\u017ce znikn\u0105\u0107. Tak po prostu. My te\u017c\u2026<\/p>\n\n\n\n

Sk\u0105d taka perspektywa?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Kilka lat temu w radiowej rozmowie z pani\u0105 od ekologii us\u0142ysza\u0142am zdanie: \u201eocean zaczyna si\u0119 w umywalce\u201d. Zrobi\u0142o mi si\u0119 g\u0142upio, bo u\u015bwiadomi\u0142am sobie, \u017ce przy tworzeniu bi\u017cuterii u\u017cywam bardzo du\u017co akrylu. Przera\u017cona tym, jak bardzo du\u017co tego akrylu ju\u017c wpakowa\u0142am do ocean\u00f3w, zacz\u0119\u0142am si\u0119 zastanawia\u0107 nad mo\u017cliwo\u015bciami zastosowania naturalnych zamiennik\u00f3w, kt\u00f3re nie robi\u0142yby krzywdy \u015brodowisku. Potem moje my\u015bli ju\u017c same koncentrowa\u0142y si\u0119 wok\u00f3\u0142 tej tematyki. Zacz\u0119\u0142am dostrzega\u0107, jak wiele materia\u0142\u00f3w szkodliwych dla \u015brodowiska i dla nas samych u\u017cywamy na co dzie\u0144, i zacz\u0119\u0142am szuka\u0107 materia\u0142\u00f3w przyjaznych, kt\u00f3re zdj\u0119\u0142yby ze mnie ci\u0119\u017car odpowiedzialno\u015bci za te oceany. Ku mojemu zaskoczeniu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to wcale nie jest takie \u0142atwe.<\/p>\n\n\n\n

Ale jednak mo\u017cliwe: szukaj\u0105c naturalnych barwnik\u00f3w, trafi\u0142a\u015b na bioplastik.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Proces poszukiwa\u0144 naprawd\u0119 mnie poch\u0142on\u0105\u0142. Szczeg\u00f3lnie \u017ce ma wiele wsp\u00f3lnego z gotowaniem, kt\u00f3re bardzo lubi\u0119 \u2013 zw\u0142aszcza je\u015bli w efekcie powstaj\u0105 dania, jakich jeszcze nie jad\u0142am. Tu, jak si\u0119 okaza\u0142o, zasada jest podobna \u2013 formu\u0142a dla bioplastiku jest niczym przepis na danie. Tak zacz\u0119\u0142am eksperymentowa\u0107 z r\u00f3\u017cnymi przepisami. Trwa\u0142o to prawie 2 lata. I gdzie\u015b pod koniec tego procesu eksperymentowania dosta\u0142am propozycj\u0119 wystawy indywidualnej w Muzeum Bursztynu w Gda\u0144sku. I ju\u017c wiedzia\u0142am, o czym ta wystawa b\u0119dzie \u2013 o efektach tych moich eksperyment\u00f3w. Do wykonania prac na wystaw\u0119 u\u017cy\u0142am materia\u0142\u00f3w biodegradowalnych, ale te\u017c pochodz\u0105cych z recyklingu.<\/p>\n\n\n\n

\"Ada<\/figure>\n\n\n\n

W wi\u0119kszo\u015bci Twoich prac prezentowanych na wystawie w sk\u0142adzie jest tapioka. Sk\u0105d taki wyb\u00f3r?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Z licznych eksperyment\u00f3w przeprowadzonych przeze mnie m.in. z tapiok\u0105, agarem czy \u017celatyn\u0105, to w\u0142a\u015bnie tapioka okaza\u0142a si\u0119 najlepszym naturalnym zamiennikiem dla \u017cywicy. Nawet z wygl\u0105du trudno j\u0105 odr\u00f3\u017cni\u0107 od plastiku \u2013 jest przezroczysta i \u0142atwa \u201ew obr\u00f3bce\u201d. Na li\u015bcie naturalnych \u201emateria\u0142\u00f3w jubilerskich\u201d s\u0105 jeszcze fusy po kawie, sk\u00f3rka pomara\u0144czowa, papier z recyklingu. Jest te\u017c tkanimasa, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 w mojej pracowni troch\u0119 przypadkowo \u2013 wskutek wprowadzenia obowi\u0105zku segregowania tkanin. Niestety nie ustawiono pojemnik\u00f3w do segregacji, co zach\u0119ci\u0142o mnie to do rozmy\u015bla\u0144 nad ich odpowiedzialnym wykorzystaniem. Zacz\u0119\u0142am je \u0142\u0105czy\u0107 z bioplastikiem. W efekcie eksperyment\u00f3w powsta\u0142 supermateria\u0142 \u2013 kolorystycznie nieograniczony. Pod wzgl\u0119dem faktury r\u00f3wnie\u017c daj\u0105cy wiele mo\u017cliwo\u015bci \u2013 w zale\u017cno\u015bci od stopnia zmielenia pozwala budowa\u0107 przer\u00f3\u017cne tr\u00f3jwymiarowe struktury.<\/p>\n\n\n\n

Na ile te nowe materia\u0142y pozwalaj\u0105 Ci zapanowa\u0107 nad form\u0105? Czy mo\u017ce to one narzucaj\u0105 form\u0119?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Te nowe materia\u0142y ju\u017c nie s\u0105 takie przewidywalne jak \u017cywica, nad kt\u00f3r\u0105 mia\u0142am ca\u0142kowite panowanie. Tu wystarczy zmieni\u0107 proporcj\u0119 wody i ju\u017c wszystko si\u0119 zmienia. Ale to te\u017c by\u0142o ekscytuj\u0105ce do\u015bwiadczenie, dlatego z przyjemno\u015bci\u0105 pokaza\u0142am na wystawie wiele z tych \u201eprzypadkowych\u201d form. Po pierwsze, s\u0105 zapisem eksperymentu, po drugie, nie chcia\u0142am z nich rezygnowa\u0107 tylko dlatego, \u017ce nie s\u0105 takie, jak sobie wyobra\u017ca\u0142am, \u017ce b\u0119d\u0105. One pokazuj\u0105 te\u017c proces dochodzenia do tych form, kt\u00f3re \u201ewysz\u0142y\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"Ada<\/figure>\n\n\n\n

Jak to w\u0142a\u015bciwie jest tworzy\u0107 prace, kt\u00f3re mog\u0105 zanikn\u0105\u0107? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 artyst\u00f3w tworzy w nadziei, \u017ce ich prace przetrwaj\u0105, b\u0119d\u0105 no\u015bnikiem pami\u0119ci o nich, a Ty tymczasem \u015bwiadomie ograniczasz ich \u017cywotno\u015b\u0107.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Nie do ko\u0144ca ta ich \u017cywotno\u015b\u0107 jest ograniczona \u2013 te prace same z siebie nie \u201eznikn\u0105\u201d. U\u017cy\u0142am w nich bioplastik\u00f3w i biokompozyt\u00f3w, kt\u00f3re powoli pojawiaj\u0105 si\u0119 w innowacyjnych studiach projektowych jako materia\u0142y do produkcji, np. mebli. Niekt\u00f3re z tych prac maj\u0105 ju\u017c kilka lat i nic im nie jest. Wa\u017cne jest jednak to, od czego zacz\u0119\u0142y\u015bmy rozmow\u0119: \u017ce one znikn\u0105, rozpadn\u0105 si\u0119 bez obci\u0105\u017cania \u015brodowiska. I bez obci\u0105\u017cania mojego sumienia (\u015bmiech).
Co wi\u0119cej, moje my\u015bli generalnie p\u0142yn\u0105 ju\u017c w kierunku zero waste i coraz cz\u0119\u015bciej zastanawiam si\u0119, jak mog\u0119 zminimalizowa\u0107 ilo\u015b\u0107 rzeczy, kt\u00f3re po mnie zostan\u0105\u2026 Ja naprawd\u0119 mam poczucie winy, \u017ce my jako ludzko\u015b\u0107 pragniemy posiada\u0107 wiele przedmiot\u00f3w, cz\u0119sto na kr\u00f3tki czas \u2013 cho\u0107by po to, \u017ceby poprawi\u0107 sobie humor. U\u015bwiadomi\u0142am sobie te\u017c, \u017ce jestem zwi\u0105zana emocjonalnie z przedmiotami, kt\u00f3re tworz\u0119, ale dla innych b\u0119d\u0105 one najprawdopodobniej niepotrzebnym \u015bmieciem. Nie chcia\u0142abym obci\u0105\u017ca\u0107 moimi emocjonalnymi skarbami ani \u015bwiata, ani kogo\u015b, dla kogo s\u0105 one kompletnie bezwarto\u015bciowe.<\/p>\n\n\n\n

Bursztyn pojawia si\u0119 w wielu Twoich pracach. Jak zmieni\u0142o si\u0119 Twoje my\u015blenie o nim, kiedy zacz\u0119\u0142a\u015b eksperymentowa\u0107 z bioplastikiem i innymi materia\u0142ami?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Jedyne, co narasta w moim stosunku do bursztynu, to poczucie, \u017ce za jego pomoc\u0105 mo\u017cna wyrazi\u0107 naprawd\u0119 wszystko. Ca\u0142y kontekst kulturowy, jego historia, w\u0142a\u015bciwo\u015bci powoduj\u0105, \u017ce bursztyn to znak, kt\u00f3ry bardzo \u0142atwo si\u0119 czyta i jest przez to wdzi\u0119cznym no\u015bnikiem, nawet bardzo skomplikowanych czy abstrakcyjnych tre\u015bci. Zderzenie z innym materia\u0142em tylko podkre\u015bla jego zalety jako medium.<\/p>\n\n\n\n

\"Ada<\/figure>\n\n\n\n

My\u015blisz, \u017ce uda Ci si\u0119 sk\u0142oni\u0107 odbiorc\u00f3w Twojej sztuki do refleksji?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Absolutnie nie mam nawet takich z\u0142udze\u0144 (\u015bmiech). W jednej z gablot na wystawie pokaza\u0142am prace nawi\u0105zuj\u0105ce do staro\u017cytnego Egiptu, a dok\u0142adniej do trafiaj\u0105cego do mnie coraz cz\u0119\u015bciej przekonania, \u017ce staro\u017cytni jednak w wielu kwestiach byli m\u0105drzejsi od nas. Nam si\u0119 cz\u0119sto wydaje, \u017ce jeste\u015bmy najm\u0105drzejsi, bo tacy cywilizowani. A tak naprawd\u0119 bardzo cz\u0119sto zataczamy ko\u0142o i wracamy do rozwi\u0105za\u0144 stworzonych i praktykowanych z powodzeniem przez \u201eprymitywne ludy\u201d. Bawi mnie \u2013 i przera\u017ca \u2013 kiedy cywilizowana ludzko\u015b\u0107 na przyk\u0142ad instaluje kurtyny wodne jako remedium na upa\u0142y, a wystarczy\u0142oby posadzi\u0107 kilka nowych drzew lub nie wycina\u0107 starych. I tu dotykamy kolejnego wymiaru wystawy: tak\u017ce to, co dobre, jak np. cywilizacja egipska, kt\u00f3rej tak wiele zawdzi\u0119czamy, te\u017c musia\u0142a znikn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Czy efekty Twoich eksperyment\u00f3w z biodegradowalnymi materia\u0142ami przek\u0142adasz na bi\u017cuteri\u0119 komercyjn\u0105?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Tak, zacz\u0119\u0142am ju\u017c robi\u0107 broszki z materia\u0142ami biodegradowalnymi. Tworz\u0105c je, zwracam jednak uwag\u0119, by by\u0142y one wykonane z trwa\u0142ych materia\u0142\u00f3w. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, nie wiem, czy kto\u015b si\u0119 odwa\u017cy kupi\u0107 bi\u017cuteri\u0119 z tapioki, ale gdyby si\u0119 odwa\u017cy\u0142, to nied\u0142ugo b\u0119d\u0105 gotowe.<\/p>\n\n\n\n

\"Ada<\/figure>\n\n\n\n

Broszki to Twoja ulubiona forma bi\u017cuteryjna?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Lubi\u0119 broszki. Najbardziej lubi\u0119 w nich to, \u017ce aspekt u\u017cytkowy jest z ty\u0142u (\u015bmiech). A z przodu jest czysta forma, niezaburzona \u0142a\u0144cuszkiem czy innym sznurkiem, jak w przypadku naszyjnik\u00f3w. Wi\u0119c nie ma tych element\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby mi popsu\u0107 albo przekaz, albo sam\u0105 kompozycj\u0119. Broszki s\u0105 dla mnie niczym ma\u0142e rze\u017abki czy obrazki. A przy tym jednak u\u017cytkowe. To do\u015b\u0107 istotne w przypadku bi\u017cuterii, kt\u00f3r\u0105 sprzedaj\u0119. Natomiast w przypadku form niekomercyjnych, czyli nieprzeznaczonych do sprzeda\u017cy, w og\u00f3le nie interesuje mnie aspekt u\u017cytkowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy Ci\u0119 s\u0142ucham, wyobra\u017cam sobie Twoj\u0105 pracowni\u0119 \u2013 jako miejsce, gdzie jest bardzo du\u017co r\u00f3\u017cnych p\u00f3\u0142ek i szuflad z materia\u0142ami, po kt\u00f3re si\u0119gasz w zale\u017cno\u015bci od tego, jaki masz aktualnie pomys\u0142 na bi\u017cuteri\u0119.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Zdziwi\u0142aby\u015b si\u0119, gdyby\u015b zobaczy\u0142a moj\u0105 pracowni\u0119 (\u015bmiech). Jest wt\u0142oczona dodatkowo w funkcj\u0119 jadalni, kuchni, biura i studia fotograficzno-projektowego. Nie gromadz\u0119 materia\u0142\u00f3w, bo przestrze\u0144 mnie mocno ogranicza. Poza tym szybko si\u0119 pozbywam wszystkiego, co ju\u017c nie jest mi potrzebne. Punktem wyj\u015bciowym w procesie powstawania bi\u017cuterii jest to, co chc\u0119 poprzez t\u0119 bi\u017cuteri\u0119 powiedzie\u0107, a dopiero p\u00f3\u017aniej zastanawiam si\u0119, za pomoc\u0105 jakich materia\u0142\u00f3w to powiem. Tylko jeden raz dopu\u015bci\u0142am do odst\u0119pstwa od tej regu\u0142y \u2013 w\u0142a\u015bnie na wystawie w Muzeum Bursztynu. Wysz\u0142am od materia\u0142u tylko dlatego, \u017ce by\u0142am zaanga\u017cowana w eksperymenty materia\u0142owe. Zawsze jednak zaczynam my\u015blenie o bi\u017cuterii od tego, co to ma by\u0107, a nie od tego, co b\u0119dzie \u0142adnie si\u0119 komponowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"Ada<\/figure>\n\n\n\n

Ile masz wolno\u015bci w tworzeniu bi\u017cuterii na zam\u00f3wienie? Dostajesz konkretne wytyczne czy masz woln\u0105 r\u0119k\u0119?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Tak naprawd\u0119 to przyjmuj\u0119 zam\u00f3wienia tylko na broszki. Konkretne wytyczne zdarzaj\u0105 si\u0119 rzadko i wtedy decyduj\u0119 czy mog\u0119 podj\u0105\u0107 wyzwanie, czy mo\u017ce wykracza ono poza moje ramy wyznaczane przez tematy czy estetyk\u0119. Zamawiaj\u0105cy widzi, w jakim stylu pracuj\u0119 i razem dochodzimy do ostatecznej wersji. Najcz\u0119\u015bciej jednak s\u0142ysz\u0119 \u201eZr\u00f3b po swojemu\u201d. Na szcz\u0119\u015bcie jeszcze si\u0119 nie zdarzy\u0142o, \u017ceby kto\u015b nie zaakceptowa\u0142 moich realizacji. Tak wi\u0119c tylko broszki s\u0105 dla odbiorc\u00f3w, wszystko inne tworz\u0119 dla siebie. Tylko po to, \u017ceby sprawdzi\u0107, co z tego wyjdzie. Jestem takim troch\u0119 szufladowym tw\u00f3rc\u0105 \u2013 mam ju\u017c ca\u0142kiem spor\u0105 kolekcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Czy po tych eksperymentach materia\u0142owych i \u201emy\u015blowych\u201d inaczej my\u015blisz dzi\u015b o tym, czym w\u0142a\u015bciwie jest bi\u017cuteria?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Im d\u0142u\u017cej pracuj\u0119 z bi\u017cuteri\u0105, tym wi\u0119cej swobody sobie daj\u0119. Na pocz\u0105tku mojej drogi, kt\u00f3ra nie by\u0142a moim \u015bwiadomym, zdecydowanym wyborem, trafi\u0142am na ludzi, kt\u00f3rzy pokazali mi bi\u017cuteri\u0119 jako dziedzin\u0119 sztuki, nie tylko designu. My\u015bl\u0119, \u017ce dzi\u0119ki temu mog\u0119 j\u0105 traktowa\u0107 jako medium r\u00f3wnorz\u0119dne z rze\u017ab\u0105 czy malarstwem.  <\/p>\n\n\n\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy bi\u017cuteria musi by\u0107 trwa\u0142a? Artystka, kt\u00f3ra przez kilka lat eksperymentowa\u0142a z bioplastikiem, stawia to pytanie w przewrotny spos\u00f3b. Tapioka, fusy po kawie, sk\u00f3rka pomara\u0144czowa, papier z recyklingu, tkanina, masa i bursztyn sta\u0142y si\u0119 dla niej materia\u0142ami do poszukiwania nowych form, ale tak\u017ce punktem wyj\u015bcia do refleksji nad odpowiedzialno\u015bci\u0105 tw\u00f3rcy, nieprzewidywalno\u015bci\u0105 materia\u0142u i naszym przywi\u0105zaniem do trwa\u0142o\u015bci. Bo czy naprawd\u0119 wszystko, co tworzymy, musi przetrwa\u0107?<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":34443,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Nie wszystko musi przetrwa\u0107 \u2013 rozmowa z Adrian\u0105 Lisowsk\u0105 - Amber Portal","description":"Czy bi\u017cuteria musi by\u0107 trwa\u0142a? Artystka, kt\u00f3ra przez kilka lat eksperymentowa\u0142a z bioplastikiem, stawia to pytanie w przewrotny spos\u00f3b. Tapioka, fusy po kawie,"},"_slim_seo_primary_term_category":118,"_slim_seo_primary_term_post_tag":282,"_slim_seo_primary_term_sekcja":242,"footnotes":""},"categories":[118],"tags":[282],"sekcja":[242],"class_list":["post-34414","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wywiady","tag-nowoczesna-bizuteria-z-bursztynem","sekcja-amber-news"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34414"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34445,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34414\/revisions\/34445"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34414"},{"taxonomy":"sekcja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/sekcja?post=34414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}