{"id":19630,"date":"2023-06-30T10:05:45","date_gmt":"2023-06-30T08:05:45","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.amber.com.pl\/tradycje-kurpiowskiego-bursztyniarstwa-wystawa-w-muzeum-bursztynu\/"},"modified":"2025-12-07T18:45:44","modified_gmt":"2025-12-07T17:45:44","slug":"tradycje-kurpiowskiego-bursztyniarstwa-wystawa-w-muzeum-bursztynu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/aktualnosci\/tradycje-kurpiowskiego-bursztyniarstwa-wystawa-w-muzeum-bursztynu\/","title":{"rendered":"Tradycje kurpiowskiego bursztyniarstwa – wystawa w Muzeum Bursztynu w Gda\u0144sku"},"content":{"rendered":"
\n

Puszcza Zielona, zwana te\u017c Kurpiowsk\u0105, s\u0142yn\u0119\u0142a z bursztynu, kt\u00f3ry tam od wiek\u00f3w wydobywano i obrabiano. Dzisiaj pozosta\u0142y zaledwie trzy rodziny: Bziukiewicz\u00f3w, Ba\u0142dyg\u00f3w i Konopk\u00f3w, kt\u00f3re kontynuuj\u0105 tradycje pozyskiwania i obr\u00f3bki bursztynu. W 2022 roku dostrze\u017cono warto\u015b\u0107 tego fenomenu i wpisano go na Krajow\u0105 List\u0119 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Narodowego Instytutu Dziedzictwa \u2013 m\u00f3wi Waldemar Ossowski<\/a>.<\/p>\n<\/blockquote>\n

To wystarczaj\u0105cy pow\u00f3d, by w Muzeum Bursztynu \u2013 kt\u00f3rego celem jest nie tylko przybli\u017canie tradycji Gda\u0144ska \u2013 \u015awiatowej Stolicy Bursztynu, ale te\u017c opowiadanie o fenomenie z\u0142ota Ba\u0142tyku w o wiele szerszym, \u015bwiatowym kontek\u015bcie \u2013 przybli\u017cy\u0107 bogate tradycje obr\u00f3bki bursztynu na Kurpiach i osi\u0105gni\u0119cia tamtejszych bursztyniarzy. Tradycje te, jak r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142czesne dokonania, obrazuje ponad 200 eksponat\u00f3w wypo\u017cyczonych z Muzeum P\u00f3\u0142nocno-Mazowieckiego w \u0141om\u017cy<\/a>, Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostro\u0142\u0119ce, Museum of the Earth PAN in Warsaw<\/a> oraz Fundacji Adama Ch\u0119tnika. Wystaw\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105 materia\u0142y audiowizualne, filmy oraz legenda opowiedziana w gwarze kurpiowskiej.<\/p>\n

Tradycja obr\u00f3bki bursztynu na Kurpiach<\/strong><\/p>\n

Umiej\u0119tno\u015b\u0107 pozyskania i obr\u00f3bki bursztynu by\u0142a i jest przekazywana ustnie oraz podczas bezpo\u015bredniej nauki u mistrza. Od XIX w. bursztyn stanowi\u0142 sta\u0142y element zwyczaj\u00f3w kurpiowskich, a wyroby bursztynowe wykonywane przez miejscowych tw\u00f3rc\u00f3w \u2013 obowi\u0105zkowy element stroju kurpiowskiego.<\/p>\n

\n

Najpopularniejszymi wyrobami by\u0142y korale z\u0142o\u017cone z p\u0142askich paciork\u00f3w. Zwyczajowo Kurpianka mia\u0142a trzy sznury korali, r\u00f3\u017cnej d\u0142ugo\u015bci i wielko\u015bci paciork\u00f3w, a najwi\u0119kszy z nich powinien by\u0142 zawiera\u0107, tzw. w\u015bcibki, czyli inkluzje, kt\u00f3re przynosi\u0142y szcz\u0119\u015bcie i powodzenie. Najd\u0142u\u017csze korale cz\u0119sto zdobiono zawieszkami z medalionem, zwanym mentalem. Mia\u0142 on najcz\u0119\u015bciej kszta\u0142t serca z z\u0105bkowanymi lub g\u0142adkimi brzegami, by\u0142 dekorowany dwustronnie, z jednej strony przewa\u017cnie wyrze\u017abionym lub wyrytym krzy\u017cem. Przekazywane z pokolenia na pokolenie mentale stanowi\u0142y rodowy maj\u0105tek. Bursztyn wykorzystywano te\u017c do tworzenia \u201egryzak\u00f3w\u201d w formie p\u0142askiej obr\u0119czy dla niemowl\u0105t. Wn\u0119trza chat ozdabiano wieszanymi u sufitu dekoracjami, tzw. paj\u0105kami i kiercami, z\u0142o\u017conymi z bursztynu, szyszek i s\u0142omy \u2013 t\u0142umaczy Renata Adamowicz, kierowniczka Muzeum Bursztynu.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Najstarszy na wystawie sznur korali pochodzi z XVIII wieku. Nazywany jest \u201epogrzebowym\u201d, poniewa\u017c zosta\u0142 znaleziony w grobie Kurpianki. Poza nim mo\u017cna b\u0119dzie podziwia\u0107 kilka XIX-wiecznych bursztynowych naszyjnik\u00f3w noszonych m.in. na weselach. Wiele z nich wraz z przemijaj\u0105c\u0105 mod\u0105 uleg\u0142o zniszczeniu, przyk\u0142adowo t\u0142uczono je jako kadzid\u0142o do ko\u015bcielnych trybularzy.<\/p>\n

Ko\u0142owrotek w akcji. Kurpiowskie spotkania w ramach Akademii Bursztynu<\/strong><\/p>\n

Z okazji wystawy Stanis\u0142awa i Tadeusz Konopkowie przekazali do zbior\u00f3w Muzeum Gda\u0144ska ko\u0142owrotek, kt\u00f3ry od wielu dekad s\u0142u\u017cy\u0142 ich rodzinie do produkcji wyrob\u00f3w bursztynowych, oraz \u2013 w ramach spotkania z cyklu Akademia Bursztynu \u2013 zaprezentowali stosowane przez nich techniki obr\u00f3bki bursztynu.<\/p>\n


Wystawa czasowa \u201eBursztyniarstwo kurpiowskie z Puszczy Zielonej\u201d<\/strong>
Muzeum Bursztynu, sala wystaw czasowych, ul. Wielkie M\u0142yny <\/strong>
16 czerwca – 1 pa\u017adziernika 2023<\/strong>
More information: Amber Museum<\/a> <\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ponad 200 przedmiot\u00f3w reprezentuj\u0105cych bursztyniarstwo kurpiowskie XVIII\u2013XXI wieku jest prezentowanych na nowej wystawie czasowej w Muzeum Bursztynu w Gda\u0144sku. Wystawa przybli\u017ca regionalne tradycje Polski wpisane na Krajow\u0105 List\u0119 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego prowadzon\u0105 przez Narodowy Instytut Dziedzictwa.<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":19629,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Tradycje kurpiowskiego bursztyniarstwa - wystawa w Muzeum Bursztynu w Gda\u0144sku - Amber Portal","description":"Ponad 200 przedmiot\u00f3w reprezentuj\u0105cych bursztyniarstwo kurpiowskie XVIII\u2013XXI wieku jest prezentowanych na nowej wystawie czasowej w Muzeum Bursztynu w Gda\u0144sku."},"footnotes":""},"categories":[122],"tags":[],"sekcja":[243],"class_list":["post-19630","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wystawy","sekcja-design-rzemioslo"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19630","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19630"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19630\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19630"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19630"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19630"},{"taxonomy":"sekcja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/sekcja?post=19630"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}