{"id":19354,"date":"2022-10-03T22:04:20","date_gmt":"2022-10-03T20:04:20","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.amber.com.pl\/wszystko-mozna-zmienic-rozmowa-z-cezarym-lutowiczem\/"},"modified":"2025-12-07T18:45:46","modified_gmt":"2025-12-07T17:45:46","slug":"wszystko-mozna-zmienic-rozmowa-z-cezarym-lutowiczem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/aktualnosci\/wszystko-mozna-zmienic-rozmowa-z-cezarym-lutowiczem\/","title":{"rendered":"Everything can be changed - an interview with Cezary \u0141utowicz"},"content":{"rendered":"<\/p>\n

W tym roku mija 50 lat promowania krzemienia pasiastego w bi\u017cuterii. Jak si\u0119 z tym czujesz jako sprawca ca\u0142ego zamieszania?<\/strong><\/p>\n

Powiem Ci szczerze, \u017ce przez ten czas krzemie\u0144 pasiasty sta\u0142 si\u0119 moj\u0105 codzienno\u015bci\u0105, wi\u0119c w pewnym sensie troch\u0119 mi ju\u017c spowszednia\u0142\u2026 Niezmiennie od 50 lat rozmawiam z lud\u017ami na jego temat, codziennie przybli\u017cam im jego istnienie oraz warto\u015b\u0107. I niezmiennie zaskakuje mnie ich zaskoczenie, \u017ce to tylko 50 lat\u2026<\/p>\n

\u2026a tyle ju\u017c zosta\u0142o w zakresie jego promocji zrobione\u2026<\/strong><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re pytaj\u0105 o krzemie\u0144 i chc\u0105 si\u0119 o nim czego\u015b wi\u0119cej dowiedzie\u0107, urodzi\u0142a si\u0119, kiedy on by\u0142 ju\u017c rozpoznawalny. Wi\u0119c tacy 40-latkowie s\u0105 zdziwieni, bo wydawa\u0142o im si\u0119, \u017ce on by\u0142 od zawsze. Owszem, by\u0142, ale nie w bi\u017cuterii.<\/p>\n

Kt\u00f3re wydarzenia \u2013 z Twojej perspektywy \u2013 okaza\u0142y si\u0119 kamieniem milowym w promocji krzemienia pasiastego w bi\u017cuterii?<\/strong><\/p>\n

By\u0142o ich wiele. Ale chyba najwa\u017cniejszym jest zbudowanie mojej \u015bwiadomo\u015bci, w tym nawi\u0105zanie kontaktu czy nawet bliskiej znajomo\u015bci z osobami, kt\u00f3re przybli\u017cy\u0142y mi krzemie\u0144. Nawet je\u015bli i one, cz\u0119sto maj\u0105c szerok\u0105 wiedz\u0119 na jego temat, nie tylko nie mia\u0142y pomys\u0142u na jego promowanie, ale nierzadko nie wierzy\u0142y, \u017ce to ma sens. Chocia\u017c, przyznam szczerze, ja sam te\u017c mia\u0142em chwile zw\u0105tpienia, czy te wszystkie wysi\u0142ki maj\u0105 sens i czy d\u0142ugo uda mi si\u0119 tak dzie\u0144 po dniu anga\u017cowa\u0107 w krzemie\u0144 pasiasty\u2026 Czas pokaza\u0142, \u017ce jednak tak, i naprawd\u0119 sporo uda\u0142o si\u0119 zrobi\u0107 przy tak ograniczonych mo\u017cliwo\u015bciach czasowych, finansowych czy organizacyjnych.<\/p>\n

Jak uda\u0142o Ci si\u0119 zainteresowa\u0107 krzemieniem inne osoby i przekona\u0107, \u017ce jego promocja jako wyr\u00f3\u017cnika polskiej bi\u017cuterii ma sens?<\/strong><\/p>\n

Pokaza\u0142em inn\u0105 twarz krzemienia pasiastego i to si\u0119 wielu osobom zwyczajnie spodoba\u0142o. Chyba te\u017c dostrzegli szans\u0119 dla regionu \u2013 jedynego w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym krzemie\u0144 wyst\u0119puje. Jednym z nich by\u0142 \u00f3wczesny dyrektor Muzeum Sztuki Z\u0142otniczej w Kazimierzu Dolnym nad Wis\u0142\u0105, kt\u00f3ry odwiedzi\u0142 mnie w 1985 roku, poniewa\u017c wiele ju\u017c s\u0142ysza\u0142 na m\u00f3j temat i sam chcia\u0142 si\u0119 przekona\u0107, kim jestem i jak wygl\u0105da bi\u017cuteria z krzemieniem pasiastym. Efektem by\u0142o zaproszenie na ca\u0142oroczn\u0105 wystaw\u0119 mojej bi\u017cuterii w muzeum, co dla mnie by\u0142o wielkim uhonorowaniem i oczywi\u015bcie wielkim krokiem milowym. A przede wszystkim uwiarygodnieniem mnie i mojego pomys\u0142u promocji krzemienia pasiastego w bi\u017cuterii. W \u015blad za tym pojawi\u0142y si\u0119 inne propozycje wystaw, tak\u017ce zagranic\u0105, oraz zainteresowanie medi\u00f3w \u2013 bez nich ta ca\u0142a akcja nie mia\u0142aby szans powodzenia.<\/p>\n

Dzi\u0119ki mediom \u015bwiat \u2013 i Ty te\u017c \u2013 dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce Twoj\u0105 bi\u017cuteri\u0119 nosz\u0105 Victoria Beckham czy Robbie Williams.<\/strong><\/p>\n

Pami\u0119tam, \u017ce zacz\u0119\u0142o si\u0119 od wywiadu, jakiego udzieli\u0142em korespondentowi Polskiej Agencji Prasowej w czasie wernisa\u017cu wystawy moich prac z krzemieniem w Toruniu. Przygotowa\u0142 si\u0119 do niego tak dobrze, \u017ce dotar\u0142 do informacji, \u017ce moj\u0105 bi\u017cuteri\u0119 z krzemieniem nosz\u0105 m.in. Victoria Beckham i Robin Williams. Za PAP-em informacj\u0119 o krzemieniu, miejscu jego wyst\u0119powania oraz celebrytach, kt\u00f3rzy nosz\u0105 bi\u017cuteri\u0119 nim zdobion\u0105, poda\u0142o wiele serwis\u00f3w informacyjnych. Nast\u0119pnego dnia przed drzwiami mojej galerii ustawi\u0142o si\u0119 8 ekip telewizyjnych z ca\u0142ego \u015bwiata. Bi\u017cuteria zosta\u0142a wyprzedana natychmiast, wiele os\u00f3b musia\u0142o odej\u015b\u0107 z kwitkiem. Wtedy po raz pierwszy u\u015bwiadomi\u0142em sobie, jaka jest moc medi\u00f3w. I zacz\u0105\u0142em si\u0119 zastanawia\u0107, czy aby ud\u017awign\u0119 efekty tego zamieszania\u2026 Na tej nieoczekiwanej promocji bardzo mocno skorzysta\u0142a firma W. Kruk, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u0142 roku wcze\u015bniej nam\u00f3wi\u0142em na przygotowanie kolekcji z krzemieniem pasiastym, i kt\u00f3ra kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej wypu\u015bci\u0142a j\u0105 na rynek. A tak naprawd\u0119 to skorzystali\u015bmy my wszyscy, kt\u00f3rym krzemie\u0144 le\u017ca\u0142 na sercu\u2026<\/p>\n

Wtedy wymy\u015bli\u0142e\u015b has\u0142o \u201ekrzemie\u0144 pasiasty kamieniem optymizmu\u201d?<\/strong><\/p>\n

Musia\u0142em stale dba\u0107 o zainteresowanie krzemieniem, stale je podsyca\u0107, przy czym sam niewiele wiedzia\u0142em o technikach marketingu. Wymy\u015bla\u0142em wi\u0119c, jak osi\u0105gn\u0105\u0107 wa\u017cne dla mnie cele, np. jak zach\u0119ci\u0107 media, by o nim pisa\u0142y. St\u0105d w\u0142a\u015bnie has\u0142o \u201ekamie\u0144 optymizmu\u201d \u2013 swoista kotwica mentalna. Szybko chwyci\u0142o i \u015bwietnie zafunkcjonowa\u0142o. Pami\u0119tam, \u017ce po nied\u0142ugim czasie znalaz\u0142em w Internecie ofert\u0119 sprzeda\u017cy bi\u017cuterii z krzemieniem pasiastym \u2013 kamieniem optymizmu. Ogromnie mnie ucieszy\u0142o, \u017ce has\u0142o, kt\u00f3re wysz\u0142o ode mnie, b\u0142yskawicznie zapu\u015bci\u0142o korzenie w ludzkiej mentalno\u015bci. Kiedy kto\u015b mnie o to has\u0142o pyta, zawsze odpowiadam, \u017ce wzi\u0119\u0142o si\u0119 st\u0105d, \u017ce to panie tak nazywaj\u0105 krzemie\u0144. Szczeg\u00f3lnie \u017ce historii potwierdzaj\u0105cych wr\u0119cz uzale\u017cnienie od \u201ekamienia optymizmu\u201d znam niewiarygodnie du\u017co.<\/p>\n

Jakie by\u0142y kolejne kroki milowe?<\/strong><\/p>\n

Ogromne znaczenie mia\u0142o w\u0142\u0105czenie si\u0119 Muzeum Sandomierskiego do akcji promowania krzemienia poprzez organizacj\u0119 warsztat\u00f3w tematycznych w latach 2000-2014. Do udzia\u0142u w nich byli zapraszani arty\u015bci, kt\u00f3rzy \u2013 to by\u0142 warunek \u2013 przekazywali potem jedn\u0105 prac\u0119 do tworzonej w ten spos\u00f3b kolekcji bi\u017cuterii z krzemienia pasiastego. I znowu: nie tylko powsta\u0142a bardzo ciekawa wystawa, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 na sta\u0142ej ekspozycji, ale tak\u017ce pozwoli\u0142o to dodatkowo uwiarygodni\u0107 krzemie\u0144, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 w przestrzeniach muzealnych. W 2007 roku w trakcie sesji naukowej z okazji 35-lecia wprowadzenia krzemienia do bi\u017cuterii Sandomierz przyj\u0105\u0142 nazw\u0119 \u015awiatowej Stolicy Krzemienia Pasiastego \u2013 sta\u0142o si\u0119 to na m\u00f3j wniosek, wi\u0119c tym bardziej by\u0142em zobowi\u0105zany, by zrobi\u0107 wszystko, aby ten presti\u017cowy tytu\u0142 by\u0142 uzasadniony. Dla mnie bardzo wa\u017cne by\u0142o, by w regionie, z kt\u00f3rego krzemie\u0144 pochodzi, powsta\u0142o jak najwi\u0119cej pracowni zajmuj\u0105cych si\u0119 jego artystyczn\u0105 obr\u00f3bk\u0105, wi\u0119c niestrudzenie \u2013 i z ca\u0142kiem niez\u0142ym skutkiem \u2013 zach\u0119ca\u0142em i nadal zach\u0119cam miejscowych, by otwierali w\u0142asne galerie i sklepy z pami\u0105tkami, promuj\u0105c to, co lokalne. Wa\u017cne, by wok\u00f3\u0142 krzemienia du\u017co si\u0119 dzia\u0142o, by Sandomierz by\u0142 jego \u015bwiatow\u0105 stolic\u0105 nie tylko z nazwy. Na takiej podbudowie w latach 2011-2015 odby\u0142y si\u0119 trzy edycje Festiwalu Krzemienia Pasiastego maj\u0105cego na celu pokazanie tego kamienia w wielu jego aspektach: od archeologii, historii, mineralogii, rzemios\u0142a, sztuki z\u0142otniczej i zbior\u00f3w muzealnych z do dzia\u0142a\u0144 inspirowanych lub skojarzeniowo z nim zwi\u0105zanych, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to aspekt krajoznawczy i muzyczny. Festiwalowi towarzyszy\u0142 m.in. Og\u00f3lnopolski Konkurs Bi\u017cuterii Autorskiej KRZEMIE\u0143 PASIASTY, w kt\u00f3rym licznie brali udzia\u0142 polscy arty\u015bci plastycy i tw\u00f3rcy bi\u017cuterii, oraz liczne wystawy bi\u017cuterii nim zdobionej. I tak min\u0119\u0142o 50 lat\u2026 W mi\u0119dzyczasie cz\u0119sto pokazywa\u0142em prace z krzemieniem zagranic\u0105, w tym na EXPO w Mediolanie i Astanie. Obecnie nasz pasiak cz\u0119sto wyst\u0119puje w roli upominku dyplomatycznego. Ambasada Polski w Brukseli poprosi\u0142a mnie o udost\u0119pnienie mojej wystawy jako autorskiej ekspozycji \u2013 zgodzi\u0142em si\u0119 na dwa miesi\u0105ce, prace wr\u00f3ci\u0142y po dw\u00f3ch latach, bo zainteresowanie by\u0142o tak du\u017ce. Dowod\u00f3w na to, \u017ce krzemie\u0144 \u2013 jak przed tysi\u0105cami lat \u2013 jest cz\u0142owiekowi potrzebny i dzi\u015b, jest naprawd\u0119 wiele.<\/p>\n

Kiedy zaczyna\u0142e\u015b, ludzie cz\u0119sto stukali si\u0119 w czo\u0142o?<\/strong><\/p>\n

Oj, bardzo cz\u0119sto (\u015bmiech). Ale szybko si\u0119 do tego przyzwyczai\u0142em (\u015bmiech). Przez 4 tysi\u0105ce lat ludzie u\u017cywali tego kamienia m.in. do utwardzania dr\u00f3g, a tu nagle pojawi\u0142 si\u0119 wariat, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 oprawia\u0107 go w bi\u017cuteri\u0119. Krzemie\u0144 wyst\u0119puje w skale wapiennej niczym rodzynki w cie\u015bcie, wi\u0119c kiedy ch\u0142opi pozyskiwali wapie\u0144 do cel\u00f3w budowlanych, wyrzucali krzemie\u0144 w koleiny na drogach. W ich mniemaniu on si\u0119 do niczego innego nie nadawa\u0142. Ale obcy zawsze widzi inaczej, rzek\u0142bym, \u017ce czasem nawet lepiej\u2026 Przyjecha\u0142em do Sandomierza z Wybrze\u017ca, si\u0142\u0105 rzeczy mia\u0142em inne spojrzenie na to, co si\u0119 tu dzieje. M\u00f3j pierwszy kontakt z krzemieniem by\u0142 w tutejszym muzeum, gdzie zobaczy\u0142em siekiery \u201ew paski\u201d. Pod\u0105\u017caj\u0105c za tym tropem, szuka\u0142em informacji, kontaktowa\u0142em ze znawcami tematu, a przede wszystkim zachwyci\u0142em si\u0119 \u2013 i tak ju\u017c zosta\u0142o. Krzemie\u0144 ma trzy najwa\u017cniejsze cechy kamienia jubilerskiego, tj. rzadko\u015b\u0107 wyst\u0119powania, dekoracyjno\u015b\u0107 i twardo\u015b\u0107. Wi\u0119c \u201eubzdura\u0142o\u201d mi si\u0119, \u017ce zrobi\u0119 z niego wyr\u00f3\u017cnik polsko\u015bci w bi\u017cuterii. A to wszystko w latach 70., kiedy panie nosi\u0142y pier\u015bcionki z tzw. rosyjskiego z\u0142ota z czerwonym oczkiem, kt\u00f3re by\u0142y symbolem poczucia estetyki. Na tym tle ja proponuj\u0119 bi\u017cuteri\u0119 srebrn\u0105 z krzemieniem pasiastym\u2026 Wi\u0119c nie by\u0142o innego wyj\u015bcia, jak przyzwyczai\u0107 si\u0119 do stukania palcem w czo\u0142o czy kre\u015blenia na nim wiele znacz\u0105cych k\u00f3\u0142ek (\u015bmiech). I werbalnie wyra\u017canej nadziei, \u017ce mo\u017ce kiedy\u015b wyzdrowiej\u0119 (\u015bmiech).<\/p>\n

Ale nie wyzdrowia\u0142e\u015b. Co wi\u0119cej, Ty i krzemie\u0144 pasiasty macie si\u0119 dobrze.<\/strong><\/p>\n

Powiem wi\u0119cej: obecnie odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 funkcja kamienio\u0142omu i celem uzysku nie jest ju\u017c wapie\u0144, ale krzemie\u0144 pasiasty. W moim referacie wyg\u0142oszonym w czasie konferencji naukowej \u201e50 lat krzemienia pasiastego w bi\u017cuterii\u201d, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 na pocz\u0105tku wrze\u015bnia tego roku w Sandomierzu, pokusi\u0142em si\u0119 nawet o taki komentarz: \u201eW czasach, kiedy cz\u0142owiek st\u0105pa po Ksi\u0119\u017cycu, na Ziemi mo\u017cna jeszcze odkry\u0107 kamie\u0144\u201d. Ta moja historia \u2013 a w\u0142a\u015bciwie historia krzemienia \u2013 pokazuje, \u017ce wszystko mo\u017cna zmieni\u0107. Kamie\u0144, kt\u00f3ry przez tysi\u0105clecia s\u0142u\u017cy\u0142 do utwardzania drogi, dzi\u015b jest noszony w bi\u017cuterii przez koronowane g\u0142owy, m.in. przez kr\u00f3low\u0105 Belgii. By\u0142 tak nisko, a zaw\u0119drowa\u0142 tak wysoko.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Although striped flint has always been known, it only made its debut as a jewellery stone 50 years ago. Its charm was noticed by a young artist who came to Sandomierz from the opposite end of Poland. His fascination with striped flint continues to this day and has turned into... an everyday occurrence.<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":19342,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Wszystko mo\u017cna zmieni\u0107 \u2013 rozmowa z Cezarym \u0141utowiczem - Amber Portal","description":"Cho\u0107 krzemie\u0144 pasiasty znany jest od zawsze, to w roli kamienia jubilerskiego zadebiutowa\u0142 dopiero 50 lat temu. Jego urok dostrzeg\u0142 m\u0142ody artysta, kt\u00f3ry przyby\u0142"},"footnotes":""},"categories":[118],"tags":[],"sekcja":[245],"class_list":["post-19354","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wywiady","sekcja-ludzie-opinie"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19354","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19354"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19354\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19354"},{"taxonomy":"sekcja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/sekcja?post=19354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}