{"id":18661,"date":"2021-01-19T17:43:42","date_gmt":"2021-01-19T16:43:42","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.amber.com.pl\/kolekcjonerzy-inkluzji-w-bursztynie-dziekuja-prezydentowi-adamowiczowi-rozmowa-z-jackiem-szwedo\/"},"modified":"2025-12-14T10:32:06","modified_gmt":"2025-12-14T09:32:06","slug":"kolekcjonerzy-inkluzji-w-bursztynie-dziekuja-prezydentowi-adamowiczowi-rozmowa-z-jackiem-szwedo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/aktualnosci\/kolekcjonerzy-inkluzji-w-bursztynie-dziekuja-prezydentowi-adamowiczowi-rozmowa-z-jackiem-szwedo\/","title":{"rendered":"Kolekcjonerzy inkluzji w bursztynie dzi\u0119kuj\u0105 prezydentowi Adamowiczowi \u2013 rozmowa z Jackiem Szwedo"},"content":{"rendered":"

Pawe\u0142 Adamowicz znany by\u0142 ze swojej polityki otwartej na r\u00f3\u017cne grupy spo\u0142eczne, jednak powszechnie niewiele wiadomo o jego zaanga\u017cowaniu w promowanie bursztynu i Gda\u0144ska.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tych dzia\u0142a\u0144 by\u0142o wiele, w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce prezydent Pawe\u0142 Adamowicz od 2005 roku konsekwentnie realizowa\u0142 za\u0142o\u017cenia promocji miasta w ramach strategii rozwoju Gda\u0144ska, kt\u00f3ra jako jeden z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w przewiduje wzmacnianie roli Gda\u0144ska jako \u015awiatowej Stolicy Bursztynu. W ramach projektu Gda\u0144sk \u2013 \u015awiatow\u0105 Stolic\u0105 Bursztynu<\/a> realizowane by\u0142y i s\u0105 liczne dzia\u0142ania i wydarzenia, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym zadaniem jest promocja bursztynu ba\u0142tyckiego i popularyzacja wiedzy na jego temat. Wspiera\u0142 rozw\u00f3j najwi\u0119kszych na \u015bwiecie targ\u00f3w bursztynu Amberif i Ambermart, kt\u00f3re odbywaj\u0105 si\u0119 co roku w Gda\u0144sku, oraz Mi\u0119dzynarodowy Konkurs na Projekt Bi\u017cuterii z Bursztynem Amberif Design Award<\/a>. Z jego inicjatywy w lutym 2000 r. decyzj\u0105 w\u0142adz miejskich w strukturze organizacyjnej Muzeum Historycznego Miasta Gda\u0144ska powo\u0142ano Amber Museum<\/a>. W dniu otwarcia plac\u00f3wki, 28 czerwca 2006 r., prezydent powo\u0142a\u0142 pod swoim przewodnictwem \u015awiatow\u0105 Rad\u0119 Bursztynu<\/a>. W sierpniu 2006 r. z inicjatywy prezydenta Gda\u0144ska uroczy\u015bcie przyj\u0119to i podpisano prze\u0142omowy dla bran\u017cy dokument \u2013 Deklaracj\u0119 Gda\u0144sk\u0105 w sprawie dobrych praktyk bursztynniczych. Do znacz\u0105cych osi\u0105gni\u0119\u0107 prezydentury Paw\u0142a Adamowicza nale\u017cy zaliczy\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 konsorcjum \u201eBursztyn Skarb Polski\u201d, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi\u0142a nale\u017c\u0105ca do miasta Gda\u0144ska sp\u00f3\u0142ka MTG S.A., realizuj\u0105cego w latach 2012-2015 szeroko zakrojony mi\u0119dzynarodowy projekt promocyjny na rzecz wzrostu warto\u015bci eksportu krajowej bran\u017cy jubilersko-bursztynniczej.<\/p>\n\n\n\n

Read also:<\/strong> Bursztynowe wspomnienie Paw\u0142a Adamowicza<\/a><\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzynarodowe Stowarzyszenie Bursztynnik\u00f3w w imieniu \u015brodowiska po\u015bmiertnie przekaza\u0142o specjalny medal w podzi\u0119kowaniu za podejmowane dzia\u0142ania, kt\u00f3re rozs\u0142awia\u0142y Gda\u0144sk jako \u015awiatow\u0105 Stolic\u0119 Bursztynu, za\u015b zagraniczni kolekcjonerzy Jonas Damzen oraz Christel i Hans Werner Hoffeinsowie \u2013 trzy inkluzje w bursztynie ba\u0142tyckim. By\u0142o to w czerwcu 2019 r., ale informacja na ten temat ukaza\u0142a si\u0119 dopiero po wielu miesi\u0105cach. Czemu musieli\u015bmy tak d\u0142ugo czeka\u0107?<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Tak si\u0119 mo\u017ce wydawa\u0107, ale \u2013 z perspektywy badaczy \u2013 wszystkie trzy inkluzje zosta\u0142y opisane bardzo szybko, poniewa\u017c trafi\u0142y w r\u0119ce specjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy podj\u0119li decyzj\u0119, \u017ce trzeba si\u0119 nimi zaj\u0105\u0107 jak najszybciej. Badania naukowe r\u00f3wnie\u017c podlegaj\u0105 okre\u015blonym procedurom polegaj\u0105cym m.in. na opracowaniu, przygotowaniu maszynopisu oraz ilustracji, zrecenzowaniu i poprawieniu zgodnie z uwagami recenzent\u00f3w, odes\u0142aniu do redakcji, przygotowaniu technicznym i wreszcie publikacji w wersji online, a na ko\u0144cu w wersji drukowanej. To wszystko zabiera czas.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego okazy musia\u0142y by\u0107 opisane zanim informacja o nich zosta\u0142a podana do wiadomo\u015bci publicznej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim dlatego, \u017ce s\u0105 to s\u0105 okazy, kt\u00f3rym nadano nazwy naukowe zgodnie z zasadami zawartymi w Mi\u0119dzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Zoologicznej i s\u0105 one no\u015bnikami tych nazw naukowych (onomatoforami), holotypami, czyli wzorcami nowo opisywanego gatunku i no\u015bnikami jego cech. Okazy takie musz\u0105 by\u0107 w poprawny spos\u00f3b opisane, przechowywane i udost\u0119pniane kolejnym badaczom do bada\u0144 w publicznej jednostce naukowej \u2013 dlatego trafi\u0142y one do Muzeum Inkluzji w Bursztynie na Wydziale Biologii Uniwersytetu Gda\u0144skiego. Nast\u0119pnie bry\u0142ka z inkluzj\u0105 przechodzi procedur\u0119 muzealn\u0105, czyli po nadaniu numer muzealnego trafia do specjalisty, kt\u00f3ry j\u0105 bada: je\u015bli uznaje, \u017ce jest to nowy gatunek, musi znale\u017a\u0107 cechy, kt\u00f3re go r\u00f3\u017cnicuj\u0105 od wszystkich pozosta\u0142ych znanych gatunk\u00f3w w tym rodzaju, albo utworzy\u0107 nowy rodzaj, czyli znale\u017a\u0107 zestaw cech, kt\u00f3re r\u00f3\u017cnicuj\u0105 go od wszystkich innych rodzaj\u00f3w. Kolejnym etapem jest przedstawienie diagnozy nowego taksonu, np. gatunku, rodzaju, czyli szczeg\u00f3\u0142owe okre\u015blenie, czym nowy takson si\u0119 r\u00f3\u017cni od innych, przedstawienie opisu i jego zilustrowanie, a tak\u017ce nadanie mu nazwy naukowej, a wi\u0119c \u0142aci\u0144skiej. Te etapy musz\u0105 by\u0107 przeprowadzone w zgodzie z regu\u0142ami Kodeksu. Okre\u015bla on tak\u017ce zasady nazewnictwa, w tym zasady tworzenia patronim\u00f3w, czyli nazw nadanych dla uhonorowania osoby. W przypadku tych trzech okaz\u00f3w gatunki maj\u0105 nadany epitet gatunkowy jako patronim \u2018adamowiczi\u2019. St\u0105d te\u017c nazwy wernakularne, tj. zwyczajowe, nienaukowe, nowo opisanych gatunk\u00f3w: koziu\u0142ka, \u0107mianka i komar Adamowicza, czyli w nazewnictwie naukowym Tipula (Gedanica) adamowiczi, Hoffeinsodes adamowiczi oraz Coquillettidia adamowiczi<\/em><\/a><\/em>. U\u017cycie nazw naukowych i wernakularnych w publikacjach regulowane jest przez Kodeks i nazwy takie uprawomocnione s\u0105 dopiero po ich opublikowaniu. St\u0105d te\u017c taka w\u0142a\u015bnie kolejno\u015b\u0107 zdarze\u0144 od znalezienia inkluzji do opublikowania nazwy i upublicznienia znaleziska.<\/p>\n\n\n\n

Kogo zazwyczaj honoruje si\u0119, nadaj\u0105c patronimy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zazwyczaj ofiarodawc\u00f3w, kt\u00f3rzy przekazuj\u0105 okazy do kolekcji zarz\u0105dzanych przez jednostki naukowe. Ale tak\u017ce \u2013 jak w przypadku Paw\u0142a Adamowicza \u2013 osoby, o kt\u00f3rych pami\u0119\u0107, zdaniem ofiarodawcy lub badacza, powinna z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w zosta\u0107 zachowana. Nazw rodzajowych czy gatunkowych pochodz\u0105cych od nazwisk znanych os\u00f3b jest mn\u00f3stwo. S\u0105 w tej grupie naukowcy \u2013 np. przyrodnik Karol Darwin czy paleoentomolog prof. Aleksander Rasnicyn, pisarze \u2013 np. Vladimir Nabokov, filozofie \u2013 np. Konfucjusz, aktywi\u015bci \u2013 np. Greta Thunberg, muzycy \u2013 np. Frank Zappa czy Pink Floyd.<\/p>\n\n\n\n

Na czym polega wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 inkluzji dedykowanych by\u0142emu prezydentowi Gda\u0144ska?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cda z nich jest wyj\u0105tkowa, poniewa\u017c s\u0105 to okazy, w oparciu o kt\u00f3re s\u0105 opisane gatunki, czyli okazy typowe. Ka\u017cdy taki okaz to poznanie organizmu, kt\u00f3ry \u017cy\u0142 ponad 40 mln lat temu na obszarze obecnej p\u00f3\u0142nocnej Europy i zosta\u0142 zachowany w bursztynie ba\u0142tyckim. Tych inkluzji w bursztynie mamy du\u017co, ale w por\u00f3wnaniu z oko\u0142o milionem opisanych dotychczas gatunk\u00f3w owad\u00f3w, i szacowan\u0105 liczb\u0105 oko\u0142o 15 milion\u00f3w gatunk\u00f3w owad\u00f3w oraz ponad 250-letni\u0105 histori\u0105 bada\u0144, wiedza ta jest fragmentaryczna.<\/p>\n\n\n\n

Jakie znaczenie dla wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci ma badanie inkluzji sprzed 40 mln lat?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wbrew temu, co si\u0119 mo\u017ce wydawa\u0107, ogromne. Szczeg\u00f3lnie \u017ce z tych bada\u0144 dawnego \u017cycia wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 pewne podobie\u0144stwa do obecnego \u017cycia. W okresie eocenu, w kt\u00f3rym powstawa\u0142 bursztyn ba\u0142tycki, r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119powa\u0142 efekt cieplarniany, kt\u00f3rego przyczyn\u0105 by\u0142a zwi\u0119kszona zawarto\u015b\u0107 gaz\u00f3w cieplarnianych wskutek zanieczyszcze\u0144 py\u0142ami i gazami wulkanicznymi za\u015b efektem znaczny wzrost \u015bredniej temperatury, zmiana cyrkulacji powietrza oraz pr\u0105d\u00f3w oceanicznych. Brzmi znajomo? Dzi\u0119ki naszym badaniom i zachowanym owadom wiemy, jak reagowa\u0142y one na zmiany klimatyczne i \u015brodowiskowe. Mo\u017cemy prze\u015bledzi\u0107 ich morfologiczne adaptacje do zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w, rekonstruowa\u0107 interakcje pomi\u0119dzy nimi i \u015brodowiskiem, prze\u015bledzi\u0107 szlaki migracji, znamy np. wsp\u00f3\u0142czesnych krewniak\u00f3w gatunk\u00f3w znanych z bursztynu ba\u0142tyckiego wyst\u0119puj\u0105cych na Tasmanii czy w Ameryce Po\u0142udniowej. Wiedza o tych wymar\u0142ych organizmach i czasach, w kt\u00f3rych one wyst\u0119powa\u0142y, jest niezb\u0119dna m.in. do modelowania proces\u00f3w globalnych zmian \u015brodowiskowych, kt\u00f3re ju\u017c nast\u0119puj\u0105 \u2013 zmian cyrkulacji oceanicznej i atmosferycznej, a w efekcie ekstremalnych zjawisk klimatycznych i ich skutk\u00f3w: susz, powodzi, po\u017car\u00f3w, huragan\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego nie zobaczymy inkluzji Adamowicza na ekspozycji w Museum of Inclusion in Amber<\/a>?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Okazy takie jak te trzy much\u00f3wki opatrzone patronimem \u2018adamowiczi<\/em>\u2019 (holotypy) musz\u0105 by\u0107 przechowywane ze szczeg\u00f3ln\u0105 dba\u0142o\u015bci\u0105. Takie s\u0105 wymogi Mi\u0119dzynarodowego Kodeksu Nomenklatury Zoologicznej \u2013 dotycz\u0105 one holotyp\u00f3w i innych okaz\u00f3w typowych. Obowi\u0105zkiem kolekcji naukowej jest takie zabezpieczenie typ\u00f3w i innych okaz\u00f3w, by uchroni\u0107 je przed potencjalnymi niebezpiecze\u0144stwami, uszkodzeniem lub zniszczeniem, dlatego nie mog\u0105 by\u0107 one udost\u0119pniane szerokiej publiczno\u015bci, np. na wystawach.<\/p>\n\n\n\n

Prof. UG dr hab. Jacek Szwedo \u2013 <\/strong>kierownik Pracowni Entomologii Ewolucyjnej i Muzeum Inkluzji w Bursztynie Uniwersytetu Gda\u0144skiego. Jego g\u0142\u00f3wne zainteresowania naukowe to: ewolucja, paleobiologia, bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 taksonomiczna i morfologiczna bezkr\u0119gowc\u00f3w, morfologia por\u00f3wnawcza wsp\u00f3\u0142czesnych i kopalnych bezkr\u0119gowc\u00f3w, ewolucja ekosystem\u00f3w l\u0105dowych. W swoim dotychczasowym dorobku naukowym ma ponad 200 publikacji naukowych, ponad 130 wyst\u0105pie\u0144 na konferencjach mi\u0119dzynarodowych, opisanych 325 takson\u00f3w (4 infrarz\u0119dy, 2 nadrodziny, 13 rodzin, 3 podrodziny, 9 plemion, 132 rodzaje, 162 gatunki). Prezes International Palaeoentomological Society, wiceprezes Mi\u0119dzynarodowego Stowarzyszenia Bursztynnik\u00f3w. Wyr\u00f3\u017cniony nagrod\u0105 Bursztynnika Roku 2017 za wk\u0142ad w promowanie bursztynu.<\/p>\n\n\n\n

Recommended: <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Inkluzja w bursztynie dedykowana Paw\u0142owi Adamowiczowi <\/a>
Kolejne inkluzje dedykowane Paw\u0142owi Adamowiczowi <\/a>
Co warto wiedzie\u0107 o inkluzjach \u2013 rozmowa z El\u017cbiet\u0105 Sontag
<\/a>Ekskluzywny bursztyn z Fushun \u2013 rozmowa z Jackiem Szwedo<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Upami\u0119tni\u0107 zas\u0142u\u017conego cz\u0142owieka mo\u017cna na wiele r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w \u2013 mo\u017cna mu zbudowa\u0107 pomnik albo nazwa\u0107 ulic\u0119 jego imieniem. Albo uhonorowa\u0107 go, nadaj\u0105c nazw\u0119 inkluzji \u2013 jak w przypadku zamordowanego prezydenta Gda\u0144ska Paw\u0142a Adamowicza, kt\u00f3ry ma trzy \u201eswoje\u201d inkluzje: komara, \u0107miank\u0119 i koziu\u0142k\u0119 adamowiczi.<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":18660,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Kolekcjonerzy inkluzji w bursztynie dzi\u0119kuj\u0105 prezydentowi Adamowiczowi \u2013 rozmowa z Jackiem Szwedo - Amber Portal","description":"Upami\u0119tni\u0107 zas\u0142u\u017conego cz\u0142owieka mo\u017cna na wiele r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w \u2013 mo\u017cna mu zbudowa\u0107 pomnik albo nazwa\u0107 ulic\u0119 jego imieniem. Albo uhonorowa\u0107 go, nadaj\u0105c nazw\u0119 i"},"footnotes":""},"categories":[118],"tags":[151],"sekcja":[245],"class_list":["post-18661","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wywiady","tag-inkluzje","sekcja-ludzie-opinie"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18661","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18661"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18661\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18660"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18661"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18661"},{"taxonomy":"sekcja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/sekcja?post=18661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}