{"id":16957,"date":"2014-06-16T01:00:00","date_gmt":"2014-06-15T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.amber.com.pl\/ozdoba-czy-amulet\/"},"modified":"2025-12-07T18:46:13","modified_gmt":"2025-12-07T17:46:13","slug":"ozdoba-czy-amulet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/aktualnosci\/ozdoba-czy-amulet\/","title":{"rendered":"Ozdoba czy amulet?"},"content":{"rendered":"

\u201e\u015awiat mo\u017cna poznawa\u0107 r\u00f3\u017cnymi tropami, tak\u017ce poprzez bi\u017cuteri\u0119, kt\u00f3ra m\u00f3wi nie tylko o upodobaniach estetycznych ich w\u0142a\u015bcicieli, ale r\u00f3wnie\u017c jest osadzona w kontek\u015bcie historycznym, spo\u0142ecznym, cywilizacyjnym. Dlatego te\u017c opr\u00f3cz szeroko pojmowanych ozd\u00f3b pokazuj\u0119 \u015brodowisko, kt\u00f3re sprawi\u0142o, \u017ce otrzyma\u0142y tak\u0105 a nie inn\u0105 posta\u0107, aby\u015bmy \u0142atwiej zrozumieli, co nam te pi\u0119kne, czasem dziwne przedmioty maj\u0105 do przekazania\u201d \u2013 powiedzia\u0142a El\u017cbieta Dzikowska. <\/p>\n

Na wystawie prezentowana jest zaledwie cz\u0119\u015b\u0107 jej bogatej kolekcji bi\u017cuterii, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 przede wszystkim ozdoby etniczne, ale tak\u017ce wsp\u00f3\u0142czesne. S\u0105 to \u2013 jak zapewnia sama kolekcjonerka \u2013 najciekawsze eksponaty, jakie uda\u0142o jej si\u0119 zgromadzi\u0107 podczas licznych egzotycznych podr\u00f3\u017cy w ci\u0105gu ostatnich dziesi\u0119cioleci. Podr\u00f3\u017cniczka  i dziennikarka od dawna jest zafascynowana bi\u017cuteri\u0105, dzieli si\u0119 swoj\u0105 pasj\u0105 z innymi, pokazuj\u0105c, jak wiele funkcji mo\u017ce ona pe\u0142ni\u0107: w naszym kr\u0119gu cywilizacyjnym traktowana jest przede wszystkim jako ozdoba, natomiast dla plemion afryka\u0144skich czy azjatyckich pe\u0142ni funkcje rytualne, jest amuletem zapewniaj\u0105cym szcz\u0119\u015bcie i zdrowie oraz odp\u0119dzaj\u0105cym z\u0142e moce. <\/p>\n

Jedn\u0105 z atrakcji wystawy jest perak \u2013 najwi\u0119ksze ozdobne nakrycie g\u0142owy noszone przez kobiety w Ladakhu: ponad metrowej d\u0142ugo\u015bci pas wysadzany turkusami i z karaku\u0142owymi uszami, w sumie o wadze ok. 2 kg. Zainteresowanie wzbudzi z pewno\u015bci\u0105 bezoar: stwardnia\u0142a kula pokarmowa znajdowana w \u017co\u0142\u0105dkach prze\u017cuwaj\u0105cych zwierz\u0105t, bardzo ceniona za swoj\u0105 odtruwaj\u0105c\u0105 moc, dlatego oprawiano j\u0105 nierzadko nawet w z\u0142oto. Uzupe\u0142nieniem ekspozycji jest wsp\u00f3\u0142czesna bi\u017cuteria polskich tw\u00f3rc\u00f3w wykonywana na zam\u00f3wienie kolekcjonerki z powierzonych materia\u0142\u00f3w przywiezionych z podr\u00f3\u017cy, jak r\u00f3wnie\u017c kupowana ze wzgl\u0119du na jej walory estetyczne. <\/p>\n

W Toruniu nie mog\u0142o oczywi\u015bcie zabrakn\u0105\u0107 bursztynu \u2013 kamienia magicznego i leczniczego, jednego z ulubionych m\u0119\u017ca El\u017cbiety Dzikowskiej, Tony\u2019ego Halika, kt\u00f3ry mia\u0142 zwyczaj spinania apaszek bursztynowymi broszkami. Wykonywa\u0142y je dla ma\u0142\u017ce\u0144stwa podr\u00f3\u017cnik\u00f3w artystki Teresa Godun-Roga i Barbara Guzik-Olszy\u0144ska. Cz\u0119\u015b\u0107 bursztynowych ozd\u00f3b pochodzi tak\u017ce z pustynnego Maroka, jak i z himalajskiego Tybetu. <\/p>\n

Swoj\u0105 pasj\u0119 i wielk\u0105 nami\u0119tno\u015b\u0107, jak\u0105 jest bi\u017cuteria, El\u017cbieta Dzikowska opisa\u0142a w ksi\u0105\u017cce Bi\u017cuteria \u015bwiata<\/i><\/a>, kt\u00f3ra towarzyszy wystawie. <\/p>\n

\u201eW naszej cywilizacji bi\u017cuteria pe\u0142ni rol\u0119 ozdoby, \u015bwiadczy o statusie spo\u0142ecznym i materialnym, jest wreszcie \u2013 i to dla mnie najwa\u017cniejsze \u2013 pe\u0142noprawnym dzie\u0142em sztuki, kt\u00f3re nazwa\u0142abym , maj\u0105cym znamiona indywidualnego stylu artysty. Inaczej w tzw. Spo\u0142ecze\u0144stwach pierwotnych, z kt\u00f3rymi mia\u0142am okazj\u0119 zetkn\u0105\u0107 si\u0119 podczas swych licznych podr\u00f3\u017cy po \u015bwiecie. Tam, od wiek\u00f3w, szeroko poj\u0119ta bi\u017cuteria pe\u0142ni rozmaite role. Jest amuletem, kt\u00f3ry zabezpiecza w\u0142a\u015bciciela przed zgubnymi wp\u0142ywami \u015brodowiska \u2013 na przyk\u0142ad przed atakiem drapie\u017cnych zwierz\u0105t, przed chorobami, kl\u0119skami \u017cywio\u0142owymi, ale przede wszystkim przed z\u0142ymi mocami, kt\u00f3rymi rozporz\u0105dzaj\u0105 ludzie maj\u0105cy moc rzucania urok\u00f3w. We wszystkich naturalnych cywilizacjach chroni przed tzw. z\u0142ym okiem kolor czerwony, ale \u2013 nie tylko. Bi\u017cuteria b\u0119d\u0105ca amuletem daje poczucie bezpiecze\u0144stwa, tak\u017ce przynale\u017cno\u015bci do okre\u015blonej wsp\u00f3lnoty, dla kt\u00f3rej jest wy\u0142\u0105cznie zastrze\u017cona. Bi\u017cuteria zwi\u0105zana jest z wiedz\u0105 tajemn\u0105, kt\u00f3rej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w nie potrafi\u0119 rozszyfrowa\u0107, ale podczas mych podr\u00f3\u017cy ci\u0105gle si\u0119 o ni\u0105 ocieram. Osobi\u015bcie \u2013 przyznam \u2013 w wyborze bi\u017cuterii kieruj\u0119 si\u0119 jednak przede wszystkim jej urod\u0105 i dzia\u0142aniem artystycznym, kt\u00f3re \u2013 zale\u017cnie od pochodzenia \u2013 bywa bardzo r\u00f3\u017cnorakie. Raz fascynuje mnie prostota, jak w wypadku spiralnego naszyjnika z Kenii, to zn\u00f3w wz\u00f3r nadzwyczaj misterny, jak to w Indiach bywa. Zdarza mi si\u0119 zdoby\u0107 czasem broszk\u0119 lub naszyjnik z dawnych czas\u00f3w i wydaje mi si\u0119 wtedy, \u017ce porozumiewam si\u0119 poprzez te ozdoby z wieczno\u015bci\u0105, staj\u0119 si\u0119 ogniwem \u0142\u0105cz\u0105cym r\u00f3\u017cne epoki i kultury. Ale te odczucia metafizyczne nachodz\u0105 mnie \u2013 przyznaj\u0119 \u2013 rzadko, dominuje bowiem w poszukiwaniu coraz to nowych zdobyczy pasja kolekcjonera i posiadacza oraz \u2013 tak! \u2013 kobieca pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107\u201d. (El\u017cbieta Dzikowska)
<\/i>
Exhibition Ozdoba czy amulet. Bi\u017cuteria etniczna<\/i> z prywatnej kolekcji El\u017cbiety Dzikowskiej
Muzeum Podr\u00f3\u017cnik\u00f3w im. Tony’ego Halika \/ oddzia\u0142 Muzeum Okr\u0119gowego w Toruniu
14 czerwca \u2013 7 wrze\u015bnia 2014
kurator: Magdalena Nierzwicka <\/strong>
\n<\/strong><\/p>\n

Recommended: <\/strong><\/p>\n


\n<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Nagradzam si\u0119 dobr\u0105 bi\u017cuteri\u0105 \u2013<\/i> rozmowa z El\u017cbiet\u0105 Dzikowsk\u0105<\/a> <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ponad 200 eksponat\u00f3w \u2013 ozdoby z w\u0142osia s\u0142onia, ko\u015bci kazuara, k\u0142\u00f3w dzikiej \u015bwini czy psa, jak r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142czesna bi\u017cuteria autorstwa polskich tw\u00f3rc\u00f3w \u2013 prezentowanych jest na wystawie czasowej Ozdoba czy amulet. Bi\u017cuteria etniczna w Muzeum Podr\u00f3\u017cnik\u00f3w im. Tony\u2019ego Halika w Toruniu.<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":16956,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Ozdoba czy amulet? - Amber Portal","description":"Ponad 200 eksponat\u00f3w \u2013 ozdoby z w\u0142osia s\u0142onia, ko\u015bci kazuara, k\u0142\u00f3w dzikiej \u015bwini czy psa, jak r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142czesna bi\u017cuteria autorstwa polskich tw\u00f3rc\u00f3w \u2013 prezent"},"footnotes":""},"categories":[122],"tags":[],"sekcja":[243],"class_list":["post-16957","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wystawy","sekcja-design-rzemioslo"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16957","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16957"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16957\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16956"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16957"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16957"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16957"},{"taxonomy":"sekcja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/sekcja?post=16957"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}