{"id":16694,"date":"2014-02-10T14:01:15","date_gmt":"2014-02-10T13:01:15","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.amber.com.pl\/ochrona-surowca-i-okazow-naturalnych-bursztynu\/"},"modified":"2025-12-07T18:46:19","modified_gmt":"2025-12-07T17:46:19","slug":"ochrona-surowca-i-okazow-naturalnych-bursztynu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/aktualnosci\/ochrona-surowca-i-okazow-naturalnych-bursztynu\/","title":{"rendered":"Ochrona surowca i okaz\u00f3w naturalnych bursztynu"},"content":{"rendered":"<p> Wszyscy wiemy, \u017ce naturalna sk\u0142onno\u015b\u0107 bursztynu do ulegania do\u015b\u0107 szybkim przemianom pod wp\u0142ywem wietrzenia stwarza problemy z jego przechowaniem firmom gromadz\u0105cym zapasy na d\u0142u\u017cszy okres. Aleksander \u017burawlow (<i>Bursztyn \u2013 Pogl\u0105dy, Opinie; Gda\u0144sk 2010<\/i>), do\u015bwiadczony konserwator zabytk\u00f3w bursztynowych i tw\u00f3rca zespo\u0142u rekonstrukcji Bursztynowej Komnaty tak ocenia\u0142 t\u0119 sk\u0142onno\u015b\u0107: <i>\u201eCzas trwania bursztynu wydobytego na powierzchni\u0119 ziemi ze z\u0142\u00f3\u017c pierwotnych skraca si\u0119 dziesi\u0105tki tysi\u0119cy razy. Nawet je\u017celi kamie\u0144 znajduje si\u0119 w optymalnych warunkach klimatycznych (temperatura 20<sup>o<\/sup>C, wilgotno\u015b\u0107 60%), proces utleniania nie zatrzymuje si\u0119. Wysoka temperatura, sucho\u015b\u0107, \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne lub nadmierne o\u015bwietlenie sztuczne gwa\u0142townie przyspieszaj\u0105 proces &nbsp;wietrzenia zewn\u0119trznej warstwy bursztynu.\u201d <\/i><\/p>\n<p>Co prawda w warsztatach przetw\u00f3rczych nawet najcenniejsze zasoby, przekazywane z pokolenia na pokolenie, licz\u0105 sobie nie miliony jak w z\u0142o\u017cach, lecz kilka dziesi\u0105tk\u00f3w lat \u2013 ale ju\u017c jedno dziesi\u0119ciolecie przetrzymywania bursztynu w niew\u0142a\u015bciwych warunkach mo\u017ce unicestwi\u0107 jego u\u017cyteczno\u015b\u0107. Znaczenie ma ka\u017cdy rok, a nawet miesi\u0105c pozostawania bry\u0142ek bursztynu w nieodpowiednich warunkach. <\/p>\n<p> A oto kilka sposob\u00f3w zapobiegania przedwczesnemu starzeniu si\u0119 bursztynu, wywodz\u0105cych si\u0119 z praktycznego do\u015bwiadczenia, cho\u0107 nie popartymi badaniami naukowymi:<\/p>\n<p><strong>Rezerwy materia\u0142owe w wytw\u00f3rniach <\/strong><\/p>\n<p>Najtrudniej zapewni\u0107 nale\u017cyte warunki bursztynowi w trakcie obr\u00f3bki. Bez\u0142adne rozmieszczenie kolejnych partii surowca i p\u00f3\u0142fabrykat\u00f3w w pomieszczeniach warsztatowych \u2013 najcz\u0119\u015bciej przegrzanych wskutek pracy maszyn i autoklaw\u00f3w, silnie o\u015bwietlonych i wentylowanych \u2013 musi by\u0107 uznane za niedopuszczalny b\u0142\u0105d. Trzeba niezw\u0142ocznie sprz\u0105tn\u0105\u0107 ze sto\u0142\u00f3w i kuwet i umie\u015bci\u0107 w zamykanych pojemnikach wszystko, co nie jest w danym momencie niezb\u0119dne. Nawet je\u015bli przewidujemy, \u017ce b\u0119dzie nam to potrzebne za kilka dni.&nbsp; <\/p>\n<p>Rezerwy surowca planowane na rok lub d\u0142u\u017cej najlepiej przechowywa\u0107w wodzie (nieco osolonej, ale niekoniecznie), w nieprzezroczystych, szczelnych pojemnikach, w pomieszczeniu ch\u0142odnym (ale zabezpieczonym przed mrozem). W tych warunkach bursztynnie straci swej jako\u015bci nawet po up\u0142ywie dziesi\u0105tek lat. Warunkiem jest dok\u0142adne wymycie (z detergentami) i wyp\u0142ukanie materia\u0142u przed nape\u0142nieniem i zamkni\u0119ciem pojemnik\u00f3w. Dlaczego? Poniewa\u017c bursztyn zabrudzony po d\u0142u\u017cszym zaleganiu w wodzie nieprzyjemnie pachnie. Raz w roku pojemniki nale\u017cy przegl\u0105da\u0107 i ewentualnie dolewa\u0107 wody do pe\u0142na. <\/p>\n<p>Skutki zaniechania takich prostych zabieg\u00f3w ochronnych s\u0105 bardzo dotkliwe. Mog\u0119 to stwierdzi\u0107 na przyk\u0142adzie badania partii 96 kg surowego bursztynu ze z\u0142\u00f3\u017c na Sambii, obj\u0119tej post\u0119powaniem s\u0105dowym. Po dw\u00f3ch latach przechowywania tego surowca w magazynie s\u0105dowym \u2013 w niezbyt szczelnych workach z w\u0142\u00f3kna szklanego i do tego w pobli\u017cu kaloryfer\u00f3w \u2013 ubytki wynios\u0142y 2400 gram\u00f3w, tj. ponad 2%. Powierzchniowa warstwa bursztynu sproszkowa\u0142a si\u0119 i opad\u0142a na dno work\u00f3w. <\/p>\n<p><strong>Okazy kolekcjonerskie<br \/> <\/strong><br \/>Prawie ka\u017cdy producent stara si\u0119 gromadzi\u0107 wyselekcjonowane okazy bursztynu. Takie unikalne bry\u0142y z regu\u0142y s\u0105 zadbane, wymyte, oczyszczone z lu\u017anych produkt\u00f3w korozji i pozosta\u0142o\u015bci b\u0142ota lub \u201eniebieskiej ziemi\u201d w zag\u0142\u0119bieniach. Szczeg\u00f3lnie starannie usuwany jest piryt i inne materia\u0142y w g\u0142\u0119bokich szczelinach, mog\u0105ce powodowa\u0107 rozszczepienie bry\u0142ek. I w takim stanie mog\u0142yby by\u0107 przechowywane w szczelnych pojemnikach z wod\u0105, tak\u017ce przezroczystych, je\u015bli dysponujemy dla nich ciemnym pomieszczeniem o sta\u0142ej, niskiej temperaturze. Od lat przechowuj\u0119 w ten spos\u00f3b bry\u0142ki 500 gramowe w doskona\u0142ym stanie.<\/p>\n<p>Zapakowanie okaz\u00f3w w szczelnych pojemnikach jest niemo\u017cliwe, kiedy u\u017cywane s\u0105 one dla cel\u00f3w ekspozycyjnych lub promocyjnych. Wtedy bry\u0142ki bursztynu s\u0105 zwykle nasycane t\u0142uszczami (g\u0142\u00f3wnie ciek\u0142\u0105 parafin\u0105) lub emulsjami t\u0142uszcz\u00f3w w ciep\u0142ej wodzie z dodatkiem szampon\u00f3w. Cz\u0119st\u0105 jest praktyka wcierania w powierzchniow\u0105 zwietrzelin\u0119 r\u00f3\u017cnych preparat\u00f3w z wosk\u00f3w syntetycznych.<\/p>\n<p> Wa\u017cnym czynnikiem ochronnym jest sta\u0142a temperatura (kilkana\u015bcie stopni C), sta\u0142a i niezbyt wysoka wilgotno\u015b\u0107 (oko\u0142o 60%) oraz brak dost\u0119pu \u015bwiat\u0142a. Niweluj\u0105 one w znacznym stopniu wra\u017cliwo\u015b\u0107 surowego bursztynu na wietrzenie z racji nieregularnych, bardzo rozwini\u0119tych form i porowatej powierzchni ze zwi\u0119kszon\u0105 zawarto\u015bci\u0105 kwasu bursztynowego. <\/p>\n<p>Okazy surowego bursztynu przechowuj\u0105 si\u0119 tym trudniej im grubsz\u0105 by\u0142a warstwa zwietrzeliny w momencie wydobycia ze z\u0142o\u017ca. Najszybciej ulegaj\u0105 zwietrzeniu okazy surowca warstwowego i w znacznym stopniu zanieczyszczonego szcz\u0105tkami ro\u015blinnymi; najbardziej kiedy wyst\u0119puj\u0105 \u0142\u0105cznie te obydwa czynniki. Szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe s\u0105 okazy o charakterystycznej, grubej, czerwonej zwietrzelinie, wydobywane w \u017cwirowniach. Prezentuj\u0105 si\u0119 one pi\u0119knie na wystawach i w witrynach sklepowych, ale w takich przypadkach koniecznym jest nasycenie porowatej struktury\u017cywic\u0105 damarow\u0105, wprowadzan\u0105 w kilku etapach w roztworach w terpentynie balsamicznej,stopniowo wzbogacanych od 1 do 12% \u017cywicy damarowej. Ta metoda zosta\u0142a zaproponowana przez litewskie konserwatorki zabytk\u00f3w archeologicznych Jurate Senvaitiene i Brone Kunkiulene do wykonywania w komorze podci\u015bnieniowej. Jest skuteczna r\u00f3wnie\u017c pod normalnym ci\u015bnieniem atmosferycznym w odniesieniu do bardzo porowatego surowca. (Opublikowana w \u201eMetalla\u201c \u2013 Sonderheft zum Symposium \u201eNeue Erkentnisse zum Berstein\u201c, Bochum 1996, w artykule: \u201eDie Konservierung von arch\u00e4ologischen Bernsteinfunden in litauischen Sammlungen\u201c.) <\/p>\n<p>Przestrog\u0105 przed niedostatecznym zabezpieczeniem cennych okaz\u00f3w mog\u0105 by\u0107 ubytki i szkody, jakie powsta\u0142y w wielkich bry\u0142ach bursztynu wydobytych w pod koniec lat 1970. w \u017cwirowni ko\u0142o Kamienia Kraje\u0144skiego. Najwi\u0119ksza z tych bry\u0142 o masie ponad 3 kg, rekordowa w\u00f3wczas w polskich zbiorach, opublikowana zosta\u0142a w 1989 r. w albumie Barbary Kosmowskiej-Ceranowicz i Tomasza Konarta \u201eTajemnice bursztynu\u201c. Przez nast\u0119pne 11 lat stanowi\u0142a podziwian\u0105 powszechnie atrakcj\u0119&nbsp; w witrynie sklepowej. Cen\u0105 popularno\u015bci by\u0142 ubytek masy o oko\u0142o 200 g i p\u0119kni\u0119cie bry\u0142y na 3 cz\u0119\u015bci. Na wystawie w Muzeum Historyczno-Etnograficznym na prze\u0142omie lat 2001\/2001 bry\u0142a wa\u017cy\u0142a 2.880 g, a zwietrzelina z jej powierzchni \u0142uszczy\u0142a si\u0119. Inna bry\u0142a wydobyta znacznie p\u00f3\u017aniej w tej samej okolicy zachowa\u0142a jeszcze pierwotny wygl\u0105d o skontrastowanym zabarwieniu kory i mi\u0105\u017cszu bursztynu.<\/p>\n<p>Z bursztynem jest podobnie jak z ameryka\u0144skim obiadem \u2013 nic nie jest za darmo.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bursztyn coraz cz\u0119\u015bciej traktowany jest jako inwestycja. Jednak w przeciwie\u0144stwie do z\u0142ota musi by\u0107 przechowywany w specjalnych warunkach. Jakich?<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":16693,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Ochrona surowca i okaz\u00f3w naturalnych bursztynu - Amber Portal","description":"Bursztyn coraz cz\u0119\u015bciej traktowany jest jako inwestycja. Jednak w przeciwie\u0144stwie do z\u0142ota musi by\u0107 przechowywany w specjalnych warunkach. Jakich?"},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"sekcja":[],"class_list":["post-16694","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-informacje"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16694","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16694"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16694\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16693"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16694"},{"taxonomy":"sekcja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/sekcja?post=16694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}