{"id":15847,"date":"2012-05-24T15:38:53","date_gmt":"2012-05-24T13:38:53","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.amber.com.pl\/oryginal-kopia-kompilacja\/"},"modified":"2025-12-07T18:46:38","modified_gmt":"2025-12-07T17:46:38","slug":"oryginal-kopia-kompilacja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/aktualnosci\/oryginal-kopia-kompilacja\/","title":{"rendered":"Orygina\u0142 \u2013 kopia \u2013 kompilacja"},"content":{"rendered":"

W kolekcji Muzeum Zamkowego w Malborku znajduje si\u0119 10 fasetowanych pacior\u00f3w bursztynowych stanowi\u0105cych cz\u0119\u015b\u0107 kolii, nale\u017c\u0105cej dawniej niew\u0105tpliwie do kobiety dobrze urodzonej. Powsta\u0142e najpewniej w XVII wieku, s\u0105 wyj\u0105tkowym \u015bwiadectwem historii, pokazuj\u0105c, jak w dawnych wiekach obrabiano bursztyn. Poszczeg\u00f3lne ogniwa s\u0105 unikatowe, maj\u0105 r\u00f3\u017cny kszta\u0142t, a zastosowany szlif fasetowy jest nieregularny. Charakterystyczne \u0142uski wewn\u0105trz pacior\u00f3w sugeruj\u0105, \u017ce by\u0142y one klarowane w gor\u0105cym oleju. Wielko\u015b\u0107 zachowanych ogniw tej pi\u0119knej ozdoby (\u015brednica od 4,1 \u2013 5,2 cm) wskazuje na fakt, \u017ce by\u0142 to element bi\u017cuterii paradnej, wk\u0142adanej tylko na szczeg\u00f3lne okazje. Noszenie tak du\u017cej kolii na co dzie\u0144 by\u0142oby z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 bardzo niewygodne.<\/p>\n

Analogicznie opracowane paciory znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce w zbiorach Muzeum Ziemi PAN w Warszawie.[1]<\/sup> Jest ich 21. Ogniwa te mog\u0142y pochodzi\u0107 z jednej ozdoby, ale trudno potwierdzi\u0107 to bez przes\u0142anek archiwalnych. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 jednak paciory z Muzeum Zamkowego i z Muzeum Ziemi PAN s\u0105 fragmentami oryginalnych, dawnych kolii bursztynowych, by\u0107 mo\u017ce powsta\u0142ych w Gda\u0144sku.<\/p>\n

Bi\u017cuteria bursztynowa z dawnych wiek\u00f3w jest nies\u0142ychanie rzadka. Ze wzgl\u0119du na krucho\u015b\u0107 i delikatno\u015b\u0107 materia\u0142u zachowa\u0142y si\u0119 tylko nielicznie przyk\u0142ady. Podobnie jak niezwykle popularne w \u015bredniowieczu r\u00f3\u017ca\u0144ce bursztynowe, g\u0142\u00f3wnie z powodu swej funkcji u\u017cytkowej, nie przetrwa\u0142a ona do naszych czas\u00f3w. Znanych jest kilka medalion\u00f3w bursztynowych i pojedyncze sznury korali, m.in. dwa znajduj\u0105ce si\u0119 w Dre\u017anie. Odosobnionym przyk\u0142adem jest m\u0119ski naszyjnik z dekoracj\u0105 antykizuj\u0105c\u0105, przechowywany w Malborku, a tak\u017ce omawiany fragment kolii.<\/p>\n

Kolia ta, wi\u0105zana w literaturze z ozdob\u0105 nale\u017c\u0105c\u0105 niegdy\u015b do Sybilli Doroty z Brzegu, od zesz\u0142ego roku prezentowana na wystawie w Malborku wraz ze zdj\u0119ciem z ksi\u0105\u017cki Alfreda Rhodego ukazuj\u0105cym koli\u0119 z muzeum we Wroc\u0142awiu, by pokaza\u0107, \u017ce dawniejsze przypuszczenia co do to\u017csamo\u015bci tych dzie\u0142 s\u0105 ca\u0142kowicie nieuzasadnione.<\/p>\n

Kolia z publikacji Rhodego jest fasetowana w zupe\u0142ne inny spos\u00f3b, ogniwa s\u0105 bardziej regularne i zdecydowanie mniejsze. Tylko najwi\u0119kszy z nich m\u00f3g\u0142 by\u0107 wielko\u015bci tych z Malborka. Ze zdj\u0119\u0107 w spos\u00f3b jednoznaczny wynika, \u017ce przedmioty te nie s\u0105 to\u017csame. Ju\u017c wiosn\u0105 zesz\u0142ego roku pisa\u0142am o tym w artykule \u201eBursztyn w muzeum\u201d[2]<\/sup>.<\/p>\n

W tek\u015bcie opublikowanym przez portal amber.com.pl \u201eKopia bursztynowego naszyjnika ksi\u0119\u017cnej Sybilli\u201d m\u0142oda, utalentowana artystka Marta W\u0142odarska w swoich wypowiedziach wprowadzi\u0142a zamieszanie terminologiczne dotycz\u0105ce poj\u0119\u0107 orygina\u0142u i kopii, a tak\u017ce domniemanego naszyjnika ksi\u0119\u017cniczki z Brzegu.<\/p>\n

\"1712<\/figure>\n<\/p>\n

W marcu, na tegorocznych targach Amberif zaprezentowa\u0142a ona kopi\u0119 domniemanego naszyjnika Sybilli Doroty. Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce nie zachowa\u0142a si\u0119 \u017cadna XVII-wieczna kolia fasetowana w spos\u00f3b regularny, popieram pomys\u0142 artystki (zak\u0142adam, \u017ce decyzja ta by\u0142a \u015bwiadoma), by w kwestiach technicznych oprze\u0107 si\u0119 na jednym z dw\u00f3ch zachowanych autentyk\u00f3w z epoki (paciory z MZM lub Muzeum Ziemi).<\/p>\n

Marta W\u0142odarska wykona\u0142a wi\u0119c prac\u0119 b\u0119d\u0105c\u0105 kompilacj\u0105 archiwalnego zdj\u0119cia i zachowanego orygina\u0142u z epoki. Co do liczby ogniw i formy naszyjnika z paciorami r\u00f3\u017cnej wielko\u015bci nawi\u0105za\u0142a ona do dobrze znanej badaczom bursztynu ksi\u0105\u017cki Rhodego, w zakresie opracowania za\u015b opar\u0142a si\u0119 na zachowanym oryginale. Artystka nie wykona\u0142a jednak, jak nieopatrznie stwierdzi\u0142a, kopii naszyjnika z Malborka, bo kopia z za\u0142o\u017cenia musi w spos\u00f3b bezpo\u015bredni nawi\u0105zywa\u0107 do orygina\u0142u. A tak, co wida\u0107 na zdj\u0119ciach, nie jest.<\/p>\n

\"1712<\/figure>\n<\/p>\n

Nie wydaje mi si\u0119 te\u017c, by sens mia\u0142o wykonywanie kopii naszyjnika Sybilli Doroty wy\u0142\u0105cznie wg zdj\u0119cia z ksi\u0105\u017cki Rhodego, gdy\u017c w tej chwili nie wiadomo nawet, czy reprodukcja przedstawia oryginaln\u0105 koli\u0119 z pocz\u0105tku XVII w. Osobi\u015bcie wydaje mi si\u0119, \u017ce naszyjnik ze zdj\u0119cia bli\u017cszy jest wyrobom XIX-wiecznym. W tej chwili wi\u0119c nie jeste\u015bmy w stanie stwierdzi\u0107, na jakich przes\u0142ankach oparty by\u0142 s\u0105d, \u017ce w przedwojennych zbiorach wroc\u0142awskich znajdowa\u0142 si\u0119 XVII-wieczny orygina\u0142. Rhode nie powo\u0142uje si\u0119 na \u017cadne \u017ar\u00f3d\u0142a. Podobnie jak nie robili tego autorzy publikacji sugeruj\u0105cy, \u017ce malborska kolia nale\u017ca\u0142a niegdy\u015b do mitycznej ju\u017c ksi\u0119\u017cniczki brzeskiej. Hipotetyczna, oparta na dw\u00f3ch \u017ar\u00f3d\u0142ach kompilacji wykonana przez Mart\u0119 W\u0142odarsk\u0105 wydaje si\u0119 wi\u0119c najlepszym uzupe\u0142nieniem stroju ksi\u0119\u017cniczki. Nie spos\u00f3b tu jednak m\u00f3wi\u0107 o kopii, a tak\u017ce bezpodstawnie podwa\u017ca\u0107 oryginalno\u015bci zachowanych pacior\u00f3w z XVII wieku.<\/p>\n

W badaniach naukowych konieczne jest zachowanie dystansu do analizowanego problemu, a tak\u017ce wysoki stopie\u0144 krytycyzmu w odniesieniu do publikacji, szczeg\u00f3lnie tych p\u00f3\u017aniejszych ni\u017c \u017ar\u00f3d\u0142a z epoki. W przypadku dawnej bi\u017cuterii z bursztynu ze szlifem fasetowym jedynymi niezawodnymi \u015bladami historii s\u0105 zachowane w dw\u00f3ch muzeach (w Malborku i Warszawie) oryginalne, najstarsze znane fragmenty kolii.<\/p>\n

Dr Anna Sobecka jest opiekunem kolekcji bursztynu w Muzeum Zamkowym w Malborku.<\/em>
\n<\/em><\/p>\n

Fot. Kopia naszyjnika Marty W\u0142odarskiej wed\u0142ug pierwowzoru prezentowanego w Muzeum Zamkowym w Malborku (na g\u00f3rze)<\/em>. Zdj\u0119cie naszyjnika z ksi\u0105\u017cki Alfreda Rohde z 1937 r. \u2013 w latach 30. XX w. w zbiorach \u015al\u0105skiego Muzeum Sztuki Stosowanej i Staro\u017cytnej we Wroc\u0142awiu (na dole).
<\/em><\/p>\n


<\/p>\n
\n
\n

[1] K. Leciejewicz, K. Kwiatkowska, Odkrywane pi\u0119kno bursztynu. Katalog kolekcji odmian i kolekcji wyrob\u00f3w Warszawskich Zbior\u00f3w Bursztynu<\/i>, Warszawa 2005, il. 2 po s. 174.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[2] A. Sobecka, Bursztyn w muzeum<\/i> [w:] Bursztyn jako przedmiot ochrony dziedzictwa kulturowego<\/i>, red. J. Hochleitner, Jantar 2011, s. 20-21, il. 4 oraz przypis 12.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W tek\u015bcie opublikowanym przez portal amber.com.pl \u201eKopia bursztynowego naszyjnika ksi\u0119\u017cnej Sybilli\u201d m\u0142oda, utalentowana artystka Marta W\u0142odarska w swoich wypowiedziach wprowadzi\u0142a zamieszanie terminologiczne dotycz\u0105ce poj\u0119\u0107 orygina\u0142u i kopii, a tak\u017ce domniemanego naszyjnika ksi\u0119\u017cniczki z Brzegu. Czas na wyja\u015bnienia.<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":15844,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Orygina\u0142 \u2013 kopia \u2013 kompilacja - Amber Portal","description":"W tek\u015bcie opublikowanym przez portal amber.com.pl \u201eKopia bursztynowego naszyjnika ksi\u0119\u017cnej Sybilli\u201d m\u0142oda, utalentowana artystka Marta W\u0142odarska w swoich wypowi"},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[148],"sekcja":[],"class_list":["post-15847","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-informacje","tag-amberif"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15847"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15847\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15847"},{"taxonomy":"sekcja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/sekcja?post=15847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}