Eryk Popkiewicz specjalizuje si\u0119 w zagadnieniach dawnych technik obr\u00f3bki bursztynu. Specjalnie dla czytelnik\u00f3w portalu amber.com.pl opisuje narz\u0119dzia, techniki obr\u00f3bki oraz wyroby z bursztynu wykonywane w \u015bredniowieczu, jak r\u00f3wnie\u017c rol\u0119, jak\u0105 temu kamieniowi przypisywano. <\/p>\n
Podstawowym narz\u0119dziem ka\u017cdego \u015bredniowiecznego rzemie\u015blnika obrabiaj\u0105cego bursztyn by\u0142 ostry n\u00f3\u017c. U\u017cywali r\u00f3wnie\u017c wiertarek typu \u201efurkade\u0142ko\u201d (drel) lub wierte\u0142 nap\u0119dzanych smykiem. Na wyposa\u017ceniu warsztatu by\u0142o kilka rodzaj\u00f3w pilnik\u00f3w: od du\u017cych \u201eraszpli\u201d po ma\u0142e \u201eg\u0142adziki\u201d. Kawa\u0142eczki ostrego szk\u0142a, krzemienia czy \u017celaza s\u0142u\u017cy\u0142y jako n\u00f3\u017c tokarski do nadawania kszta\u0142tu i wyr\u00f3wnywania powierzchni toczonej ozdobie bursztynowej. Na tokarni \u201edeptakowej\u201d r\u00f3wnie\u017c szlifowano bursztyn za pomoc\u0105 filcu z py\u0142em bursztynowym. Do polerowania u\u017cywano drewna li\u015bciastego oraz irchy.<\/p>\n
Surowy bursztyn oczyszczano z kory (zwietrzeliny) no\u017cem i pilnikiem. Po wst\u0119pnej obr\u00f3bce wi\u0119ksze bry\u0142ki ci\u0119to lub roz\u0142upywano na mniejsze kawa\u0142ki o wielko\u015bci wynikaj\u0105cej z zapotrzebowania na konkretne wyroby. Po wy\u017cej opisanych zabiegach nast\u0119powa\u0142o ostateczne nadanie po\u017c\u0105danej formy, do czego u\u017cywano no\u017ca lub pilnika. Obr\u00f3bka tymi narz\u0119dziami pozostawia na bursztynie charakterystyczny \u015blad w postaci drobnych \u201ewy\u0142upa\u0144\u201d. Gda\u0144scy bursztynnicy nazywali tak obrobion\u0105 powierzchni\u0119 szlifem s\u0142onecznym.<\/p>\n
Wiercenie otworu mog\u0142o si\u0119 odbywa\u0107 w niemal ka\u017cdym momencie obr\u00f3bki wst\u0119pnej, cho\u0107 najbardziej ekonomiczne by\u0142o ono na etapie pocz\u0105tkowym, poniewa\u017c wi\u0119kszy przedmiot jest \u0142atwiejszy do unieruchomienia. Podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce jest to najtrudniejsza cz\u0119\u015b\u0107 pracy, gdy\u017c przy tej czynno\u015bci powstaje najwi\u0119cej uszkodze\u0144.<\/p>\n
Toczony przedmiot na \u015bredniowiecznej tokarce jest wprowadzany w ruch \u201ewahad\u0142owo-wirowy\u201d (ze wzgl\u0119du na charakter nap\u0119du nie zachodzi wtedy ci\u0105g\u0142y obr\u00f3t w jednym kierunku, lecz na przemian w obydwu kierunkach), podczas kt\u00f3rego skrawa go nieruchome ostrze, trzymane przez tocz\u0105cego. Czynno\u015b\u0107 toczenia powodowa\u0142a usuni\u0119cie \u015blad\u00f3w obr\u00f3bki r\u0119cznej i wyg\u0142adzenie powierzchni oraz zwi\u0119kszenie symetryczno\u015bci w stosunku do otworu toczonej ozdoby.<\/p>\n
Najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 ozd\u00f3b z bursztynu noszonych w \u015bredniowieczu tworz\u0105 paciorki. Przewa\u017cnie je toczono, ale te\u017c i szlifowano w fasety. Jako korale, koraliki, ale i jako elementy r\u00f3\u017ca\u0144c\u00f3w modlitewnych. Wykonywano z nich amulety pe\u0142ni\u0105ce r\u00f3\u017cne funkcje w poga\u0144skich wierzeniach, grzebyki, zwyk\u0142e bry\u0142ki oraz chrze\u015bcija\u0144skie krzy\u017ce. Z u\u017cytkowych przedmiot\u00f3w mo\u017cna wymieni\u0107 m.in. ko\u015bci do gry z bursztynu czy piony do gier planszowych. Bursztynem ozdabiano fibule, szpile, oprawy ksi\u0105g\u2026 Pier\u015bcionki i paciorki bursztynowe s\u0142u\u017cy\u0142y do podrabiania szklanych wyrob\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y wytrzymalsze, ale i dro\u017csze w Europie \u015brodkowej na pocz\u0105tku \u015bredniowiecza. <\/p>\n
Warto\u015b\u0107 bursztynu w \u015bredniowieczu zale\u017ca\u0142a od koloru, wielko\u015bci i mody. Kolor bia\u0142y by\u0142 najcenniejszy, a im wi\u0119ksza bry\u0142ka, tym cenniejsza. Bursztyn z inkluzj\u0105 by\u0142 osobliwo\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 zapewne ka\u017cdy alchemik chcia\u0142 mie\u0107 w swoim zbiorze.<\/p>\n
MARIACKA POD GWIAZDAMI: \u015aredniowieczny warsztat bursztynnika – Galeria Bursztynu Prestige, Mariacka 44-45, Gda\u0144sk<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201eMariacka pod Gwiazdami\u201d to nie tylko \u015bwi\u0119to ulicy, ale i bursztynu \u2013 w\u0142a\u015bnie tam zlokalizowane s\u0105 liczne pracownie i galerie bursztynu. W jednej z nich, Galerii Prestige, odb\u0119dzie si\u0119 pokaz obr\u00f3bki bursztynu \u015bredniowiecznymi metodami \u201ezas\u0142yszanymi przez starych mistrz\u00f3w, a nieznanych wielu m\u0142odym mistrzom bursztynnictwa\u201d w wykonaniu Eryka Popkiewicza.<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":15417,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"\u015aredniowieczne techniki obr\u00f3bki bursztynu w Galerii Prestige - Amber Portal","description":"\u201eMariacka pod Gwiazdami\u201d to nie tylko \u015bwi\u0119to ulicy, ale i bursztynu \u2013 w\u0142a\u015bnie tam zlokalizowane s\u0105 liczne pracownie i galerie bursztynu. W jednej z nich, Galeri"},"footnotes":""},"categories":[121],"tags":[157],"sekcja":[],"class_list":["post-15418","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","tag-ambermart"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15418","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15418"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15418\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15418"},{"taxonomy":"sekcja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/sekcja?post=15418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}