{"id":15028,"date":"2011-01-24T22:26:23","date_gmt":"2011-01-24T21:26:23","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.amber.com.pl\/coraz-mniej-bursztynu-w-baltyku\/"},"modified":"2025-12-07T18:46:59","modified_gmt":"2025-12-07T17:46:59","slug":"coraz-mniej-bursztynu-w-baltyku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/aktualnosci\/coraz-mniej-bursztynu-w-baltyku\/","title":{"rendered":"Fewer and fewer amber pieces in the Baltic"},"content":{"rendered":"

Obecnie na sobieszewskich pla\u017cach bursztynu znajduje si\u0119 znacznie mniej. Jest rzecz\u0105 oczywist\u0105, \u017ce nie jest to surowiec odnawialny, wi\u0119c jego zasoby w Ba\u0142tyku si\u0119 kurcz\u0105. Zbieracze zwracaj\u0105 te\u017c uwag\u0119 na zmian\u0119 klimatu, z kt\u00f3r\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 kierunek wiej\u0105cych nad morzem wiatr\u00f3w. Wiadomo, \u017ce najkorzystniejszy jest wiatr p\u00f3\u0142nocny, czasami p\u00f3\u0142nocno-zachodni, a w ostatnich latach coraz cz\u0119\u015bciej wiej\u0105 wiatry po\u0142udniowo-zachodnie. Poza tym brakuje d\u0142ugich, kilkudniowych sztorm\u00f3w, w czasie kt\u00f3rych bursztyniarska bra\u0107 zbiera\u0142a si\u0119 i czeka\u0142a, a\u017c morze si\u0119 uspokoi i pojawi si\u0119 denna fala. Ostatnio dominuj\u0105 sztormy kr\u00f3tkie, jednodniowe \u2013 jak powiedzia\u0142 jeden z moich “informator\u00f3w” Jerzy Mo\u017cejko: \u201edmuchnie z p\u00f3\u0142nocy, za chwil\u0119 zmieni kierunek, wi\u0119c kto zd\u0105\u017cy, ten ma szans\u0119 co\u015b znale\u017a\u0107\u201d. Jemu akurat dopisa\u0142o szcz\u0119\u015bcie, gdy\u017c mieszka na Wyspie \u2013 w ten spos\u00f3b w ci\u0105gu dw\u00f3ch pierwszych tygodni bie\u017c\u0105cego roku zebra\u0142 oko\u0142o dw\u00f3ch kilogram\u00f3w bursztynu, jednak, jak m\u00f3wi, \u201ebez \u017cadnych rewelacji\u201d.<\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie, tych bursztynowych rewelacji ostatnio jest coraz mniej. Najwi\u0119kszy jak dot\u0105d kawa\u0142ek bursztynu zosta\u0142 znaleziony na pla\u017cy w Sobieszewie w 2004 roku. Bursztynow\u0105 bry\u0142k\u0119 wa\u017c\u0105c\u0105 94 dkg wy\u0142owi\u0142 z wody mieszkaj\u0105cy na Wyspie pan Sylwester Malucha. O wydarzeniu tym donosi\u0142a miejscowa prasa, jednocze\u015bnie mianuj\u0105c pana Sylwestra nieoficjalnym rekordzist\u0105 \u015bwiata w po\u0142awianiu bursztynu. Do tej pory rekord ten nie zosta\u0142 pobity; owszem, co jaki\u015b czas kt\u00f3remu\u015b ze zbieraczy uda si\u0119 wy\u0142owi\u0107 wi\u0119ksz\u0105 bry\u0142k\u0119  (20 \u2013 30 dkg), lecz przewa\u017cnie zbieraj\u0105 oni mniejsze kawa\u0142ki. Jak m\u00f3wi\u0105, po\u0142awianie bursztynu wymaga nie tylko umiej\u0119tno\u015bci i szcz\u0119\u015bcia, ale i cierpliwo\u015bci. Dlatego te\u017c czekaj\u0105 \u2013 z  nadziej\u0105, \u017ce jeszcze kiedy\u015b porz\u0105dnie powieje\u2026 Nie musz\u0119 chyba dodawa\u0107, \u017ce ja r\u00f3wnie\u017c na to czekam.<\/p>\n

\"1316_2\"<\/figure>\n<\/p>\n

Obecnie jednym z miejsc, gdzie nadal po sztormach po\u0142awia si\u0119 b\u0105d\u017a zbiera bursztyn, s\u0105 pla\u017ce Sobieszewskiej Wyspy. Moja przygoda z po\u0142awianiem ba\u0142tyckiego z\u0142ota trwa zaledwie pi\u0119\u0107 lat. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dopiero zaczynam poznawa\u0107 arkana tego oryginalnego rzemios\u0142a, st\u0105d te\u017c korzystam z wiedzy i do\u015bwiadczenia starszych koleg\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie z ich relacji wiem, i\u017c najlepsze bursztynowe \u201e\u017cniwa\u201d przypada\u0142y na lata 50. i 60. XX wieku. Sobieszewo by\u0142o w\u00f3wczas jeszcze ma\u0142o zaludnionym, do\u015b\u0107 odleg\u0142ym od centrum Gda\u0144ska miejscem, a Ba\u0142tyk bursztynem sypa\u0142 hojnie, co by\u0142o spowodowane mi\u0119dzy innymi poruszeniem podwodnych z\u0142\u00f3\u017c tego kruszcu w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych (wybuchy). Trudno uwierzy\u0107, ale niejedna rodzina z Wyspy Sobieszewskiej, zamiast w\u0119glem, w piecu pali\u0142a bursztynem.<\/p>\n

Metod\u0119 po\u0142awiania bursztynu w wodach Ba\u0142tyku znano i stosowano ju\u017c w czasach epoki kamiennej. \u0141owcy (m\u0119\u017cczy\u017ani), cz\u0119sto zanurzeni po szyj\u0119 w wodzie, przy u\u017cyciu sieci w kszta\u0142cie worka zgarniali z dna nagromadzone osady i wodorosty \u2013 i wyrzucali na brzeg. Tam czeka\u0142y ju\u017c ich \u017cony i dzieci, kt\u00f3re przebiera\u0142y je starannie, wybieraj\u0105c jantarowe okruchy.<\/p>\n

Gdy mieszka\u0144cy nadmorskich wiosek nauczyli si\u0119 budowa\u0107 \u0142odzie, wykorzystali je tak\u017ce do \u0142owienia bursztynu. Po\u0142awiacze wychylali si\u0119 przez burt\u0119 i za pomoc\u0105 d\u0142ugich tyczek poruszali osady na dnie morza, aby bursztyn, kt\u00f3ry unosi si\u0119 w morskiej wodzie, m\u00f3g\u0142 wyp\u0142yn\u0105\u0107 na powierzchni\u0119. Tak\u0105 metod\u0119 po\u0142awiania nazywano szperaniem. Natomiast gdy zim\u0105 przybrze\u017cne wody skuwa\u0142 l\u00f3d, w pogodne dni wyr\u0105bywano przer\u0119ble, wypatrywano kawa\u0142k\u00f3w bursztynu le\u017c\u0105cych na dnie i wydobywano je za pomoc\u0105 specjalnych szczypiec.<\/p>\n

Jak podaj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a, w XIX wieku czasami do wydobywania bursztynu z morza zatrudniano nurk\u00f3w. Owi podwodni bursztyniarze ubrani byli w raczej niewygodne stroje (np. buty z o\u0142owianymi podeszwami) i z tego powodu musieli pozostawa\u0107 w pozycji stoj\u0105cej. Jako \u017ce praca podwodnych zbieraczy by\u0142a ma\u0142o wydajna, szybko z niej zrezygnowano.<\/p>\n

Informacje o dawnych metodach po\u0142awiania bursztynu pochodz\u0105 z ksi\u0105\u017cek: A. P\u0119czalskiej “Z\u0142oto P\u00f3\u0142nocy – opowie\u015bci o bursztynie” oraz J. Popio\u0142ek “Bursztyn w dawnej Polsce. Antologia 1534 \u2013 1900”. Informacji dotycz\u0105cych po\u0142awiania bursztynu na Sobieszewskiej Wyspie udzielili mi panowie Jerzy Mo\u017cejko i Piotr B\u0142o\u0144ski.<\/em>
\n<\/em><\/p>\n

Zdj\u0119cie (powy\u017cej): Bry\u0142a bursztynu wy\u0142owiona przez Sylwestra Maluch\u0119 – obecnie wypo\u017cyczona na ekspozycj\u0119 w Muzeum Bursztynu w Gda\u0144sku. Fot. Bart\u0142omiej Kentzer<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

\"1316_3\"<\/figure>\n<\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em>Powy\u017cej: Bry\u0142a bursztynu o masie 2 788 kg wy\u0142owiona w 1979 r. na P\u00f3\u0142wyspie Helskim na wysoko\u015bci G\u00f3ry Szwed\u00f3w przez rybak\u00f3w kutra HEL-1 z g\u0142\u0119boko\u015bci 45 m. Obecnie na ekspozycji w Muzeum Bursztynu – zakupiona w 2010 r. dzi\u0119ki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego od rodziny rybak\u00f3w z Jastarni. Fot. Bart\u0142omiej Kentzer
<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

The largest piece of amber found so far was discovered on the beach in Sobieszewo in 2004. The amber lump, weighing 94 decagrams, was fished out of the water by Sylwester Malucha, who lives on the island. To this day, this record has not been beaten.<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":15025,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Coraz mniej bursztynu w Ba\u0142tyku - Amber Portal","description":"Najwi\u0119kszy jak dot\u0105d kawa\u0142ek bursztynu zosta\u0142 znaleziony na pla\u017cy w Sobieszewie w 2004 roku. Bursztynow\u0105 bry\u0142k\u0119 wa\u017c\u0105c\u0105 94 dkg wy\u0142owi\u0142 z wody mieszkaj\u0105cy na Wysp"},"_slim_seo_primary_term_category":0,"_slim_seo_primary_term_post_tag":0,"_slim_seo_primary_term_sekcja":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[160],"sekcja":[],"class_list":["post-15028","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-informacje","tag-polawianie-bursztynu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15028","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15028"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15028\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15025"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15028"},{"taxonomy":"sekcja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/sekcja?post=15028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}