{"id":15028,"date":"2011-01-24T22:26:23","date_gmt":"2011-01-24T21:26:23","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.amber.com.pl\/coraz-mniej-bursztynu-w-baltyku\/"},"modified":"2025-12-07T18:46:59","modified_gmt":"2025-12-07T17:46:59","slug":"coraz-mniej-bursztynu-w-baltyku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/aktualnosci\/coraz-mniej-bursztynu-w-baltyku\/","title":{"rendered":"Coraz mniej bursztynu w Ba\u0142tyku"},"content":{"rendered":"<p> Obecnie na sobieszewskich pla\u017cach bursztynu znajduje si\u0119 znacznie mniej. Jest rzecz\u0105 oczywist\u0105, \u017ce nie jest to surowiec odnawialny, wi\u0119c jego zasoby w Ba\u0142tyku si\u0119 kurcz\u0105. Zbieracze zwracaj\u0105 te\u017c uwag\u0119 na zmian\u0119 klimatu, z kt\u00f3r\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 kierunek wiej\u0105cych nad morzem wiatr\u00f3w. Wiadomo, \u017ce najkorzystniejszy jest wiatr p\u00f3\u0142nocny, czasami p\u00f3\u0142nocno-zachodni, a w ostatnich latach coraz cz\u0119\u015bciej wiej\u0105 wiatry po\u0142udniowo-zachodnie. Poza tym brakuje d\u0142ugich, kilkudniowych sztorm\u00f3w, w czasie kt\u00f3rych bursztyniarska bra\u0107 zbiera\u0142a si\u0119 i czeka\u0142a, a\u017c morze si\u0119 uspokoi i pojawi si\u0119 denna fala. Ostatnio dominuj\u0105 sztormy kr\u00f3tkie, jednodniowe \u2013 jak powiedzia\u0142 jeden z moich &#8220;informator\u00f3w&#8221; Jerzy Mo\u017cejko: \u201edmuchnie z p\u00f3\u0142nocy, za chwil\u0119 zmieni kierunek, wi\u0119c kto zd\u0105\u017cy, ten ma szans\u0119 co\u015b znale\u017a\u0107\u201d. Jemu akurat dopisa\u0142o szcz\u0119\u015bcie, gdy\u017c mieszka na Wyspie \u2013 w ten spos\u00f3b w ci\u0105gu dw\u00f3ch pierwszych tygodni bie\u017c\u0105cego roku zebra\u0142 oko\u0142o dw\u00f3ch kilogram\u00f3w bursztynu, jednak, jak m\u00f3wi, \u201ebez \u017cadnych rewelacji\u201d.<\/p>\n<p>Rzeczywi\u015bcie, tych bursztynowych rewelacji ostatnio jest coraz mniej. Najwi\u0119kszy jak dot\u0105d kawa\u0142ek bursztynu zosta\u0142 znaleziony na pla\u017cy w Sobieszewie w 2004 roku. Bursztynow\u0105 bry\u0142k\u0119 wa\u017c\u0105c\u0105 94 dkg wy\u0142owi\u0142 z wody mieszkaj\u0105cy na Wyspie pan Sylwester Malucha. O wydarzeniu tym donosi\u0142a miejscowa prasa, jednocze\u015bnie mianuj\u0105c pana Sylwestra nieoficjalnym rekordzist\u0105 \u015bwiata w po\u0142awianiu bursztynu. Do tej pory rekord ten nie zosta\u0142 pobity; owszem, co jaki\u015b czas kt\u00f3remu\u015b ze zbieraczy uda si\u0119 wy\u0142owi\u0107 wi\u0119ksz\u0105 bry\u0142k\u0119 &nbsp;(20 \u2013 30 dkg), lecz przewa\u017cnie zbieraj\u0105 oni mniejsze kawa\u0142ki. Jak m\u00f3wi\u0105, po\u0142awianie bursztynu wymaga nie tylko umiej\u0119tno\u015bci i szcz\u0119\u015bcia, ale i cierpliwo\u015bci. Dlatego te\u017c czekaj\u0105 \u2013 z &nbsp;nadziej\u0105, \u017ce jeszcze kiedy\u015b porz\u0105dnie powieje\u2026 Nie musz\u0119 chyba dodawa\u0107, \u017ce ja r\u00f3wnie\u017c na to czekam.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/amber.com.pl\/wp-content\/uploads\/1316_2-4ea.jpg\" alt=\"1316_2\" class=\"wp-image-15026\"\/><\/figure>\n<\/p>\n<p>Obecnie jednym z miejsc, gdzie nadal po sztormach po\u0142awia si\u0119 b\u0105d\u017a zbiera bursztyn, s\u0105 pla\u017ce Sobieszewskiej Wyspy. Moja przygoda z po\u0142awianiem ba\u0142tyckiego z\u0142ota trwa zaledwie pi\u0119\u0107 lat. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dopiero zaczynam poznawa\u0107 arkana tego oryginalnego rzemios\u0142a, st\u0105d te\u017c korzystam z wiedzy i do\u015bwiadczenia starszych koleg\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie z ich relacji wiem, i\u017c najlepsze bursztynowe \u201e\u017cniwa\u201d przypada\u0142y na lata 50. i 60. XX wieku. Sobieszewo by\u0142o w\u00f3wczas jeszcze ma\u0142o zaludnionym, do\u015b\u0107 odleg\u0142ym od centrum Gda\u0144ska miejscem, a Ba\u0142tyk bursztynem sypa\u0142 hojnie, co by\u0142o spowodowane mi\u0119dzy innymi poruszeniem podwodnych z\u0142\u00f3\u017c tego kruszcu w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych (wybuchy). Trudno uwierzy\u0107, ale niejedna rodzina z Wyspy Sobieszewskiej, zamiast w\u0119glem, w piecu pali\u0142a bursztynem.<\/p>\n<p>Metod\u0119 po\u0142awiania bursztynu w wodach Ba\u0142tyku znano i stosowano ju\u017c w czasach epoki kamiennej. \u0141owcy (m\u0119\u017cczy\u017ani), cz\u0119sto zanurzeni po szyj\u0119 w wodzie, przy u\u017cyciu sieci w kszta\u0142cie worka zgarniali z dna nagromadzone osady i wodorosty \u2013 i wyrzucali na brzeg. Tam czeka\u0142y ju\u017c ich \u017cony i dzieci, kt\u00f3re przebiera\u0142y je starannie, wybieraj\u0105c jantarowe okruchy.<\/p>\n<p>Gdy mieszka\u0144cy nadmorskich wiosek nauczyli si\u0119 budowa\u0107 \u0142odzie, wykorzystali je tak\u017ce do \u0142owienia bursztynu. Po\u0142awiacze wychylali si\u0119 przez burt\u0119 i za pomoc\u0105 d\u0142ugich tyczek poruszali osady na dnie morza, aby bursztyn, kt\u00f3ry unosi si\u0119 w morskiej wodzie, m\u00f3g\u0142 wyp\u0142yn\u0105\u0107 na powierzchni\u0119. Tak\u0105 metod\u0119 po\u0142awiania nazywano szperaniem. Natomiast gdy zim\u0105 przybrze\u017cne wody skuwa\u0142 l\u00f3d, w pogodne dni wyr\u0105bywano przer\u0119ble, wypatrywano kawa\u0142k\u00f3w bursztynu le\u017c\u0105cych na dnie i wydobywano je za pomoc\u0105 specjalnych szczypiec.<\/p>\n<p>Jak podaj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a, w XIX wieku czasami do wydobywania bursztynu z morza zatrudniano nurk\u00f3w. Owi podwodni bursztyniarze ubrani byli w raczej niewygodne stroje (np. buty z o\u0142owianymi podeszwami) i z tego powodu musieli pozostawa\u0107 w pozycji stoj\u0105cej. Jako \u017ce praca podwodnych zbieraczy by\u0142a ma\u0142o wydajna, szybko z niej zrezygnowano.<\/p>\n<p><em>Informacje o dawnych metodach po\u0142awiania bursztynu pochodz\u0105 z ksi\u0105\u017cek: A. P\u0119czalskiej &#8220;Z\u0142oto P\u00f3\u0142nocy &#8211; opowie\u015bci o bursztynie&#8221; oraz J. Popio\u0142ek &#8220;Bursztyn w dawnej Polsce. Antologia 1534 \u2013 1900&#8221;. Informacji dotycz\u0105cych po\u0142awiania bursztynu na Sobieszewskiej Wyspie udzielili mi panowie Jerzy Mo\u017cejko i Piotr B\u0142o\u0144ski.<\/em><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em>Zdj\u0119cie (powy\u017cej): Bry\u0142a bursztynu wy\u0142owiona przez Sylwestra Maluch\u0119 &#8211; obecnie wypo\u017cyczona na ekspozycj\u0119 w Muzeum Bursztynu w Gda\u0144sku. Fot. Bart\u0142omiej Kentzer<\/em><\/p>\n<p><em><\/p>\n<figure><img decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-15027\" style=\"vertical-align: middle;\" src=\"https:\/\/amber.com.pl\/wp-content\/uploads\/1316_3-73c.jpg\" alt=\"1316_3\" width=\"400\" height=\"300\"><\/figure>\n<\/p>\n<p><\/em><\/p>\n<p><em><\/em>Powy\u017cej: Bry\u0142a bursztynu o masie 2 788 kg wy\u0142owiona w 1979 r. na P\u00f3\u0142wyspie Helskim na wysoko\u015bci G\u00f3ry Szwed\u00f3w przez rybak\u00f3w kutra HEL-1 z g\u0142\u0119boko\u015bci 45 m. Obecnie na ekspozycji w Muzeum Bursztynu &#8211; zakupiona w 2010 r. dzi\u0119ki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego od rodziny rybak\u00f3w z Jastarni. Fot. Bart\u0142omiej Kentzer<em><br \/><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Najwi\u0119kszy jak dot\u0105d kawa\u0142ek bursztynu zosta\u0142 znaleziony na pla\u017cy w Sobieszewie w 2004 roku. Bursztynow\u0105 bry\u0142k\u0119 wa\u017c\u0105c\u0105 94 dkg wy\u0142owi\u0142 z wody mieszkaj\u0105cy na Wyspie Sylwester Malucha. Do tej pory rekord ten nie zosta\u0142 pobity.<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":15025,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Coraz mniej bursztynu w Ba\u0142tyku - Amber Portal","description":"Najwi\u0119kszy jak dot\u0105d kawa\u0142ek bursztynu zosta\u0142 znaleziony na pla\u017cy w Sobieszewie w 2004 roku. Bursztynow\u0105 bry\u0142k\u0119 wa\u017c\u0105c\u0105 94 dkg wy\u0142owi\u0142 z wody mieszkaj\u0105cy na Wysp"},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[160],"sekcja":[],"class_list":["post-15028","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-informacje","tag-polawianie-bursztynu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15028","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15028"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15028\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15025"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15028"},{"taxonomy":"sekcja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/sekcja?post=15028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}