{"id":14181,"date":"2010-01-04T13:37:30","date_gmt":"2010-01-04T12:37:30","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.amber.com.pl\/pozyskiwanie-bursztynu-z-morza-zima-na-mierzei-wislanej\/"},"modified":"2025-12-07T18:47:17","modified_gmt":"2025-12-07T17:47:17","slug":"pozyskiwanie-bursztynu-z-morza-zima-na-mierzei-wislanej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/aktualnosci\/pozyskiwanie-bursztynu-z-morza-zima-na-mierzei-wislanej\/","title":{"rendered":"Pozyskiwanie bursztynu z morza zim\u0105 na Mierzei Wi\u015blanej"},"content":{"rendered":"

Podczas zimowych mroz\u00f3w bursztyn zwi\u0119ksza swoj\u0105 p\u0142ywalno\u015b\u0107 w morzu, poniewa\u017c wtedy zwi\u0119ksza si\u0119 zasolenie (wyporno\u015b\u0107 wody). W\u00f3wczas sztormy na Ba\u0142tyku z \u0142atwo\u015bci\u0105 wyrzucaj\u0105 na brzeg z\u0142oto P\u00f3\u0142nocy wraz z patykami zwanymi \u201e\u015bmieciami\u201d. Padaj\u0105cy \u015bnieg szybko zakrywa ca\u0142\u0105 pla\u017c\u0119 wraz z bursztynami. Wystarczy przebi\u0107 si\u0119 kopaczk\u0105 (np. tak\u0105 do kartofli) przez \u015bnieg i cienk\u0105 warstw\u0119 zamarzni\u0119tych patyk\u00f3w, by si\u0119 do nich dosta\u0107 (patyki gnij\u0105c wytwarzaj\u0105 ciep\u0142o i dlatego tylko powierzchniowo zamarzaj\u0105).<\/p>\n

Podczas sztormu ludzie oczekuj\u0105cy na bursztyn w zaciszu wydm rozpalali ogniska, by si\u0119 przy nich rozgrza\u0107. Wspomagali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c trunkami, by uchroni\u0107 si\u0119 przed dzia\u0142aniem wiatru, zimna, wilgoci. Do \u0142owienia bursztynu zim\u0105 u\u017cywali kaszorka \u2013 obr\u0119czy z siatk\u0105 na d\u0142ugim nawet do 6m trzonku, najlepiej sosnowym z podw\u00f3jn\u0105 obr\u0119cz\u0105, by nie przeciera\u0142a si\u0119 tak \u0142atwo przymocowana do nich siatka. Pojawiaj\u0105ca si\u0119 na morzu kra cz\u0119sto by\u0142a wyrzucana na brzeg. Bywa\u0142o, \u017ce pod lodem przy samym brzegu znajdowa\u0142y si\u0119 patyki z bursztynem. Do wyr\u0105bania otworu w lodzie u\u017cywano siekier. Nast\u0119pnie przy pomocy kaszork\u00f3w o d\u0142ugich trzonkach, tzw. sztycach, dostawano si\u0119 do bursztynu g\u0142\u0119boko le\u017c\u0105cego na dnie morza. Zim\u0105, kiedy przez kilkana\u015bcie dni utrzymywa\u0142a si\u0119 temperatura ok. -200<\/sup>C, kra tworzy\u0142a pla\u017c\u0119 lodow\u0105 wchodz\u0105c\u0105 nawet do 200 metr\u00f3w w g\u0142\u0105b morza. Je\u017celi w tym czasie lub kr\u00f3tko po mrozach przychodzi\u0142y du\u017ce sztormy, w\u00f3wczas kra pi\u0119trzy\u0142a si\u0119 przy brzegu, tworz\u0105c wysokie g\u00f3ry lodowe si\u0119gaj\u0105ce nawet do 5 metr\u00f3w. <\/p>\n

\"Click<\/a>
Click to enlarge
\nZdj\u0119cia wykonane podczas po\u0142awiania zim\u0105 w latach 1964-88 w pasie nadmorskim nadmorskim Mikoszewo – Krynica Morska. Fot. J. Spytkowski 1965 r. oraz I. Skibowskiej ze zbior\u00f3w S. Miko\u0142ajuna<\/figcaption><\/figure>\n

Bywa\u0142o, \u017ce u st\u00f3p takich g\u00f3r lodowych zbiera\u0142y si\u0119 w wodzie \u015bmieci z bursztynem. Wtedy po\u0142awiacze wchodzili na kraw\u0119d\u017a takiej g\u00f3ry i si\u0119gali z niej kaszorkami po bursztyn z patykami. Podczas tej czynno\u015bci zdarza\u0142y si\u0119 zsuni\u0119cia lub gro\u017ane upadki. Je\u017celi przed czo\u0142em klifowego lodowego brzegu nie by\u0142o kry i wzburzonego morza, takie upadki ko\u0144czy\u0142y si\u0119 przewa\u017cnie k\u0105piel\u0105 w lodowatej wodzie i drobnymi pot\u0142uczeniami dla bursztyniarzy. Je\u017celi by\u0142a sztormowa pogoda i kry uderza\u0142y o lodow\u0105 skarp\u0119, stawa\u0142o si\u0119 to bardzo niebezpieczne. W tym czasie trzeba by\u0142o umiej\u0119tnie i z refleksem manewrowa\u0107 kaszorkiem, by go nie straci\u0107. Je\u017celi trzonek natrafi\u0142 w miejsce zderzania si\u0119 dw\u00f3ch bry\u0142 lodu wprawianych w ruch przez faluj\u0105ce morze, w jednej sekundzie zostawa\u0142 zmia\u017cd\u017cony i odci\u0119ty. Gdy morze by\u0142o spokojne a kra bardzo du\u017ca, p\u0142ywano na niej kilka os\u00f3b. W morze wyp\u0142ywano, ale jedynie na tak\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107, na jak\u0105 mo\u017cna by\u0142o odpycha\u0107 si\u0119 od dna trzonkiem kaszorka. Przy p\u0142ywaniu na krach r\u00f3wnie\u017c u\u017cywano kotwic, by m\u00f3c unieruchamia\u0107 p\u0142ywaj\u0105c\u0105 kr\u0119, ale te\u017c po to, aby dryfowa\u0107 na niej wzd\u0142u\u017c linii brzegowej. Przy pomocy kaszork\u00f3w wyci\u0105gano na kr\u0119 patyki z dna morza, a nast\u0119pnie je przeszukiwano i wybierano z nich bursztyn. Co jaki\u015b czas ci\u0119\u017ckie mokre patyki by\u0142y spychane z tafli lodu do morza, by zachowa\u0107 stabilno\u015b\u0107 lodowej tratwy. Przechylenie kry mog\u0142o spowodowa\u0107 niebezpiecze\u0144stwo wpadni\u0119cia ludzi do wody, co nierzadko ko\u0144czy\u0142o si\u0119 \u015bmierci\u0105 w lodowatej wodzie.<\/p>\n

Miejscowa ludno\u015b\u0107 opowiada o tym, \u017ce w latach 60. wydobywano r\u00f3wnie\u017c z dna Jeziora Mikoszewskiego (jezioro nadmorskie) na zamarzni\u0119t\u0105 powierzchni\u0119 bursztyn wraz ze \u015bmieciami. Z relacji ustnych wynika, \u017ce nie napotykano na du\u017ce bry\u0142ki, gdy\u017c patyki by\u0142y pochodzenia morskiego i zosta\u0142y wcze\u015bniej przebrane. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce patyki tworzy\u0142y na lodzie du\u017ce zwa\u0142y, pod kt\u00f3rych ci\u0119\u017carem l\u00f3d wygina\u0142 si\u0119, a miejsce to wkr\u00f3tce zalewa\u0142a zamarzaj\u0105ca woda.<\/p>\n

Ostatnie zimy s\u0105 \u0142agodne, a co za tym idzie mniej obfituj\u0105ce w bursztyn. Mo\u017ce nied\u0142ugo pojawi si\u0119 ostrzejsza zima, kt\u00f3ra pozwoli na dobre po\u0142owy. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie tegoroczna taka b\u0119dzie?<\/p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podczas zimowych mroz\u00f3w bursztyn zwi\u0119ksza swoj\u0105 p\u0142ywalno\u015b\u0107 w morzu, poniewa\u017c wtedy zwi\u0119ksza si\u0119 zasolenie (wyporno\u015b\u0107 wody). W\u00f3wczas sztormy na Ba\u0142tyku z \u0142atwo\u015bci\u0105 wyrzucaj\u0105 na brzeg z\u0142oto P\u00f3\u0142nocy wraz z patykami zwanymi \u201e\u015bmieciami\u201d.<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":14174,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Pozyskiwanie bursztynu z morza zim\u0105 na Mierzei Wi\u015blanej - Amber Portal","description":"Podczas zimowych mroz\u00f3w bursztyn zwi\u0119ksza swoj\u0105 p\u0142ywalno\u015b\u0107 w morzu, poniewa\u017c wtedy zwi\u0119ksza si\u0119 zasolenie (wyporno\u015b\u0107 wody). W\u00f3wczas sztormy na Ba\u0142tyku z \u0142atwo\u015bc"},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[160],"sekcja":[],"class_list":["post-14181","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-informacje","tag-polawianie-bursztynu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14181","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14181"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14181\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14181"},{"taxonomy":"sekcja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/sekcja?post=14181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}