{"id":12961,"date":"2008-09-12T13:05:21","date_gmt":"2008-09-12T11:05:21","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.amber.com.pl\/wystawa-bursztynowa-bryla\/"},"modified":"2025-12-07T18:47:35","modified_gmt":"2025-12-07T17:47:35","slug":"wystawa-bursztynowa-bryla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/aktualnosci\/wystawa-bursztynowa-bryla\/","title":{"rendered":"Exhibition \u201eAmber Mass\u201d"},"content":{"rendered":"

Uczestnicy targ\u00f3w Z\u0142oto Srebro Czas w ramach imprezy towarzysz\u0105cej \u201eMuzea na targach\u201d b\u0119d\u0105 mogli obejrze\u0107 monotematyczn\u0105 wystaw\u0119 z Warszawskich Zbior\u00f3w Bursztynu pod tytu\u0142em \u201eBursztynowa bry\u0142a\u201d.<\/strong> <\/p>\n

Co rozumiemy przez bry\u0142y bursztynu? Rzecz jest umowna i opiera si\u0119 na przegl\u0105dzie dotychczasowych znalezisk. Do wyj\u0105tkowych unikat\u00f3w nale\u017c\u0105 bry\u0142y o masie powy\u017cej 3000 g, ale i te powy\u017cej 300 g skrz\u0119tnie przechowuje si\u0119 w muzeach i zbiorach prywatnych kolekcjoner\u00f3w. Bry\u0142 nie zalicza si\u0119 do surowca, kt\u00f3ry podlega obr\u00f3bce. W cennikach okazy o masie powy\u017cej 500 g zalicza si\u0119 do najwy\u017cszego gatunku. Badacze dok\u0142adnie odnotowuj\u0105 w publikowanych pracach znalezienie ka\u017cdej du\u017cej bry\u0142y*.<\/p>\n

Bry\u0142y bursztynu nie wyst\u0119puj\u0105 w postaci ani przypadkowych, ani bezkszta\u0142tnych form, jak to sobie niekt\u00f3rzy wyobra\u017caj\u0105. Kszta\u0142t ich zale\u017cy przede wszystkim od miejsca wycieku \u017cywicy i formy szczeliny, w kt\u00f3rej gromadzi\u0142a si\u0119 \u017cywica. Szczeliny w drzewie \u2013 nie wchodz\u0105c w przyczyny \u2013 tworzy\u0142y si\u0119 pod kor\u0105, w korze, mi\u0119dzy s\u0142ojami rocznych przyrost\u00f3w, w drewnie pnia czy korzenia, a tak\u017ce jako zranienia, cho\u0107by po utracie ga\u0142\u0119zi. Zapo\u017cyczaj\u0105c terminu z j\u0119zyka paleontolog\u00f3w, bry\u0142y mo\u017cemy nazwa\u0107 o\u015br\u00f3dkami szczelin powsta\u0142ych w \u017cywicuj\u0105cych drzewach.<\/p>\n

Kszta\u0142t bry\u0142y odtwarza w ca\u0142o\u015bci, albo cz\u0119\u015bciowo wewn\u0119trzn\u0105 przestrze\u0144 szczeliny. \u015aciany szczelin zapisa\u0142y si\u0119 przer\u00f3\u017cnymi odciskami na zewn\u0119trznej powierzchni tych szczeg\u00f3lnych fenomen\u00f3w przyrody. W grupie o\u015br\u00f3dek zawarte s\u0105 zar\u00f3wno ma\u0142e formy, jak i najwi\u0119ksze bry\u0142y bursztynu. Wielko\u015b\u0107 wszelkich wyciek\u00f3w \u017cywicy, kt\u00f3r\u0105 warunkowa\u0142a pora roku, rozleg\u0142o\u015b\u0107 szczeliny czy skaleczenia, nas\u0142onecznienie oraz wiek drzewa stanowi\u0142y o masie i formie, jakie cz\u0119sto dochowa\u0142y si\u0119 do naszych czas\u00f3w.
Z kszta\u0142t\u00f3w i wielko\u015bci mo\u017cemy wnioskowa\u0107, \u017ce macierzyste drzewa sukcynitu by\u0142y du\u017ce i silnie \u017cywicuj\u0105ce. Zaskakuj\u0105cego fenomenu du\u017cych bry\u0142 bursztynu nie wyja\u015bni r\u00f3wnie\u017c do ko\u0144ca podr\u0119cznik dotycz\u0105cy produkcji le\u015bnej. Popularna u nas sosna w czasie wymuszonego \u017cywicowania poprzez zabiegi \u017cywiczarskie (spa\u0142owanie) mo\u017ce dostarczy\u0107 od 1,5 do 4 kg \u017cywicy w ci\u0105gu roku, cho\u0107 bywaj\u0105 i obfitsze. Wiadomo r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w 1 m3<\/sup> drewna tej\u017ce sosny zawarto\u015b\u0107 \u017cywicy wynosi oko\u0142o 22 kg. Zawarto\u015b\u0107 \u017cywicy nieco wzrasta z wiekiem drzewa. Najbogatsze w \u017cywic\u0119 fragmenty sosny to pie\u0144 do wysoko\u015bci 2 m i korze\u0144 palowy. Wiadomo te\u017c, \u017ce w miejscach uszkodze\u0144 wyst\u0119puj\u0105 prze\u017cywiczenia i wydzielanie \u017cywicy jest w tych miejscach zwi\u0119kszone. Deska w p\u0142ocie te\u017c jeszcze jaki\u015b czas wydziela \u017cywic\u0119! Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce powstanie bry\u0142y bursztynu w sprzyjaj\u0105cych warunkach nie jest jeszcze r\u00f3wnoznaczne z jej przetrwaniem do naszych czas\u00f3w. Historia milion\u00f3w lat w\u0119dr\u00f3wek czy nawet pozostawania w z\u0142o\u017cu to wielokrotna okazja do zniszczenia czy wr\u0119cz unicestwienia bry\u0142y. Wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 bursztynu na czynniki mechaniczne nie jest du\u017ca. Mimo to bywaj\u0105 bry\u0142y o pi\u0119knych, \u015bwie\u017cych formach, zachowane przede wszystkim w starych paleoge\u0144skich z\u0142o\u017cach bursztynu.<\/p>\n

Do naszych czas\u00f3w przetrwa\u0142y prawie nieobtoczone, mimo \u017ce co najmniej 40 milion\u00f3w lat temu przeby\u0142y ju\u017c sw\u00f3j pierwszy najstarszy bursztynowy szlak rzek\u0105 Eridan z bursztynodajnego lasu do dawnego eoce\u0144skiego morza, tkwi\u0105c jeszcze cz\u0119sto w pniach drzew. Bry\u0142y, kt\u00f3re przesz\u0142y transport rzeczny, rzecznolodowcowy czy lodowcowy, przebywaj\u0105c w bezpo\u015bredniej blisko\u015bci g\u0142az\u00f3w i \u017cwiru twardych ska\u0142 krystalicznych, przeniesione na odleg\u0142e obszary, prezentuj\u0105 dzi\u015b najcenniejsze bry\u0142y \u2014 bursztynowe unikaty. Podczas transportu w spos\u00f3b naturalny niekt\u00f3re obtoczy\u0142y si\u0119 i wyg\u0142adzi\u0142y, a ich pierwotne, ma\u0142o urozmaicone odmiany nabra\u0142y intensywnych barw, a powierzchnia niekt\u00f3rych pokry\u0142a si\u0119 grubym, ciemniejszym ko\u017cuszkiem zwietrza\u0142ej warstwy. Odmian takich poszukuj\u0105 mi\u0142o\u015bnicy bursztynu, a wytw\u00f3rcy bi\u017cuterii staraj\u0105 si\u0119 na\u015bladowa\u0107 je w spos\u00f3b sztuczny, poprawiaj\u0105c w autoklawach. Wyd\u0142u\u017cone kszta\u0142ty bry\u0142 przyr\u00f3wnywano na Kurpiach do \u201ebu\u0142ki chleba\u201d, co procentuje dzi\u015b w nazwie \u201echlebek\u201d, stosowanej dla obtoczonych w transporcie wodnym otoczak\u00f3w bursztynu. Najwi\u0119kszy \u201echlebek\u201d, jaki zachowa\u0142 si\u0119 do naszych czas\u00f3w, znajduje si\u0119 w Muzeum Przyrodniczym w Berlinie i wa\u017cy 9750 g. Znaleziony zosta\u0142 w 1860 roku w miejscowo\u015bci Rarwino ko\u0142o Kamienia Pomorskiego. O podobnym kszta\u0142cie znaleziony zosta\u0142 otoczak w \u017cwirowni ko\u0142o \u017barnowca (3250 g). Podobnie nazwa \u201eg\u0142owa\u201d wywodzi si\u0119 z przyr\u00f3wnywania kszta\u0142tu bry\u0142y do ludzkiej g\u0142owy. Kuliste otoczaki obtacza\u0142y si\u0119 w epoce lodowcowej, tkwi\u0105c w glinach zwa\u0142owych. Jest rzecz\u0105 wielce znamienn\u0105, \u017ce najwi\u0119ksze bry\u0142y dokumentowane literatur\u0105, jak i okazy dawne zachowane do dzi\u015b w zbiorach muzealnych pochodz\u0105 prawie wy\u0142\u0105cznie z przypadkowych znalezisk, z niewielkich g\u0142\u0119boko\u015bci w osadach czwartorz\u0119dowych b\u0105d\u017a z pla\u017c Ba\u0142tyku. Dopiero po drugiej wojnie \u015bwiatowej przedmiotem kolekcjonerstwa sta\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c bry\u0142y z kopal\u0144 bursztynu. Z osad\u00f3w, w kt\u00f3rych bursztyn przele\u017ca\u0142 miliony lat w warunkach konserwuj\u0105cych na g\u0142\u0119boko\u015bci nawet do 50 i wi\u0119cej metr\u00f3w, zanim zosta\u0142 wydobyty przez cz\u0142owieka i podniesiony do rangi kamienia ozdobnego. <\/p>\n

* Wyczerpuj\u0105ce tabele kolekcji bry\u0142 bursztynu mo\u017cna znale\u017a\u0107 w: Kosmowska-Ceranowicz B. \u201eBursztyn w bry\u0142ach\u201d S. 222-277. W. Gier\u0142owski, J. Gr\u0105\u017cawska, B. Kosmowska-Ceranowicz, A. Pieli\u0144ska, R. Szadziewski (2004) \u201eMyrta. Bursztyn \u2013 \u017cycie i dzie\u0142o Lucjana Myrty\u201d. Wydawnictwo Excalibur, Bydgoszcz 2004, album fotografii Marka \u017baka.
<\/em><\/p>\n

Zdj\u0119cie: Otoczak zwany g\u0142ow\u0105 o masie 140 g ze zbior\u00f3w Muzeum Ziemi PAN. Fot. Micha\u0142 Kazubski<\/em> <\/p>\n

Materia\u0142y prasowe targ\u00f3w Z\u0142oto Srebro Czas<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uczestnicy targ\u00f3w Z\u0142oto Srebro Czas w ramach imprezy towarzysz\u0105cej “Muzea na targach” b\u0119d\u0105 mogli obejrze\u0107 wystaw\u0119 z Warszawskich Zbior\u00f3w Bursztynu pod tytu\u0142em “Bursztynowa bry\u0142a”.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":12960,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Wystawa \u201eBursztynowa bry\u0142a\u201d - Amber Portal","description":"Uczestnicy targ\u00f3w Z\u0142oto Srebro Czas w ramach imprezy towarzysz\u0105cej \"Muzea na targach\" b\u0119d\u0105 mogli obejrze\u0107 wystaw\u0119 z Warszawskich Zbior\u00f3w Bursztynu pod tytu\u0142em \""},"footnotes":""},"categories":[122],"tags":[],"sekcja":[243],"class_list":["post-12961","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wystawy","sekcja-design-rzemioslo"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12961","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12961"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12961\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12960"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12961"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12961"},{"taxonomy":"sekcja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/sekcja?post=12961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}