Nazwa \u201eSzlak bursztynowy\u201d ma w Czechach dobr\u0105 mark\u0119. Niemal ka\u017cdy Czech wie (i szczyci si\u0119 tym), \u017ce przez jego kraj w przesz\u0142o\u015bci przechodzi\u0142 historyczny szlak kupiecki, \u0142\u0105cz\u0105cy wybrze\u017ce Ba\u0142tyku z po\u0142udniow\u0105 Europ\u0105. Spytany o szczeg\u00f3\u0142y, przeci\u0119tny Czech powie, \u017ce bursztyn jest skamienia\u0142\u0105 \u017cywic\u0105 o przyjemnym, \u201epiwnym\u201d kolorze \u2013 takim, jakie ma popularne piwo Staropramen Granat. A sam szlak bursztynowy by\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych europejskich trakt\u00f3w handlowych i przyczyni\u0142 si\u0119 do rozwoju \u015bredniowiecznych czeskich miast i zamk\u00f3w, dzi\u0119ki czemu dzi\u015b s\u0105 one warte odwiedzenia. Na tym wiadomo\u015bci o szlaku bursztynowym si\u0119 ko\u0144cz\u0105 \u2013 naszych po\u0142udniowych s\u0105siad\u00f3w niezbyt interesuj\u0105 szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce samego bursztynu, jego wydobycia i w\u0142a\u015bciwo\u015bci, ani te\u017c informacje historyczne o szlaku \u2013 a mimo to marka \u201eszlaku bursztynowego\u201d jest w czeskim spo\u0142ecze\u0144stwie bardzo silna.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna si\u0119 o tym przekona\u0107 chocia\u017cby analizuj\u0105c czeskoj\u0119zyczny Internet, w kt\u00f3rym a\u017c roi si\u0119 od blog\u00f3w, kt\u00f3rych autorzy opisuj\u0105 swoje wycieczki bursztynowym szlakiem. Jak twierdzi ka\u017cdy z nich na wst\u0119pie, zainspirowa\u0142a ich wizja \u015bredniowiecznych kupc\u00f3w, przemierzaj\u0105cych swoimi karawanami tereny dzisiejszych Czech, zatrzymuj\u0105cych si\u0119 na nocleg w przydro\u017cnych karczmach i szukaj\u0105cych schronienia przed zb\u00f3jnikami w licznych zamkach. Co wa\u017cne, takie wycieczki organizowane z natchnienia bursztynowego szlaku, cho\u0107 popularne, ograniczaj\u0105 si\u0119 z regu\u0142y do terytorium kraju lub jego bezpo\u015brednich okolic (np. z Pragi do Wroc\u0142awia, z Wiednia przez Morawy do Krakowa). Mo\u017ce to zabrzmi paradoksalnie, ale has\u0142o \u201eszlak bursztynowy\u201d przeci\u0119tnemu Czechowi kojarzy si\u0119 w\u0142a\u015bnie z ich krajem, ale ju\u017c w zupe\u0142no\u015bci nie z Kaliszem, Wieluniem, Toruniem czy Gda\u0144skiem. O samym bursztynie wspomina si\u0119 jednym s\u0142owem, a je\u015bli ju\u017c kto\u015b m\u00f3wi o pocz\u0105tku i ko\u0144cu szlaku, to najcz\u0119\u015bciej padaj\u0105 nazwy Kaliningrad i Sambia z jednej strony oraz Wiede\u0144 i Carnuntum (rzymska metropolia w Austrii w pobli\u017cu Bratys\u0142awy) \u2013 z drugiej.<\/p>\n\n\n\n
Mamy wi\u0119c do czynienia z ciekawym zjawiskiem marketingowym: w Czechach poj\u0119cie \u201eszlak bursztynowy\u201d jest by\u0107 mo\u017ce nawet bardziej rozpoznawalne ni\u017c w Polsce, ale jest ono totalnie oderwane od jego \u017ar\u00f3d\u0142a (bursztynu jako takiego) i zaw\u0119\u017cone wy\u0142\u0105cznie do obszaru Republiki Czeskiej. Charakterystyczne jest r\u00f3wnie\u017c przekonanie czeskich bloger\u00f3w o wyj\u0105tkowo\u015bci ich kraju w kontek\u015bcie szlaku bursztynowego. Na wielu blogach mo\u017cna znale\u017a\u0107 opisy samego szlaku, kt\u00f3re sprawiaj\u0105 wra\u017cenie profesjonalnych, ale z drugiej strony nieco zafa\u0142szowuj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107: ich autorzy ani s\u0142owem nie wspominaj\u0105 o wschodnich wariantach szlaku (przebiegaj\u0105cych nie przez Czechy, ale przez S\u0142owacj\u0119), a same tradycje bursztynnicze przypisuj\u0105 niemal wy\u0142\u0105cznie Sambii i ograniczaj\u0105 je do czas\u00f3w \u015bredniowiecznych.<\/p>\n\n\n\n
Na takiej rzeczywisto\u015bci marketingowej bazowali autorzy projektu \u201eMorawski Szlak Bursztynowy\u201d, realizowanego ze \u015brodk\u00f3w unijnych przez samorz\u0105dy Kraju Zli\u0144skiego na Morawach. Ciekawa jest geneza nazwy tego projektu: jego autorzy chcieli wypromowa\u0107 turystycznie Morawy, kt\u00f3re co prawda s\u0105 dosy\u0107 ciekawym miejscem na sp\u0119dzenie tu urlopu, ale nie s\u0105 rozpoznawalne za granic\u0105. Morawom brakuje jakiej\u015b jednej dominanty \u2013 na przyk\u0142ad jakiego\u015b znanego miasta, masywu g\u00f3rskiego, zamku czy parku narodowego. Ka\u017cdy taki obiekt z osobna (np. miasto Brno, zamek Krom\u011b\u0159\u00ed\u017ei, G\u00f3ry Oderskie) jest zbyt s\u0142ab\u0105 atrakcj\u0105, by wok\u00f3\u0142 niego budowa\u0107 mark\u0119 regionu. Z tego wzgl\u0119du Morawy niezbyt dobrze nadaj\u0105 si\u0119 do tego, by sp\u0119dzi\u0107 np. tydzie\u0144 urlopu w jednym miejscu \u2013 zamiast tego, lepiej jest wybra\u0107 si\u0119 tu na wycieczk\u0119 objazdow\u0105 i nocowa\u0107 w r\u00f3\u017cnych miejscach. Bior\u0105c to wszystko pod uwag\u0119, autorzy strategii promocyjnej Moraw stwierdzili, \u017ce has\u0142o promuj\u0105ce region musi z jednej strony by\u0107 neutralne (nie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce \u017cadnego z subregion\u00f3w), a z drugiej \u2013 powinno sugerowa\u0107 w\u0142a\u015bnie podr\u00f3\u017c, przemierzanie tych ziem wzd\u0142u\u017c i wszerz. Te kryteria spe\u0142nia w\u0142a\u015bnie has\u0142o \u201eMorawski szlak bursztynowy\u201d, kt\u00f3ry po czesku brzmi \u201eMoravska jantarova stezka\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Jak twierdzi Jind\u0159ich Ondru\u0161, zli\u0144ski samorz\u0105dowiec i jeden ze wsp\u00f3\u0142autor\u00f3w projektu, \u201eMorawski szlak bursztynowy\u201d jest adresowany w pierwszym rz\u0119dzie do turyst\u00f3w z Rosji, a w drugiej kolejno\u015bci do pozosta\u0142ych rynk\u00f3w wschodnich: Ukrainy, Bia\u0142orusi, Litwy, \u0141otwy, Polski i S\u0142owacji (tu warto doda\u0107, \u017ce dla Czech\u00f3w Polska i S\u0142owacja to r\u00f3wnie\u017c \u201ewsch\u00f3d\u201d). \u201eWszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od idei rozwoju kontakt\u00f3w miasta Zlin z rosyjskim rynkiem, kt\u00f3ry jest bardzo perspektywiczny. Z analiz, kt\u00f3re zlecili\u015bmy, wynika\u0142o, \u017ce podobny potencja\u0142 i charakter maj\u0105 te\u017c rynki s\u0105siednich kraj\u00f3w. Do naszej strategii w\u0142\u0105czyli\u015bmy wi\u0119c Ukrain\u0119, Bia\u0142oru\u015b, kraje nadba\u0142tyckie i przy okazji podczepili\u015bmy tam naszych s\u0105siad\u00f3w, Polak\u00f3w i S\u0142owak\u00f3w\u201d \u2013 m\u00f3wi Ondru\u0161. Jak twierdzi Ondru\u0161, nazwa \u201eSzlak bursztynowy\u201c automatycznie wywo\u0142uje skojarzenia z bursztynow\u0105 komnat\u0105, a wi\u0119c dobrze wpisuje si\u0119 w strategi\u0119 opanowania rynk\u00f3w wschodnich \u2013 zw\u0142aszcza Rosji.<\/p>\n\n\n\n
Morawski Szlak Bursztynowy jest pomy\u015blany jako swoisty turystyczny \u201ewype\u0142niacz\u201d mi\u0119dzy Wiedniem a Krakowem \u2013 miastami, kt\u00f3rych popularno\u015b\u0107 ma przyci\u0105gn\u0105\u0107 turyst\u00f3w r\u00f3wnie\u017c na le\u017c\u0105ce mi\u0119dzy nimi Morawy. W\u0142a\u015bnie te dwa miasta widniej\u0105 w materia\u0142ach promocyjnych jako pocz\u0105tek i koniec Morawskiego Szlaku Bursztynowego. Identyczn\u0105 koncepcj\u0119 przyj\u0119li autorzy \u015bcie\u017cki rowerowej, \u0142\u0105cz\u0105cej Wiede\u0144 z Krakowem, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c, niezale\u017cnie od projektu realizowanego przez samorz\u0105d miasta i regionu Zlin, nazwali t\u0119 tras\u0119 \u201ebursztynowym szlakiem\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Na stronie projektu – http:\/\/www.amber-trail.cz mo\u017cemy przeczyta\u0107, \u017ce Morawy s\u0105 idealn\u0105 baz\u0105 wypadow\u0105 do okolicznych znanych miast turystycznych: Pragi, Krakowa, Wiednia, Bratys\u0142awy i Budapesztu. Mamy wi\u0119c do czynienia nie tylko z podpi\u0119ciem si\u0119 pod rozpoznawaln\u0105 mark\u0119 bursztynu, ale r\u00f3wnie\u017c znanych habsburskich miast, kt\u00f3re dla turyst\u00f3w ze Wschodu s\u0105 nie lada atrakcj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Co wa\u017cne, na wspomnianej ju\u017c stronie internetowej projektu nie znajdziemy informacji o samym bursztynie, jego wydobyciu, ani tym bardziej o atrakcjach Pomorza i Sambii, bez kt\u00f3rych marka \u201eszlak bursztynowy\u201d teoretycznie nie mia\u0142aby sensu. Autorzy ograniczaj\u0105 si\u0119 tylko do lakonicznego stwierdzenia, i\u017c bursztyn to cenna kopalna \u017cywica, kt\u00f3r\u0105 w staro\u017cytno\u015bci i \u015bredniowieczu wo\u017cono z okolic dzisiejszego Kaliningradu, przez terytorium Moraw, na Po\u0142udnie Europy. Z takiego opisu przeci\u0119tny Czech mo\u017ce wywnioskowa\u0107, \u017ce bursztyn wydobywano tylko na obszarze dzisiejszej Rosji i \u017ce ju\u017c dawno tego wydobycia zaprzestano. Poniewa\u017c w \u015bwiadomo\u015bci Czech\u00f3w do\u015b\u0107 silne jest skojarzenie z rosyjsk\u0105 bursztynow\u0105 komnat\u0105, to przy\u0107miewa ono fakt, i\u017c bursztynowe tradycje po pierwsze nie zanik\u0142y, a po drugie \u2013 s\u0105 obecne nie tylko w Kaliningradzie i Petersburgu, ale te\u017c w Gda\u0144sku i okolicach. Do tego opisu doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce Czesi raczej nie interesuj\u0105 si\u0119 Polsk\u0105 i wiedz\u0105 o naszym kraju znacznie mniej ni\u017c my o Czechach, st\u0105d te\u017c powierzchowno\u015b\u0107 projeku \u201eszlak bursztynowy\u201d oraz stworzenie wra\u017cenia, \u017ce ko\u0144czy si\u0119 on zaraz za czeskimi granicami, w habsburskim (a przez to w pewien spos\u00f3b \u201eswoim\u201d, znanym z podr\u00f3\u017cy wojaka Szwejka) Krakowie.<\/p>\n\n\n\n
Bior\u0105c to wszystko pod uwag\u0119, nale\u017ca\u0142oby si\u0119 zastanowi\u0107, czy realizowane na terenie Republiki Czeskiej projekty wzmacniaj\u0105 mark\u0119 pomorskiego bursztynnictwa, czy te\u017c mo\u017ce j\u0105 sp\u0142ycaj\u0105 i rozmywaj\u0105. Na pewno nie zaszkodzi\u0142oby przeprowadzenie w morawskich zamkach (ale tak\u017ce w s\u0142owackich, austriackich) wyk\u0142ad\u00f3w o bursztynie czy prezentacji wyrob\u00f3w z tego kamienia. Bez takich dzia\u0142a\u0144 Morawski Szlak Bursztynowy mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 jedynie chwytem marketingowym, kt\u00f3ry nie uwzgl\u0119dnia, a cz\u0119sto wr\u0119cz zafa\u0142szowuje i przyw\u0142aszcza sobie tradycje bursztynnicze, na kt\u00f3re si\u0119 powo\u0142uje.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czeski, a w\u0142a\u015bciwie morawski odcinek szlaku bursztynowego jest doskona\u0142ym przyk\u0142adem na to, jak promowa\u0107 region na zewn\u0105trz w oparciu o mark\u0119 bursztynu \u2013 a r\u00f3wnocze\u015bnie ca\u0142kowicie pomija\u0107 milczeniem sam bursztyn i odcina\u0107 si\u0119 od zwi\u0105zk\u00f3w z pomorskim bursztynnictwem.<\/p>","protected":false},"featured_media":21409,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":true,"slim_seo":{"title":"Szlak bursztynowy bez bursztynu - Amber Portal","description":"Czeski, a w\u0142a\u015bciwie morawski odcinek szlaku bursztynowego jest doskona\u0142ym przyk\u0142adem na to, jak promowa\u0107 region na zewn\u0105trz w oparciu o mark\u0119 bursztynu \u2013 a r\u00f3wn"}},"typ-miejsca":[221],"class_list":["post-21408","bursztynowy-szlak","type-bursztynowy-szlak","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","typ-miejsca-turystyka"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztynowy-szlak\/21408","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztynowy-szlak"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/bursztynowy-szlak"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21409"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"typ-miejsca","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/typ-miejsca?post=21408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}