Polska jest jednym z najwa\u017cniejszych miejsc wyst\u0119powania tego niezwyk\u0142ego skarbu natury, ale jego obecno\u015b\u0107 pod ziemi\u0105 i spos\u00f3b pozyskiwania to temat znacznie bardziej z\u0142o\u017cony, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Bursztyn, kt\u00f3ry le\u017cy tam, gdzie powsta\u0142…<\/strong><\/p>\n\n\n\n W Polsce bursztyn wyst\u0119puje w dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych typach osad\u00f3w geologicznych. Pierwszy to tzw. osady paleoge\u0144skie \u2013 bardzo stare warstwy ziemi sprzed oko\u0142o 40 milion\u00f3w lat. W takich miejscach bursztyn zalega in situ, czyli dok\u0142adnie tam, gdzie przed milionami lat spad\u0142 z drzew \u017cywicznych. Tego rodzaju z\u0142o\u017ca znajduj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119boko pod ziemi\u0105 \u2013 czasem nawet na ponad 100 metrach \u2013 i nie\u0142atwo si\u0119 do nich dosta\u0107.<\/p>\n\n\n\n Dwa najwa\u017cniejsze rejony takich \u201eg\u0142\u0119bokich\u201d z\u0142\u00f3\u017c to: okolice Ch\u0142apowa w wojew\u00f3dztwie pomorskim oraz delta Parczewa w wojew\u00f3dztwie lubelskim. Szczeg\u00f3lnie du\u017cy potencja\u0142 ma tu z\u0142o\u017ce G\u00f3rka Lubartowska, gdzie bursztyn znajduje si\u0119 ju\u017c na g\u0142\u0119boko\u015bci oko\u0142o 20\u201330 metr\u00f3w. To znacznie bli\u017cej powierzchni, co czyni eksploatacj\u0119 \u0142atwiejsz\u0105 i bardziej op\u0142acaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n …i bursztyn, kt\u00f3ry przyw\u0119drowa\u0142 z lodowcem<\/strong><\/p>\n\n\n\n Drugi typ wyst\u0119powania to osady czwartorz\u0119dowe \u2013 znacznie m\u0142odsze, ale za to bardziej \u201emieszane\u201d. Bursztyn trafi\u0142 tu z dawnych, g\u0142\u0119bokich z\u0142\u00f3\u017c w wyniku dzia\u0142ania lodowc\u00f3w, rzek i morza. To w\u0142a\u015bnie takie wt\u00f3rne nagromadzenia znajdziemy dzi\u015b na pla\u017cach \u2013 od Ko\u0142obrzegu a\u017c po Mierzej\u0119 Wi\u015blan\u0105. Dlatego po ka\u017cdym wi\u0119kszym sztormie mo\u017cna zobaczy\u0107 ludzi przeczesuj\u0105cych wybrze\u017ce w poszukiwaniu z\u0142ocistych bry\u0142ek \u2013 to jedna z nielicznych form pozyskiwania bursztynu dost\u0119pnych dla ka\u017cdego.<\/p>\n\n\n\n Ile bursztynu mamy i gdzie si\u0119 go wydobywa?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Na koniec 2024 roku oficjalnie udokumentowane zasoby geologiczne bursztynu w Polsce wynosi\u0142y blisko 3 700 ton, z czego ponad 2 000 ton to tzw. zasoby przemys\u0142owe \u2013 czyli takie, kt\u00f3re nadaj\u0105 si\u0119 do wydobycia i przetwarzania. W 2024 roku aktywnie eksploatowano trzy z\u0142o\u017ca w wojew\u00f3dztwie lubelskim: G\u00f3rka Lubartowska-Nied\u017awiada, Leszkowice 1 i Nied\u017awiada III. \u0141\u0105cznie wydobyto z nich ponad 9 ton bursztynu. Pozwolenia (czyli koncesje) obejmowa\u0142y osiem z\u0142\u00f3\u017c w regionie, co pokazuje, \u017ce Lubelszczyzna to obecnie najwa\u017cniejszy obszar wydobycia tego surowca w Polsce.<\/p>\n\n\n\n Dla por\u00f3wnania \u2013 z wojew\u00f3dztwa pomorskiego, mimo \u017ce to rejon historycznie kojarzony z bursztynem, nie wydobywa si\u0119 go obecnie na skal\u0119 przemys\u0142ow\u0105. Wyst\u0119puje tam g\u0142\u00f3wnie w osadach pla\u017cowych lub w z\u0142o\u017cach, kt\u00f3re nie s\u0105 jeszcze zagospodarowane.<\/p>\n\n\n\n Szanse i ograniczenia<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 potencja\u0142 jest spory, wydobycie bursztynu nie zawsze jest \u0142atwe. G\u0142\u0119bokie z\u0142o\u017ca w rejonie Ch\u0142apowa s\u0105 trudne do eksploatacji ze wzgl\u0119du na koszty i ochron\u0119 \u015brodowiska. Z kolei mniejsze nagromadzenia, cho\u0107 liczniejsze, cz\u0119sto s\u0105 zbyt rozproszone, by op\u0142aca\u0142o si\u0119 je przemys\u0142owo wykorzystywa\u0107. Nadzieje budzi p\u00f3\u0142nocna Lubelszczyzna, gdzie \u2013 wed\u0142ug szacunk\u00f3w \u2013 mo\u017ce znajdowa\u0107 si\u0119 nawet 22 tysi\u0105ce ton bursztynu w osadach eoce\u0144skich. Na razie jednak, w 2024 roku, nie prowadzono \u017cadnych nowych bada\u0144 poszukiwawczych na terenie wojew\u00f3dztw lubelskiego, pomorskiego, warmi\u0144sko-mazurskiego i zachodniopomorskiego. Zatwierdzono jedynie trzy nowe projekty przysz\u0142ych prac \u2013 w woj. pomorskim i lubelskim.<\/p>\n\n\n\n Bursztyn pod kontrol\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ciekawostk\u0105 pozostaje fakt, \u017ce surowiec bursztynowy jest przemycany do Polski. W 2024 roku S\u0142u\u017cba Celno-Skarbowa zatrzyma\u0142a ponad 55 kg nielegalnie przewo\u017conego surowca, a ze starych zapas\u00f3w sprzedano prawie 200 kg na licytacjach publicznych.<\/p>\n\n\n\n Skarb pod naszymi stopami<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 bursztyn to surowiec znany i kochany od tysi\u0105cleci, jego geologiczne i gospodarcze znaczenie pozostaje wci\u0105\u017c aktualne. To nie tylko pi\u0119kna bi\u017cuteria i symbol Ba\u0142tyku, ale tak\u017ce surowiec, kt\u00f3rego wydobycie i ochrona staj\u0105 si\u0119 coraz wa\u017cniejsze dla polskiej gospodarki, zw\u0142aszcza na Lubelszczy\u017anie. A mo\u017ce \u2013 kto wie \u2013 przysz\u0142e odkrycia poka\u017c\u0105, \u017ce pod piaskami i \u017cwirami czeka jeszcze wiele nieodkrytych bursztynowych skarb\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n