W Europie najstarsze wyroby bursztynowe znaleziono na Wyspach Brytyjskich. W Anglii archeolodzy odkryli paciorki z jaskini Gougha w w\u0105wozie Cheddar Gorge na po\u0142udniu Anglii oraz w Creswell Crags w hrabstwie Nottinghamshire w regionie Midlands, datuj\u0105ce si\u0119 na rok ok. 900 do 11 tys. p.n.e. W hrabstwie Sussex, podczas wykonywania wykop\u00f3w pod zabudow\u0119 w miejscowo\u015bci Hove w roku 1856, odkryto bursztynow\u0105 fili\u017cank\u0119 z epoki br\u0105zu. Znaleziono tam poch\u00f3wek z epoki br\u0105zu, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inne przedmioty, m.in. siekierka z kamienia wulkanicznego i sztylet ze stopu miedzi. Wykonana z jednej bry\u0142y bursztynu fili\u017canka ma 12,7 cm wysoko\u015bci; jej podstawa jest p\u0142asko-zaokr\u0105glona, a korpus pi\u0119knie zdobiony delikatn\u0105, wypuk\u0142\u0105 lini\u0105 ornamentacyjn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Bursztynowa fili\u017canka z Hove znajduje si\u0119 obecnie w Muzeum i Galerii Sztuki w Brighton; uwa\u017ca si\u0119, \u017ce zosta\u0142a wykonana na terenie obecnych Niemiec. Inn\u0105 fili\u017cank\u0119 bursztynow\u0105 znaleziono w pobli\u017cu miasta Dorchester, ale jedynie we fragmentach, a ponadto wykonano j\u0105 w zupe\u0142nie innym stylu rzemie\u015blniczym ni\u017c fili\u017canka z Hove. <\/p>\n\n\n\n
W 1998 roku, podczas wykopalisk archeologicznych w wiosce Mellor na terenie dystryktu Stockport w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Anglii, znaleziono naszyjnik bursztynowy z epoki br\u0105zu. Naszyjnik ten znaleziono w skrzyni, w kamiennym grobie. By\u0142 to pierwszy w Anglii przypadek odkrycia naszyjnika bursztynowego licz\u0105cego 4 tys. lat. Naszyjnik sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch rz\u0119d\u00f3w centralnie umieszczonych kr\u0105\u017ck\u00f3w bursztynowych, przechodz\u0105cych w dwa rz\u0119dy d\u0142ugich beczu\u0142kowatych paciork\u00f3w; oba rz\u0119dy po\u0142\u0105czone s\u0105 za pomoc\u0105 p\u0142askich p\u0142ytek z bursztynu. Za miejsce pochodzenia znalezionego bursztynu uwa\u017ca si\u0119 region Morza Ba\u0142tyckiego \u2013 jak dot\u0105d nie podj\u0119to \u017cadnych bada\u0144 maj\u0105cych na celu ustalenie, czy bursztyn ten nie pochodzi jednak z wybrze\u017cy brytyjskich. Zachowana dokumentacja z roku ok. 1500 n.e. wskazuje, \u017ce na wybrze\u017ca Anglii morze wyrzuca\u0142o ok. 6 kg bursztynu, a niewielk\u0105 jego ilo\u015b\u0107 corocznie na wybrze\u017ca Szkocji.<\/p>\n\n\n\n
W angielskim mie\u015bcie York zachowa\u0142y si\u0119 dowody z okresu Wiking\u00f3w (793-1066 n.e.). Na stanowisku archeologicznym przy ulicy Clifford w mie\u015bcie York na p\u00f3\u0142nocnym-wschodzie Anglii znaleziono znaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 bursztynu i cz\u0119\u015bciowo obrobionych paciork\u00f3w bursztynowych. Materia\u0142 ten, w \u0142\u0105cznej liczbie 100 sztuk, stanowi obecnie cz\u0119\u015b\u0107 kolekcji muzeum w Yorku. Znaleziony bursztyn to sukcynit o mo\u017cliwym pochodzeniu z wybrze\u017cy Wysp Brytyjskich, przy czym potrzebne s\u0105 dalsze badania potwierdzaj\u0105ce, czy bursztyn ten jest pochodzenia angielskiego.<\/p>\n\n\n\n
Bursztyn wyrzucany przez morze na wybrze\u017ca brytyjskie jest obecnie rzadko\u015bci\u0105, a jego \u0142\u0105czna ilo\u015b\u0107 to ok. 2 kg. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 bursztynu znajdowanego przez mieszka\u0144c\u00f3w jest przez nich zatrzymywana i przerabiana na ozdoby. Znajdowany na Wyspach Brytyjskich bursztyn to sukcynit, a za miejsce jego pochodzenia przyjmuje si\u0119 rejon Morza Ba\u0142tyckiego, sk\u0105d mia\u0142by zosta\u0107 przetransportowany w kierunku Wielkiej Brytanii w okresie ostatnich 200-300 lat epoki lodowcowej przez pokrywy lodowe, cofaj\u0105ce si\u0119 z po\u0142udniowej Skandynawii przez rejon Morza P\u00f3\u0142nocnego.<\/p>\n\n\n\n
Na Wyspach Brytyjskich bursztyn znajdowany jest na wybrze\u017cach wschodniej Anglii, m.in. w hrabstwach Lincolnshire, Norfolk i Suffolk, przy czym dla bursztynu g\u0142\u00f3wne s\u0105 dwie ostatnie lokalizacje. Bursztyn znajdowany na wybrze\u017cach Norfolk mo\u017ce pochodzi\u0107 z erozji klif\u00f3w z dawnych nagromadze\u0144 polodowcowych, a tak\u017ce z materia\u0142u wyrzucanego przez morze na pla\u017ce po przyp\u0142ywach lub sztormach.<\/p>\n\n\n\n
\u015arednia masa bry\u0142ek bursztynu znajdowanego w minionych latach waha si\u0119 od kilku gram\u00f3w do bry\u0142ek wa\u017c\u0105cych ponad 100 gram\u00f3w. W 2013 roku mieszkaniec wyprowadzaj\u0105cy psa znalaz\u0142 bry\u0142\u0119 o wadze ponad 700 gram\u00f3w wymyt\u0105 po sztormie wiosennym w pobli\u017cu mola na pla\u017cy w miejscowo\u015bci Cromer w Norfolk. Bry\u0142a ta pozostaje w posiadaniu znalazcy.<\/p>\n\n\n\n
W nadmorskim Cromer na brzeg wyrzucany jest tak\u017ce kopal. Jest on koloru jasnomiodowego, o dobrej przejrzysto\u015bci. Niekt\u00f3re bry\u0142ki zawieraj\u0105 inkluzje zwierz\u0119ce, ale niestety \u017cywicy tej nie poddano dot\u0105d \u017cadnym badaniom.<\/p>\n\n\n\n
Hrabstwo Suffolk znane jest z dawniejszych znalezisk du\u017cych bry\u0142 bursztynu w rejonie przybrze\u017cnym. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 bursztynu wyrzucana jest na brzeg w miejscowo\u015bci Dunwich, gdzie dawniej co roku znajdowano kilka funt\u00f3w [przyp. t\u0142um.1 funt = 0,45 kg] bursztynu. Dwie najwi\u0119ksze ze znanych bry\u0142 bursztynu znalezionych w Anglii pochodz\u0105 z wybrze\u017cy Suffolk. Jedna z nich, o masie ok. 1 kg, pochodzi z pla\u017cy w Dunwich i jest obecnie prezentowana w Muzeum i Galerii Bursztynu w Southwold w hrabstwie Suffolk. Druga bry\u0142a o masie 2 kg zosta\u0142a wyci\u0105gni\u0119ta przez sie\u0107 tra\u0142ow\u0105 w pobli\u017cu brzegu w miejscowo\u015bci Covehithe w hrabstwie Suffolk. Muzeum i Galeria Bursztynu w miejscowo\u015bci Southwold posiada najwi\u0119ksz\u0105 znan\u0105 kolekcj\u0119 bursztynu z Wysp Brytyjskich, dost\u0119pn\u0105 publicznie.<\/p>\n\n\n\n
W ostatnich latach na wybrze\u017cu hrabstwa Suffolk znajdowano rocznie \u015brednio 10-20 bry\u0142ek bursztynu, o \u015bredniej masie 10 gram\u00f3w. W wyniku zamierania rybactwa w Suffolk obecnie w sieciach tra\u0142owych wy\u0142awiane jest o wiele mniej bursztynu, albo nie znajduje si\u0119 go wcale. W Szkocji bursztyn wyrzucany na brzeg jest rzadko\u015bci\u0105, chocia\u017c odnotowano znalezienie trzech bry\u0142ek, obecnie w kolekcji Muzeum Przyrodniczego Szkocji. Wszystkie trzy bry\u0142ki o d\u0142ugo\u015bci od 50 do 70 mm pochodz\u0105 z regionu Fife. Na stanowisku w Knowes Trotty na szkockich wyspach Orkadach r\u00f3wnie\u017c znaleziono paciorki bursztynowe, przypuszczalnie wykonane przez przedstawicieli kultury Wessex na po\u0142udniu Anglii. Znaleziono r\u00f3wnie\u017c paciorki bursztynowe w z\u0142otej folii, prawdopodobnie noszone na pelerynie lub sukni; wiek paciork\u00f3w i innych przedmiot\u00f3w datuje si\u0119 na epok\u0119 br\u0105zu.<\/p>\n\n\n\n
Bursztyn znaleziono r\u00f3wnie\u017c na wzg\u00f3rzu Bathgate ok. 5 km na p\u00f3\u0142nocny-wsch\u00f3d od miasta Bathgate na po\u0142udniu Szkocji. Bursztyn ten wyst\u0119puje w wype\u0142nieniach niewielkich druz, w lawie bazaltowej z dolnego karbonu. Nosi on nazw\u0119 middletonit i wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c w zaokr\u0105glonych otoczakach w kalcytowych i barytowych ska\u0142ach p\u0142onnych niklu w dawnej kopalni srebra w Hilderston w okolicy miejscowo\u015bci Linlithgow. Wiek tego bursztyn datuje si\u0119 136-140 mln lat. Jedna bry\u0142ka znajduje si\u0119 w kolekcji Muzeum Przyrodniczego w Szkocji. Na \u017cadnym okazie nie przeprowadzono bada\u0144 instrumentalnych w podczerwieni, ani analizy FTIR. Bursztyn nie jest jako\u015bci jubilerskiej.<\/p>\n\n\n\n
W Szkocji wzmiankowana jest tak\u017ce inna lokalizacja bursztynu z zag\u0142\u0119bia w\u0119glowego Ayrshire. Bursztyn ten zawiera\u0142 mikroskopijne kopalne organizmy ro\u015blinne, b\u0119d\u0105ce inkluzjami grzyb\u00f3w i ro\u015blin iglastych. Niestety okazy te zagin\u0119\u0142y i nie s\u0105 dost\u0119pne do bada\u0144. Jedyna wzmianka pochodzi z materia\u0142\u00f3w Towarzystwa Geologicznego w Glasgow z 1896 r. J. Smitha.<\/p>\n\n\n\n
Dwie inne lokalizacje bursztynu z Wysp Brytyjskich to znaleziska z wyspy Wight i bursztyn z Hastings. Bursztyn z wyspy Wight datuje si\u0119 na wiek 121-127 mln lat (bursztyn kredowy z barremu), a doniesienia o nim znane s\u0105 z kilku lokalizacji. Bursztyn ten wyst\u0119puje w czterech wk\u0142adkach lignitowych mu\u0142owc\u00f3w, w pok\u0142adach drewna w Weldon, w dolnych zielonych piaskach, a odkryto go podczas poszukiwania innych \u017cywic kopalnych. Bursztyn ten jest nietypowy, zazwyczaj koloru br\u0105zowego, kruchy, z licznymi wrostkami pirytu; nie nadaje si\u0119 dla jubiler\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w Muzeum Wyspy Wight odnotowano 16 znalezisk bursztynu z Weldon; jedno z nich obejmuje 100 niewielkich fragment\u00f3w. Spo\u015br\u00f3d tych 16 znalezisk, trzy zawieraj\u0105 inkluzje, z kt\u00f3rych dwie to holotypy: much\u00f3wka (Diptera: Chironomidae) Dungeyella gavini (Jarzembowski i in., 2008) i paj\u0105k (Araneae: Nemesiidae) Cretamygale chasei (Selden, 2002). Powy\u017csza kolekcja znajduje si\u0119 w Muzeum Wyspy Wight.<\/p>\n\n\n\n
W roku 2001 badania pozwoli\u0142y odkry\u0107 kolejne okazy ochotkowatych oraz much\u00f3wek, a ponadto b\u0142onkoskrzyd\u0142e (Hymenoptera), karaczana (Blattodea) oraz chrz\u0105szcza (Coleoptera). Jeden okaz zawiera fragmenty sieci paj\u0119czej. Na chwil\u0119 obecn\u0105 nie znaleziono innych inkluzji.<\/p>\n\n\n\n
Doniesienia o bursztynie znane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c z terenu na wsch\u00f3d od Gallery Hill w Hastings w po\u0142udniowej Anglii. Znajduj\u0105 si\u0119 tu ods\u0142oni\u0119te klify jasnego piaskowca, z kt\u00f3rego wydobywany jest bursztyn. Bursztyn ten pochodzi z wczesnej kredy, ma barw\u0119 od p\u00f3\u0142przejrzystej czerwonej do nieprzejrzystej br\u0105zowej oraz nieprzejrzystej czarnej przypominaj\u0105cej gagat. Bursztyn jest do\u015b\u0107 twardy, ale kruchy, wi\u0119c jego przygotowanie do analizy jest czasoch\u0142onne. Wydobyto kilka kilogram\u00f3w bursztynu, ale ze wzgl\u0119du na d\u0142ugi czas niezb\u0119dny do przygotowania ka\u017cdego okazu, jak dot\u0105d przebadano jedynie ok. 100 sztuk o powierzchni 2 mm2. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przebadanych okaz\u00f3w zawiera struktury nitkowate przypominaj\u0105ce sie\u0107 paj\u0105ka. Jeden okaz zawiera najstarsz\u0105 sie\u0107 paj\u0119cz\u0105 \u015bwiata. Bursztyn z Hastings obj\u0119ty jest realizowanym obecnie programem badawczym, w ramach kt\u00f3rego planowana jest publikacja dalszych bada\u0144 i opracowa\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Bursztyn z Wysp Brytyjskich wymaga dalszych analiz, kt\u00f3re miejmy nadziej\u0119 rozpoczn\u0105 si\u0119 w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci. Bo bursztyn ten to nie tylko kamie\u0144 o jako\u015bci jubilerskiej, ale r\u00f3wnie\u017c przedmiot zainteresowania nauki, dzi\u0119ki znalezionych w nim inkluzjom ro\u015blinnym i zwierz\u0119cym.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Literatura:<\/p>\n\n\n\n
Braiser M., 2009. Hastings amber. Journal of the geological society 2009. V.166. P. 989-997
Grimaldi D., 1996. Amber Windows to the past. American Museum of Natural History
Jarzembowski E. A., Azar D., Nel A. 2008. A new chironomid (Insecta: Diptera) \u00a0 from Wealden amber (Lower Cretaceous) of the Isle of Wight (UK). Geologica \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Acta 6: 285-291
Selden P. A., 2002. First British Mesozoic spider, from Cretaceous amber of the Isle of \u00a0\u00a0 Wight, southern England. Palaeontology 45:973-983
Smith J. 1896. Ayrshire amber. Journal of geological society pages 318 321.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bursztyn stanowi przedmiot wymiany handlowej w Europie od co najmniej 10 tys. lat. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci Europy wyznawa\u0142a w tym czasie kult s\u0142o\u0144ca (ok. 900 p.n.e.). Bursztyn reprezentowa\u0142 dla niej s\u0142o\u0144ce i by\u0142 cz\u0119sto obrabiany w formie ozdobnych kr\u0105\u017ck\u00f3w, na\u015bladuj\u0105c s\u0142o\u0144ce poprzez sw\u00f3j bursztynowy kolor i ciep\u0142o przy dotyku.<\/p>","protected":false},"featured_media":16810,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Bursztyn z Wysp Brytyjskich - Amber Portal","description":"Bursztyn stanowi przedmiot wymiany handlowej w Europie od co najmniej 10 tys. lat. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci Europy wyznawa\u0142a w tym czasie kult s\u0142o\u0144ca (ok. 900 p.n.e.)"}},"tags":[160],"lokalizacja":[],"temat":[223],"class_list":["post-16811","bursztyn","type-bursztyn","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-polawianie-bursztynu","temat-bursztyn-baltycki"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn\/16811","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/bursztyn"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16810"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16811"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16811"},{"taxonomy":"lokalizacja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lokalizacja?post=16811"},{"taxonomy":"temat","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/temat?post=16811"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}