Estowie zamieszkuj\u0105cy po\u0142udniowo-wschodnie wybrze\u017ca Ba\u0142tyku trudnili si\u0119 zbieraniem bursztynu \u2013 czytamy w \u201eGermanii\u201d autorstwa Tacyta. Wszystko za spraw\u0105 staro\u017cytnych Rzymian, kt\u00f3rzy u\u015bwiadomili im jak cennym skarbem mo\u017ce by\u0107 bursztyn. Nie zawsze jednak Estowie, uwa\u017cani dzi\u015b za protoplast\u00f3w Prus\u00f3w, cenili bursztyn. \u201ePrzed laty, nim zbytki nasze da\u0142y mu szacunek, le\u017ca\u0142 d\u0142ugo na brzegach, jako pod\u0142y zm\u0105conego morza wymiot, bez \u017cadnego u nich za\u017cycia\u201d \u2013 relacjonowa\u0142 Tacyt. Historyk podkre\u015bla\u0142, \u017ce Estowie zbieraj\u0105 bursztyn i sprzedaj\u0105 go bez \u017cadnej obr\u00f3bki (\u201ejak si\u0119 urodzi\u0142\u201d), dziwi\u0105c si\u0119 p\u0142ac\u0105cym za niego kupcom, \u017ce stanowi dla nich tak du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Kim byli Estowie <\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201eZwracaj\u0105c si\u0119 wi\u0119c w prawo, spotykamy na wybrze\u017cu Morza Swewskiego (Morza Ba\u0142tyckiego) oblane nim gminy Est\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 zwyczaje i str\u00f3j Swew\u00f3w (ludy zamieszkuj\u0105ce tereny dorzecza \u015brodkowej \u0141aby i g\u00f3rnego Renu), lecz j\u0119zyk zbli\u017cony bardziej do bryta\u0144skiego\u201d \u2013 tak Tacyt opisuje Est\u00f3w. Lud ten oddawa\u0142 cze\u015b\u0107 matce bog\u00f3w, rzadko u\u017cywa\u0142 \u017celaznej broni, najcz\u0119\u015bciej pa\u0142ek. Zdaniem Tacyta, lepiej ni\u017c Germanie Estowie uprawiaj\u0105 rol\u0119, ale przede wszystkim \u201eszperaj\u0105 w morzu, a sami jedni ze wszystkich znajduj\u0105 po mieliznach, owszem na samych brzegach bursztyn, kt\u00f3ry po swojemu Glesum zowi\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n Bursztyn w r\u0119kach barbarzy\u0144c\u00f3w <\/strong><\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 Estowie nie\u017ale zarabiali na handlu bursztynem ze staro\u017cytnymi Rzymianami to jednak \u2013 jak wynika z relacji Tacyta \u2013 jako barbarzy\u0144cy nie znali, ani nie byli ciekawi pozna\u0107 jego natury i przyczyn powstania. Czego nie chcieli pozna\u0107 Estowie, obja\u015bni\u0142 zatem Tacyt. Jego zdaniem, bursztyn jest pochodzenia ro\u015blinnego, o czym \u015bwiadcz\u0105 zawarte w nim owady: \u201eWreszcie wnosi\u0107 mo\u017cna, \u017ce to jest sok jaki\u015b z drzew s\u0105cz\u0105cy si\u0119, poniewa\u017c widzie\u0107 w nim cz\u0119sto ziemny i powietrzny owad, kt\u00f3ry uwik\u0142any lipk\u0105 cieklizn\u0105 zostaje wewn\u0105trz ze stwardnieniem oblewaj\u0105cej materyi\u201d. <\/p>\n\n\n\n Do\u015bwiadczy\u0107 ogniem natury bursztynu <\/strong><\/p>\n\n\n\n Jak rozpozna\u0107 bursztyn \u2013 Tacyt wie doskonale. Trzeba do\u015bwiadczy\u0107 go ogniem, \u201e a za\u017ceg\u0142szy si\u0119 na kszta\u0142t \u0142uczywa\u201d wypu\u015bci p\u0142omie\u0144 t\u0142usty i pachn\u0105cy, a potem jak \u017cywica topi si\u0119 i rozlewa.<\/p>\n\n\n\n Estowie i bursztyn \u2013 druga wzmianka<\/strong><\/p>\n\n\n\n Min\u0119\u0142y wieki, upad\u0142o Cesarstwo Rzymskie, we wczesnym \u015bredniowieczu ludy germa\u0144skie i s\u0142owia\u0144skie przemieszczaj\u0105 si\u0119 po Europie. Okres wielkich w\u0119dr\u00f3wek lud\u00f3w zrywa dotychczasowe szlaki handlowe, w tym bursztynowy. Estowie pr\u00f3buj\u0105 odnowi\u0107 dawne stosunki z Rzymem i wysy\u0142aj\u0105 ok. 515 r. poselstwo z bursztynowymi darami dla Teodoryka Wielkiego (VI wiek n.e). Wzmianka o nich zachowa\u0142a si\u0119 w jego li\u015bcie, kt\u00f3ry zaczyna\u0142 si\u0119 od s\u0142\u00f3w: \u201eKr\u00f3l Theodoryk pozdrawia Hesti\u00f3w; dzi\u0119ki waszym pos\u0142om przybywaj\u0105cym jeden po drugim dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce bardzo pragn\u0119li\u015bcie nas pozna\u0107, chc\u0105c jako mieszka\u0144cy wybrze\u017cy oceanu pozyska\u0107 nasz\u0105 przychylno\u015b\u0107\u201d \u2013 pisze Teodoryk. Zawiadamia nast\u0119pnie Est\u00f3w, \u017ce bursztyny, kt\u00f3re dostarczyli przez po\u015brednik\u00f3w, przyj\u0119to z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105. Estowie \u2013 nadal barbarzy\u0144cy czy spryciarze?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W tym momencie Teodoryk Wielki poucza Est\u00f3w, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na dzie\u0142o Tacyta. Nast\u0119pnie dodaje kilka zda\u0144 o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach bursztynu: \u201eKrzepnie powoli w cieple s\u0142onecznym. Staje si\u0119 bowiem topliwym kruszcem, delikatnym i przejrzystym, mieni\u0105c si\u0119 czerwonawo to barw\u0105 szafranu, to jasno\u015bci\u0105 p\u0142omienia, a ilekro\u0107 dostanie si\u0119 w okolice przybrze\u017cne, oczyszczony przez kolejne przyp\u0142ywy i odp\u0142ywy, wyrzucany jest na wasze brzegi\u201d. Dlaczego Teodoryk Wielki pozwoli\u0142 sobie na kr\u00f3tki wyk\u0142ad o bursztynie? Odpowiedzi na to pytanie dostarcza jedno z ko\u0144cowych zda\u0144 jego listu: \u201eUznali\u015bmy za stosowne wyja\u015bni\u0107 to dlatego, by\u015bcie nie pomy\u015bleli, \u017ce zupe\u0142nie uchodzi naszej uwagi co\u015b, co waszym zdaniem utrzymujecie w tajemnicy\u201d.<\/p>\n\n\n\n Trzecia wzmianka \u2013 Estowie bez bursztynu<\/strong><\/p>\n\n\n\n W IX wieku Est\u00f3w odwiedzi\u0142 \u017ceglarz Wulfstan, wys\u0142annik kr\u00f3la Anglii Alfreda Wielkiego, kt\u00f3ry dop\u0142yn\u0105\u0142 do za\u0142o\u017conego przez Skandynaw\u00f3w portu Truso (port wraz z osad\u0105 zajmowa\u0142 ok. 15 hektar\u00f3w powierzchni i znajdowa\u0142 si\u0119 w pobli\u017cu wsp\u00f3\u0142czesnego nam Elbl\u0105ga). W tek\u015bcie u\u017cyto cytaty z nast\u0119puj\u0105cych publikacji:<\/em><\/p>\n\n\n\n – Tacyt, Germania, przek\u0142ad Adam Stanis\u0142aw Naruszewicz, Warszawa, 1804 Autor jest koordynatorem Prezydenta Gda\u0144ska ds. bursztynu i dziennikarzem, kt\u00f3ry w czasach amber.com.pl, facebooka i twittera, si\u0119ga do tekst\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych o bursztynie. Przybli\u017ca nam obszary bursztynowej terra incognita, do tej pory niedost\u0119pne jemu jako ca\u0142kiem przeci\u0119tnemu mi\u0142o\u015bnikowi bursztynu, a nam znane tylko z nielicznych cytat\u00f3w zamieszczanych w publikacjach prasowych i naukowych, na papierze i w internecie.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" The story of the Estes is a good example that even very good sales of amber without expanding knowledge of it can end as abruptly as it began.<\/p>","protected":false},"featured_media":14993,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Bursztynowa terra incognita cz.2: O Estach, kt\u00f3rzy nie chcieli zg\u0142\u0119bi\u0107 natury bursztynu - Amber Portal","description":"The story of the Estes is a good example that even very good sales of amber without expanding knowledge of it can end as abruptly as it began."}},"tags":[],"lokalizacja":[],"temat":[226],"class_list":["post-14994","bursztyn","type-bursztyn","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","temat-historia-bursztynu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn\/14994","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/bursztyn"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14994"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14994"},{"taxonomy":"lokalizacja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lokalizacja?post=14994"},{"taxonomy":"temat","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/temat?post=14994"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
W dalszej cz\u0119\u015bci swojego listu zauwa\u017ca, \u017ce \u201efale oceanu zst\u0119puj\u0105c ku wam przynosz\u0105 t\u0119 niezwykle lekk\u0105 substancj\u0119, zgodnie ze s\u0142owami waszych ludzi. Twierdzili oni jednak, \u017ce nie znacie miejsca jej pochodzenia, cho\u0107 otrzymujecie j\u0105 dzi\u0119ki szczodro\u015bci waszej ojczyzny w ilo\u015bci wi\u0119kszej ni\u017c wszyscy inni ludzie\u201d. <\/p>\n\n\n\n
W z\u0142o\u017conej kr\u00f3lowi relacji (Opis rejsu z Haede do Truso) \u017ceglarz napisa\u0142 miedzy innymi: \u201eKraj Est\u00f3w jest bardzo du\u017cy i jest tam du\u017co miast, a w ka\u017cdym mie\u015bcie jest kr\u00f3l. A jest tam du\u017co miodu i rybitwy (…). Jest tam mi\u0119dzy nimi du\u017co wojen\u201d. Wulfstan jednak nie wspomina ani s\u0142owem o bursztynie. Bo bursztynem ju\u017c wtedy handlowali w Truso Skandynawowie.
Z sukcesem sprzedawali surowiec bursztynowy, ale tak\u017ce obrabiali go i wykonywali z niego paciorki, wisiorki oraz pionki do gry hnefatafl (popularna w\u015br\u00f3d Wiking\u00f3w gra planszowa). Za\u015b Estom prawdopodobnie pozosta\u0142 na terenie osady tylko handel niewolnikami. Tak oto historia zatoczy\u0142a ko\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
– M. F. Jagodzi\u0144ski, Bursztyn nad Zalewem Wi\u015blanym. Przyczynek do dziej\u00f3w \u017bu\u0142aw Wi\u015blanych, Mierzei Wi\u015blanej i Wysoczyzny Elbl\u0105skiej, w: Dzieje pozyskiwania\u2026, s. 30-31.
– Marek F. Jagodzi\u0144ski, Truso \u2013 nadmorskie emporium, www.muzeum.elblag.pl<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n