Moskiewski Kreml, pierwotnie zamek obronny za\u0142o\u017cony na wzg\u00f3rzu nad rzek\u0105 Moskw\u0105 przez ksi\u0119cia Jurija Do\u0142gorukiego w 1147 roku, zosta\u0142 na pocz\u0105tku XVI wieku rozbudowany i obj\u0105\u0142 siedzib\u0119 w\u0142adc\u00f3w Wielkiego Ksi\u0119stwa Moskiewskiego, koszary armii zaci\u0119\u017cnej, wielk\u0105 zbrojowni\u0119 i kilka wspania\u0142ych cerkwi na \u0142\u0105cznym obszarze 28 hektar\u00f3w, opasanym murami z licznymi bramami i wie\u017cami.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie formalnie jest przede wszystkim siedzib\u0105 Prezydenta Federacji Rosyjskiej i cz\u0119\u015bciowo rz\u0105du, lecz w rzeczywisto\u015bci wi\u0119kszo\u015b\u0107 budynk\u00f3w jest wykorzystywana przez instytucj\u0119 zwan\u0105: MUZEA MOSKIEWSKIEGO KREMLA. W\u015br\u00f3d muze\u00f3w specjalizuj\u0105cych si\u0119 w r\u00f3\u017cnej tematyce najch\u0119tniej jest odwiedzana WIELKA ZBROJOWNIA (po rosyjsku: Oru\u017cejnanja Pa\u0142ata), niepe\u0142ni\u0105ca ju\u017c dawnej funkcji arsena\u0142u i wytw\u00f3rni broni, lecz zespo\u0142u pomieszcze\u0144 do ekspozycji skarb\u00f3w nagromadzonych przez wieki jako dary dla Wielkich Ksi\u0105\u017c\u0105t i p\u00f3\u017aniej Car\u00f3w Rosji.<\/p>\n\n\n\n
W kremlowskiej Zbrojowni nie istnieje osobny dzia\u0142 bursztynu, mimo i\u017c zgromadzono tu jedn\u0105 z najwi\u0119kszych w \u015bwiecie kolekcji wyrob\u00f3w \u015bredniowiecznych i nowo\u017cytnych. Obejmuje ona ponad 100 wspania\u0142ych, do dzi\u015b zachowanych dzie\u0142 czysto bursztynowych lub z metali szlachetnych dekorowanych bursztynowymi kamieniami i stanowi najwa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tak zwanego \u201edzia\u0142u naturali\u00f3w\u201d, czyli przedmiot\u00f3w stworzonych z substancji organicznych w tym: pere\u0142, muszli, korali, ko\u015bci, szylkretu, strusich jaj, skorup orzech\u00f3w kokosowych i szlachetnych gatunk\u00f3w drewna.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zbioru dzie\u0142 bursztynowych w kolekcji kremlowskiej stanowi\u0105 dary Korony Polskiej i pos\u0142\u00f3w kr\u00f3l\u00f3w polskich zebrane prawie w ca\u0142o\u015bci w okresie mi\u0119dzy rokiem 1640 a 1680. S\u0105 to wyroby renomowanych warsztat\u00f3w gda\u0144skich i kr\u00f3lewieckich, zamawiane przez specjalist\u00f3w z dworu kr\u00f3lewskiego z trosk\u0105 zar\u00f3wno o wspania\u0142o\u015b\u0107 obiekt\u00f3w, jak i ich wyrafinowan\u0105 form\u0119 artystyczn\u0105. <\/p>\n\n\n\n
Kolekcja moskiewska obejmuje dzie\u0142a znacznie wcze\u015bniejsze ni\u017c petersburskiego Ermita\u017cu<\/a> i Carskiego Sio\u0142a<\/a>, bowiem now\u0105 stolic\u0119 nad New\u0105 zacz\u0119to budowa\u0107 w roku 1703. Podobnie zreszt\u0105 co do czasu powstania dzie\u0142 wyprzedza du\u017ce kolekcje zachodnioeuropejskie, jak na przyk\u0142ad Museum of the History of Art in Vienna<\/a> i Muzeum Rzemios\u0142a Artystycznego w Berlinie.<\/p>\n\n\n\n Dla wysokiej klasy zbioru moskiewskiego decyduj\u0105cym by\u0142 imponuj\u0105cy zestaw dar\u00f3w nades\u0142any przez kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa IV Waz\u0119 w roku 1645, kiedy to Moskwa i Rzeczpospolita pozostawa\u0142y w sojuszu i planowa\u0142y wsp\u00f3ln\u0105 wojn\u0119 przeciw Turcji. Poselstwo kr\u00f3lewskie pod przewodnictwem J\u00f3zefa Gabriela St\u0119pkowskiego przywioz\u0142o w\u00f3wczas do Moskwy:<\/p>\n\n\n\n Bursztynowa scena ukrzy\u017cowania z daru W\u0142adys\u0142awa IV nie by\u0142a jedynym polskim darem o charakterze sakralnym (delegacje innych pa\u0144stw nie przywozi\u0142y przedmiot\u00f3w sakralnych). Tak na przyk\u0142ad w roku 1667 pose\u0142 kr\u00f3la Jana Kazimierza Cyprian Pawe\u0142 Brzostowski przywi\u00f3z\u0142 srebrny pektora\u0142 z umieszczon\u0105 w centrum kompozycji p\u0142askorze\u017ab\u0105 z Chrystusem na krzy\u017cu i Matk\u0105 Bosk\u0105 oraz \u015bw. Janem.<\/p>\n\n\n\n Typologicznie poprzednie dwa przedmioty s\u0105 zbli\u017cone do statuetki z wyrazist\u0105 scen\u0105 ukrzy\u017cowania rozmieszczon\u0105 na bursztynowej mandorli (ostro\u0142ukowej p\u0142ycie). Przedstawia ona Chrystusa i dw\u00f3ch \u0142otr\u00f3w na krzy\u017cach oraz Mari\u0119 i \u015bw. Jana u st\u00f3p Chrystusa. W rosyjskim inwentarzu podkre\u015blono przybicie st\u00f3p Chrystusa jednym gwo\u017adziem zgodnie z tradycj\u0105 katolick\u0105 i wbrew prawos\u0142awnej wersji z nogami r\u00f3wnoleg\u0142ymi przybitymi z osobna.<\/p>\n\n\n\n Kontakty dyplomatyczne mi\u0119dzy Warszaw\u0105 a Moskw\u0105 by\u0142y w omawianym okresie bardzo o\u017cywione, a obyczaj darowania przy tej okazji bardzo cennych i oryginalnych przedmiot\u00f3w zaowocowa\u0142 obfito\u015bci\u0105 i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 bursztynowych obiekt\u00f3w w tej roli.<\/p>\n\n\n\n Z konieczno\u015bci trzeba pomin\u0105\u0107 nazwiska pos\u0142\u00f3w przywo\u017c\u0105cych polskie dary na carski dw\u00f3r, lecz warto wymieni\u0107 cho\u0107by rodzaje przedmiot\u00f3w. By\u0142y to: szachy, kufle, puchary, scriptoria, patery, szkatu\u0142y, gabineciki, kadzielnice, a najcz\u0119\u015bciej \u015bwieczniki. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich jest przedstawiona w materiale ilustracyjnym i szczeg\u00f3\u0142owo opisana.<\/p>\n\n\n\n Jeden z przyk\u0142ad\u00f3w licznych polskich dar\u00f3w dzie\u0142 sakralnych. Roboty gda\u0144skiej. Postument zapo\u017cyczony z technik budowy szkatu\u0142. Uj\u0119cie sceny z Golgoty na froncie jest bogate tre\u015bciowo i dobre w \u015brodkach wyrazu \u2013 iluzja g\u0142\u0119bi uzyskana w p\u0142ytkim reliefie. Na rewersie dwie sceny: Zmartwychwstanie i Pok\u0142on Trzech Kr\u00f3li.<\/p>\n\n\n\n Smuk\u0142a, wieloelementowa kompozycja z bursztynu ze wstawkami z ko\u015bci s\u0142oniowej: a\u017cur pod profitk\u0105 i obrazy m\u0119ki z drogi krzy\u017cowej.<\/p>\n\n\n\n Bogata forma trzonu i stopy z wykorzystaniem klasycznych form ornamentalnych, na przyk\u0142ad li\u015bci akantu. Podobnie jak poprzedni \u015bwiecznik z Gda\u0144ska by\u0142y wykonywane i darowane parami (po 2 sztuki).<\/p>\n\n\n\n Roboty kr\u00f3lewieckiej z po\u0142owy XVII wieku. Podarowany przez J\u00f3zefa Gabriela St\u0119pkowskiego, pos\u0142a kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa IV w roku 1645, carowi Michai\u0142owi Fiedorowiczowi. Trzon kufla z\u0142o\u017cony z trzech stref r\u00f3\u017cnej barwy bursztynu jest dekorowany p\u0142askim reliefem w formie kartuszy i ornament\u00f3w. Charakterystyczna dla mistrz\u00f3w kr\u00f3lewieckich jest r\u0119koje\u015b\u0107 w kszta\u0142cie stylizowanego lwa. Elementy bursztynowe po\u0142\u0105czone s\u0105 konstrukcj\u0105 ze srebra z\u0142oconego, odlewan\u0105 i repusowan\u0105, z zachowaniem ornamentacji wsp\u00f3lnej dla ca\u0142ego dzie\u0142a. Jest to rzadki przyk\u0142ad korzystania przez polski dw\u00f3r kr\u00f3lewski z us\u0142ug mistrz\u00f3w kr\u00f3lewieckich, a nie gda\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n Z tego samego daru co kufel. Finezyjne, rze\u017abione intaglio kszta\u0142tki \u2013 elementy czary s\u0105 precyzyjnie dopasowane i obwiedzione okuciem srebrnym. Dzi\u0119ki temu nie by\u0142o konieczno\u015bci podwojenia warstwy bursztynu jak w \u015bciankach szkatu\u0142 tworzonych bez szkieletu drewnianego. Wytworna stopa i trzon wskazuj\u0105 na dobry gust fundatora i wykonawcy.<\/p>\n\n\n\n O ile dary polskie, niemieckie i innych kraj\u00f3w zachodnich s\u0105 zbli\u017cone typologicznie do innych znanych kolekcji muzealnych, to wyroby rosyjskie w Zbrojowni s\u0105 jej zaskakuj\u0105c\u0105 specyfik\u0105. Dlatego ze szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0105 traktuj\u0119 niekt\u00f3re z nich:<\/p>\n\n\n\n Panagija jest znakiem noszonym przez biskup\u00f3w prawos\u0142awnych na piersi. Pochodzi w warsztatu rosyjskiego z prze\u0142omu XVI i XVII stulecia. Jest bardzo rzadkim przyk\u0142adem prawos\u0142awnego obiektu sakralnego z tego czasu z dominuj\u0105cym udzia\u0142em bursztynu. Centrum o\u015bmiobocznej kompozycji zajmuje owalna bursztynowa kamea z przedstawieniem Zbawiciela Nierukotwornego \u2013 czyli \u201enie r\u0119k\u0105 uczynionego\u201d, wyrze\u017abiona z prawdziw\u0105 wirtuozeri\u0105. <\/p>\n\n\n\n To przedstawienie wi\u0105\u017ce si\u0119 z legend\u0105 zamieszczon\u0105 w Historii ko\u015bcielnej Euzebiusza z Cezarei (ok. 325 r.)<\/em> jakoby Chrystus stworzy\u0142 ten sw\u00f3j wizerunek dla uratowania \u015bmiertelnie chorego Aligara, kr\u00f3la Edessy, przez przy\u0142o\u017cenie r\u0119cznika do swej twarzy. St\u0105d wizerunek obejmuje tylko twarz i r\u0119ce. Tak\u017ce oprawa (srebro z\u0142ocone, almandyny, per\u0142y) \u015bwiadczy o \u015bwietnym kunszcie artysty.<\/p>\n\n\n\n Do zbior\u00f3w kremlowskich panagij\u0119 wykonano w klasztorze na Wyspach So\u0142owieckich, kt\u00f3ry w czasach nowo\u017cytnych by\u0142 wa\u017cnym o\u015brodkiem tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej. Jest jedynym przyk\u0142adem tak wspania\u0142ego wykorzystania bursztynu w odleg\u0142ym miejscu, stanowi\u0105cym dzi\u015b symbol stalinowskich represji.<\/p>\n\n\n\n Obiekt ten wykonano w ko\u0144cu XVI wieku niejako na miejscu dzisiejszej ekspozycji. W tym czasie bowiem Kremlowska Zbrojownia by\u0142a nie tylko arsena\u0142em i skarbcem car\u00f3w, lecz tak\u017ce zespo\u0142em pracowni p\u0142atnerskich i artystycznych, w tym z\u0142otniczych. Prace bursztynowe w tym \u015brodowisku zdarza\u0142y si\u0119 jedynie wyj\u0105tkowo.<\/p>\n\n\n\n Panagija ma wyj\u0105tkowo bogaty program ikonograficzny, cho\u0107 zrealizowany w skromnej stosunkowo technice grawerunku: w centrum jest przedstawiona Matka Boska (Hodegetria), a na prawo od niej anio\u0142 str\u00f3\u017c i \u015bw. Miko\u0142aj; po lewej stronie starotestamentowy anio\u0142 pustyni a pod nim nieokre\u015blony \u015bwi\u0119ty. Przedstawienia graficzne s\u0105 obja\u015bnione starocerkiewnymi inskrypcjami.<\/p>\n\n\n\n Wok\u00f3\u0142 bursztynowej kompozycji z przezroczystej, czerwonawej odmiany rozmieszczono pierwotnie wieniec z pere\u0142, obecnie zast\u0105pionych kamykami szklanymi.<\/p>\n\n\n\n Z ko\u0144ca XVII, prawdopodobnie roboty moskiewskiej. Rze\u017abiony w bursztynie krzy\u017c jest oprawiony w z\u0142ocone srebro i kameryzowany rubinami i szmaragdami. Obok krzy\u017ca narz\u0119dzia m\u0119ki, a pod ni\u0105 g\u0142owa Adama. Na froncie i rewersie liczne inskrypcje w formie wypuk\u0142ych liter na pogr\u0105\u017conym bursztynowym tle.<\/p>\n\n\n\n Szerszy opis kolekcji dzie\u0142 bursztynowych z Kremlowskiej Zbrojowni znajdzie Czytelnik w rosyjsko-angielskim katalogu wystawy cz\u0119\u015bci tego zbioru zaprezentowanej w maju 2008 r. w Muzeum Bursztynu w Kaliningradzie.<\/p>\n\n\n\n Kustosz Dzia\u0142u \u201eNaturali\u00f3w\u201d i autorka katalogu Irena Zagorodniaja przedstawia imponuj\u0105c\u0105 kolekcj\u0119 z Moskiewskiego Kremla ze znawstwem i na solidnej bazie dokumentacyjnej \u2013 bowiem w przeciwie\u0144stwie do wi\u0119kszo\u015bci zbior\u00f3w europejskich zasoby moskiewskie nie podlega\u0142y przemieszczeniom i od pocz\u0105tku by\u0142y urz\u0119dowo dokumentowane przez kancelari\u0119 carsk\u0105. Dla polskiego bursztynnika i mi\u0142o\u015bnika bursztynu kolekcja ta ma szczeg\u00f3lne znaczenie ze wzgl\u0119du na konotacje historyczne.<\/p>\n\n\n\n Autor tekstu: Wies\u0142aw Gier\u0142owski<\/em>. The Kremlin Armoury houses one of the largest collections of medieval and modern wares in the world. It includes more than 100 magnificent works of pure amber or precious metal decorated with amber stones, which are still preserved today, and forms the most important part of the so-called \u201enaturalia department\u201d. <\/p>","protected":false},"featured_media":27939,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":true,"slim_seo":{"title":"Dzie\u0142a bursztynowe w Kremlowskiej Zbrojowni - Amber Portal","description":"W Kremlowskiej Zbrojowni zgromadzono jedn\u0105 z najwi\u0119kszych w \u015bwiecie kolekcji wyrob\u00f3w \u015bredniowiecznych i nowo\u017cytnych. Obejmuje ona ponad 100 wspania\u0142ych, do dzi\u015b"}},"tags":[],"lokalizacja":[269],"temat":[229],"class_list":["post-13734","bursztyn","type-bursztyn","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","lokalizacja-rosja","temat-muzea-i-zbiory-bursztynu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn\/13734","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/bursztyn"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13734"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13734"},{"taxonomy":"lokalizacja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lokalizacja?post=13734"},{"taxonomy":"temat","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/temat?post=13734"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
Ukrzy\u017cowanie w mandorli \u2013 wysoko\u015b\u0107 20,5 cm<\/em><\/h3>\n\n\n\n
\u015awiecznik gda\u0144ski \u2013 wysoko\u015b\u0107 21 cm<\/em><\/h3>\n\n\n\n
\u015awiecznik barokowy z Kr\u00f3lewca \u2013 wysoko\u015b\u0107 26 cm<\/em><\/h3>\n\n\n\n
Kufel \u2013 wysoko\u015b\u0107 26 cm<\/em><\/h3>\n\n\n\n
Patera \u2013 wysoko\u015b\u0107 15 cm, \u015brednica czary 18,3 cm<\/em><\/h3>\n\n\n\n
Wyroby rosyjskie<\/h2>\n\n\n\n
Panagija \u201eso\u0142owiecka\u201d 7 x 4,5 cm z kame\u0105 bursztynow\u0105<\/em><\/h3>\n\n\n\n
Panagija \u201emoskiewska\u201d \u2013 \u015brednica 7,8 cm<\/em><\/h3>\n\n\n\n
Pektora\u0142 \u2013 5,7 x 7,8 cm<\/em><\/h3>\n\n\n\n
Completion<\/h2>\n\n\n\n
Fotografie: Wies\u0142aw Gier\u0142owski<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"