{"id":13725,"date":"2009-07-15T19:40:22","date_gmt":"2009-07-15T17:40:22","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.amber.com.pl\/muzeum-archeologiczne-w-akwilei\/"},"modified":"2025-11-11T21:42:27","modified_gmt":"2025-11-11T20:42:27","slug":"muzeum-archeologiczne-w-akwilei","status":"publish","type":"bursztyn","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/bursztyn\/muzeum-archeologiczne-w-akwilei\/","title":{"rendered":"Archaeological Museum of Aquileia"},"content":{"rendered":"<p>Kupcy rzymscy wyruszali st\u0105d na p\u00f3\u0142noc s\u0142ynnym &#8220;bursztynowym szlakiem&#8221;, funkcjonuj\u0105cym jako g\u0142\u00f3wna droga handlowa do kraj\u00f3w &#8220;barbarzy\u0144c\u00f3w&#8221; ju\u017c w czasach dominacji Celt\u00f3w w Europie \u015brodkowej. Przywozili do Akwilei surowe bry\u0142y bursztynu, a tu, w wyspecjalizowanych warsztatach, wytwarzano z niego r\u00f3\u017cnorodne wyroby. Przez pierwsze trzy wieki naszej ery produkcj\u0119 t\u0119 podtrzymywa\u0142a moda na bursztyn i zainteresowanie nim w\u015br\u00f3d bogatych Rzymianek. W 452 roku miasto zosta\u0142o zniszczone przez Attyl\u0119. Z czas\u00f3w jego \u015bwietno\u015bci pozosta\u0142y dzi\u015b ruiny staro\u017cytnego forum, pozosta\u0142o\u015bci portu, dom\u00f3w i kaplic oraz nekropolia, a z okresu p\u00f3\u017aniejszego roma\u0144sko-gotycka bazylika zbudowana na fundamentach wczesnochrze\u015bcija\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 wspania\u0142e posadzki mozaikowe z V-VI wieku. Od 1998 roku ca\u0142a strefa archeologiczna Akwilei wraz z bazylik\u0105 figuruje na li\u015bcie \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Powstanie muzeum<\/h2>\n\n\n\n<p>Kolekcja staro\u017cytnych wyrob\u00f3w z bursztynu mie\u015bci si\u0119 w tutejszym Museo Archeologico Nazionale. Jego zacz\u0105tkiem sta\u0142y si\u0119 znaleziska archeologiczne z terenu miasta, b\u0119d\u0105ce w\u0142asno\u015bci\u0105 kanonika Gian Domenico Bertoliego (1676-1763). Po jego \u015bmierci zbi\u00f3r ten kupi\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Antonio Cassis Faraone. Jeden z pa\u0142ac\u00f3w rodziny Cassis sta\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej siedzib\u0105 dzisiejszego muzeum. Inicjatorem powstania w Akwilei pierwszej plac\u00f3wki muzealnej by\u0142 malarz z Udine Leopoldo Zuccolo (1761-1833). Otwarto j\u0105 w 1807 roku w antycznym baptysterium i kaplicy przy bazylice. Obecne muzeum w willi Cassis funkcjonuje od 1882 roku. W 1909 roku otwarto przy nim lapidarium; jego zbiory powi\u0119kszy\u0142y si\u0119 znacznie w latach 50. XX wieku w zwi\u0105zku z prowadzonymi na du\u017c\u0105 skal\u0119 pracami wykopaliskowymi. W ten spos\u00f3b pozyskano mi\u0119dzy innymi liczne stelle nagrobne i urny u\u017cywane na terenie Akwilei podczas ceremonii pogrzebowych.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u015b w zbiorach Muzeum Archeologicznego znajduj\u0105 si\u0119 cenne kolekcje staro\u017cytnych pos\u0105g\u00f3w i g\u0142\u00f3w portretowych, mozaiki i p\u0142askorze\u017aby, eksponaty z br\u0105zu, ceramiki i szk\u0142a, gemmy z kamieni szlachetnych, wyroby ze z\u0142ota i ko\u015bci s\u0142oniowej. Ozdob\u0105 zbior\u00f3w jest unikatowa kolekcja wyrob\u00f3w z bursztynu mieszcz\u0105ca si\u0119 na pierwszym pi\u0119trze muzeum.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Najcenniejsze eksponaty<\/h2>\n\n\n\n<p>Zgodnie z interesuj\u0105cym przekazem z okresu rozkwitu sztuki obr\u00f3bki bursztynu w Cesarstwie Rzymskim, zawartym w dziele &#8220;Naturalis Historia&#8221; Pliniusza Starszego (l. 70. n.e.), m\u00f3wi\u0105cym, \u017ce &#8220;wyroby z bursztynu, jak dot\u0105d interesuj\u0105 jedynie kobiety&#8221;, na wystawie w Akwilei rzeczywi\u015bcie przewa\u017caj\u0105 kobiece ozdoby i dekoracyjne lub u\u017cytkowe drobiazgi:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wspania\u0142e pier\u015bcienie zdobione rze\u017abionymi g\u0142\u00f3wkami i popiersiami kobiecymi; bursztynowe lub z &#8220;oczkami&#8221; z kamieni szlachetnych, cz\u0119sto z puklowanymi obr\u0105czkami;<\/li>\n\n\n\n<li>wisiorki w formie owoc\u00f3w i stylizowanych zwierz\u0105t; najcz\u0119stsze motywy to \u017co\u0142\u0119dzie, oliwki, pestki owoc\u00f3w, k\u0142osy zb\u00f3\u017c, ptaki, pieski, jaszczurki, delfiny;<\/li>\n\n\n\n<li>kolie z paciork\u00f3w r\u00f3\u017cnych kszta\u0142t\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n<li>przybory toaletowe: niewielkie rze\u017abione naczynka na kremy i pachnid\u0142a, buteleczka na perfumy, \u0142y\u017ceczka, oprawa lusterka, miniatura lampki oliwnej, kostki do gry;<\/li>\n\n\n\n<li>tzw. prz\u0119\u015blice okre\u015blane te\u017c jako laski, ber\u0142a czy nawet przybory toaletowe &#8211; przedmioty wykonane z paciork\u00f3w bursztynowych nasadzonych na pr\u0119ty metalowe. Cz\u0119sto wk\u0142adano je do grob\u00f3w kobiecych i dlatego zak\u0142ada si\u0119, i\u017c mog\u0142y symbolizowa\u0107 wrzeciono bogini przeznaczenia Kloto, kt\u00f3ra wed\u0142ug mitologii prz\u0119d\u0142a ni\u0107 ludzkiego \u017cycia;<\/li>\n\n\n\n<li>bursztynowe li\u015bcie laurowe z inskrypcjami ANNFF \/AN(num) N(ovum) F(austum) F(elicem)\/ &#8211; oryginalne \u017cyczenia noworoczne;<\/li>\n\n\n\n<li>amulety w formie wisiork\u00f3w o r\u00f3\u017cnych kszta\u0142tach (stylizowane fallusy, rogi, d\u0142onie z\u0142o\u017cone w ge\u015bcie modlitwy);<\/li>\n\n\n\n<li>rze\u017aby: pe\u0142noplastyczne kompozycje figuralne przedstawiaj\u0105ce bawi\u0105ce si\u0119 amorki, Erosa i Psyche, figurki ludzi i zwierz\u0105t oraz p\u0142askorze\u017abione maszkarony.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wszystkie bursztynowe wyroby eksponowane w Muzeum Archeologicznym w Akwilei maj\u0105 charakterystyczn\u0105 dla staro\u017cytnych zabytk\u00f3w czerwonaw\u0105 barw\u0119 i s\u0105 niewielkich rozmiar\u00f3w. Ich wielko\u015b\u0107 narzuca\u0142 nie tylko asortyment produkowanych przedmiot\u00f3w, lecz r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce wykonywano je najcz\u0119\u015bciej z jednej bry\u0142y surowca. Wykorzystanie do obr\u00f3bki tokarek, wierte\u0142, pilnik\u00f3w i innych metalowych narz\u0119dzi pozwala\u0142o precyzyjnie ci\u0105\u0107 bursztyn, wierci\u0107 otwory, rze\u017abi\u0107 oraz szlifowa\u0107 i polerowa\u0107 wyroby.<\/p>\n\n\n\n<p>Ma\u0142e dzie\u0142a sztuki z warsztat\u00f3w akwilejskich by\u0142y popularne nie tylko w\u015br\u00f3d bogatych dam w Rzymie, lecz znajdowa\u0142y nabywc\u00f3w w ca\u0142ym cesarstwie. By\u0142y towarami luksusowymi, a wi\u0119c bardzo drogimi; jak podaje Pliniusz Starszy (Naturalis historia, XXXVII), cena niewielkiej bursztynowej figurki by\u0142a r\u00f3wna cenie niewolnika. Dzi\u015b tego rodzaju obiekty, r\u00f3wnie bezcenne ze wzgl\u0119du na sw\u0105 unikatowo\u015b\u0107 i warto\u015b\u0107 artystyczn\u0105, mo\u017cna podziwia\u0107 w r\u00f3\u017cnych muzeach europejskich np. w Kolonii, Dre\u017anie, Londynie, Sopron (W\u0119gry) czy Graz (Austria). Najcz\u0119\u015bciej pochodz\u0105 z wykopalisk z teren\u00f3w dawnych prowincji rzymskich. Najwi\u0119kszy i najcenniejszy zbi\u00f3r artystycznych wyrob\u00f3w z bursztynu mie\u015bci si\u0119 jednak\u017ce w Muzeum Archeologicznym w Akwilei, a wi\u0119c w miejscu dzia\u0142ania warsztat\u00f3w przetwarzaj\u0105cych ba\u0142tycki bursztyn w pierwszych wiekach naszej ery.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aquilea was one of the most prosperous craft centres of the Roman Empire in antiquity. Founded in 181 BC as a trading settlement, it became famous as a place for the production of bronze and glassware. However, amber imported from the Baltic Sea from the first century AD onwards contributed to its true fame and prosperity.<\/p>","protected":false},"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Muzeum Archeologiczne w Akwilei - Amber Portal","description":"Akwilea by\u0142a w staro\u017cytno\u015bci jednym z najpr\u0119\u017cniejszych centr\u00f3w rzemie\u015blniczych Imperium Rzymskiego. Za\u0142o\u017cona w 181 roku p.n.e. jako osada handlowa, zas\u0142yn\u0119\u0142a ja"}},"tags":[],"lokalizacja":[272],"temat":[229],"class_list":["post-13725","bursztyn","type-bursztyn","status-publish","hentry","lokalizacja-wlochy","temat-muzea-i-zbiory-bursztynu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn\/13725","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/bursztyn"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13725"},{"taxonomy":"lokalizacja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lokalizacja?post=13725"},{"taxonomy":"temat","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/temat?post=13725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}