Niemcy jedynie przez kr\u00f3tki czas eksponowali zrabowane dzie\u0142o w jednej z sal kr\u00f3lewieckiego zamku, a po alianckich nalotach w roku 1944 zapakowali ca\u0142\u0105 dekoracj\u0119 bursztynow\u0105 wraz z towarzysz\u0105cymi jej kryszta\u0142owymi pilastrami, z\u0142oconymi br\u0105zami i snycerk\u0105 w olbrzymie skrzynie i ukryli w g\u0142\u0119bokich piwnicach zamkowych. W po\u0142owie pa\u017adziernika 1944 r. kilkana\u015bcie ci\u0119\u017car\u00f3wek wywioz\u0142o skarb w kierunku portu w Pi\u0142awie, lecz do niego nie dotar\u0142o. Dzie\u0142o artyst\u00f3w i rzemie\u015blnik\u00f3w z ca\u0142ej Europy nie zosta\u0142o zniszczone, bowiem musia\u0142yby pozosta\u0107 po nim wyra\u017ane \u015blady. Liczy\u0142o wszak kilka ton bursztynu, szk\u0142a, drewna i metalu. Musia\u0142o wi\u0119c zosta\u0107 ukryte w niezwykle wyrafinowany spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Szuka\u0142y go przez ca\u0142e dziesi\u0119ciolecia wywiady pa\u0144stw alianckich i sami Niemcy – jak dot\u0105d bezskutecznie. W Kr\u00f3lewcu odnaleziono jedynie wypra\u017cone w trakcie po\u017caru zamku i przez to odbarwione elementy trzech kamiennych mozaik – alegorii zmys\u0142\u00f3w. Czwarta szcz\u0119\u015bliwym trafem zosta\u0142a wcze\u015bniej skradziona przez jednego z saper\u00f3w w Carskim Siole i odnalaz\u0142a si\u0119 w 2002 roku w Poczdamie. O poszukiwaniach zaginionej komnaty, niestety ci\u0105gle bezskutecznych, napisano ju\u017c ponad 1000 ksi\u0105\u017cek i nakr\u0119cono kilkana\u015bcie film\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c pod koniec lat 70. ubieg\u0142ego wieku w\u0142adze Zwi\u0105zku Radzieckiego uzna\u0142y, i\u017c mimo intensywnych poszukiwa\u0144 prowadzonych z udzia\u0142em takich s\u0142u\u017cb specjalnych jak KGB i GRU nie ma nadziei na odzyskanie dzie\u0142a. Rz\u0105dowi Federacyjnej Republiki Rosyjskiej polecono w zwi\u0105zku z tym rozpatrzenie mo\u017cliwo\u015bci zrekonstruowania wystroju Bursztynowej Komnaty i rozmieszczenia go in situ w odbudowanym po zniszczeniach Pa\u0142acu Katarzyny jako obiektu wyj\u0105tkowego, niejako wbrew og\u00f3lnej zasadzie niepowtarzania zabytk\u00f3w wyra\u017conej w Karcie Weneckiej i innych konwencjach mi\u0119dzynarodowych. Postanowienie o podj\u0119ciu rekonstrukcji rz\u0105d Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (RSFSR) przyj\u0105\u0142 w kwietniu roku 1979 uwzgl\u0119dniaj\u0105c nast\u0119puj\u0105ce okoliczno\u015bci: mo\u017cliwo\u015b\u0107 dost\u0119pu do zasob\u00f3w surowca z najwi\u0119kszego na \u015bwiecie miejsca wydobycia bursztynu w osiedlu Jantarnyj w okr\u0119gu kaliningradzkim, do\u015bwiadczenie wci\u0105\u017c \u017cywej w Leningradzie rosyjskiej szko\u0142y gliptyki i mo\u017cliwo\u015b\u0107 jej tw\u00f3rczego przeniesienia do obr\u00f3bki bursztynu oraz wykszta\u0142cenie specjalist\u00f3w w dziedzinie technik i form tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej w bursztynie z okresu jej najwi\u0119kszego rozkwitu na prze\u0142omie wiek\u00f3w XVII\/XVIII w Akademii Rze\u017abiarskiej im. Muchiny w Leningradzie.<\/p>\n\n\n\n
Okre\u015blenie zasad rekonstrukcji zaginionego wystroju Bursztynowej Komnaty powierzono komisji naukowej z\u0142o\u017conej z przedstawicieli wielu instytut\u00f3w od geologii poprzez r\u00f3\u017cne dzia\u0142y techniki do historii i teorii sztuki. Od pocz\u0105tku w komisji tej zarysowa\u0142 si\u0119 ostry podzia\u0142 na zwolennik\u00f3w koncepcji odtworzenia dzie\u0142a w stanie nowym, z bursztynu naturalnego, niepoddawanego zabiegom sztucznego postarzania, i stronnik\u00f3w nadania dzie\u0142u wygl\u0105du identycznego ze stanem udokumentowanym fotografiami w lat 30. XX w., kiedy zabytek mia\u0142 ju\u017c czerwonaw\u0105 patyn\u0119 wywo\u0142an\u0105 przez ponad 220 lat istnienia. Zwyci\u0119\u017cy\u0142a koncepcja nadania sztucznej patyny. W prote\u015bcie przedstawiciele nauk przyrodniczych, z prof. \u015awiato\u0142awem Sawkiewiczem na czele, odm\u00f3wili dalszego udzia\u0142u w pracach komisji.<\/p>\n\n\n\n
Opracowanie projektu rekonstrukcji powierzono g\u0142\u00f3wnemu architektowi kompleksu “Carskie Sio\u0142o” Aleksandrowi A. Kiedrynskiemu. By\u0142o to zadanie niezwykle trudne, bowiem po kwerendzie w archiwach rosyjskich i zagranicznych okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie zachowa\u0142y si\u0119 rysunki inwentaryzacyjne dekoracji ani dzie\u0142a malarskie przedstawiaj\u0105ce przedwojenny wygl\u0105d komnaty. Jedyna barwna akwarela autorstwa P. Grechniewa z po\u0142owy XIX wieku przedstawia\u0142a ma\u0142y fragment coko\u0142u z monogramem kr\u00f3la Fryderyka I. Kolory w tej akwareli dawa\u0142y zreszt\u0105 przek\u0142amany obraz.<\/p>\n\n\n\n
Zachowa\u0142o si\u0119 86 fotografii r\u00f3\u017cnych fragment\u00f3w wystroju komnaty, w tym tylko jedno barwne prze\u017arocze z roku 1937. Trzeba by\u0142o wynale\u017a\u0107 specjaln\u0105 metod\u0119 odtworzenia niuans\u00f3w barwnych na podstawie czarno-bia\u0142ych fotografii. Bardzo pomocnym dla odtworzenia w\u0142a\u015bciwej kolorystyki okaza\u0142o si\u0119 odnalezienie w gruzach pa\u0142acu 76 detali oryginalnego wystroju komnaty, a jeszcze bardziej wykrycie sygnatury autorskiej Gottfrieda Turaua pomi\u0119dzy dwiema warstwami dna szkatu\u0142y z dawnego ruchomego wyposa\u017cenia. Jednakowy czas powstania, ten sam autor i rodzaj bursztynu by\u0142y w sumie nieocenionym materia\u0142em por\u00f3wnawczym.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce dzi\u0119ki starannemu wykorzystaniu materia\u0142u ikonograficznego i uwa\u017cnemu potraktowaniu ocala\u0142ych ruchomych element\u00f3w wyposa\u017cenia Bursztynowej Komnaty oraz wszechstronnej, naukowej analizie projektu rekonstrukcji trafnie odtworzono w nim wygl\u0105d wystroju w przeddzie\u0144 rabunku w roku 1941.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnolegle z pracami projektowymi by\u0142y prowadzone prace do\u015bwiadczalne w dziedzinie opanowania technik wykonawczych i form stylowych charakterystycznych dla bursztynnictwa artystycznego z prze\u0142omu XVII i XVIII wieku. Zespo\u0142em wykonawc\u00f3w, funkcjonuj\u0105cym najpierw w ramach przedsi\u0119biorstwa pa\u0144stwowego “Rosmonumientisskustwo” (Rosyjska Sztuka Monumentalna), a nast\u0119pnie przedsi\u0119biorstwa “Restawrator” (Konserwator Zabytk\u00f3w) kierowali absolwenci Akademii Rze\u017aby im. Muchiny w Leningradzie: Aleksander \u017burawlow – kierownik artystyczno-techniczny ca\u0142ego zespo\u0142u (tak\u017ce in\u017cynier-chemik), Aleksander Kry\u0142ow – obecnie kurator Bursztynowej Komnaty i Albert Wanin – utalentowany rze\u017abiarz i konserwator zabytk\u00f3w. Zesp\u00f3\u0142 by\u0142 stopniowo rozbudowywany (nawet do 75 os\u00f3b), a po upadku Zwi\u0105zku Radzieckiego usamodzielni\u0142 si\u0119, przybieraj\u0105c form\u0119 sp\u00f3\u0142ki z o.o. “Carskosielskaja Jantarnaja Mastierskaja” (Carskosielska Pracownia Bursztynowa).<\/p>\n\n\n\n
Po wst\u0119pnym zapoznaniu si\u0119 z technologi\u0105 obr\u00f3bki bursztynu w pa\u0144stwowych kombinatach: rosyjskim w Jantarnym i enerdowskim w Ribnitz-Damgarten, a tak\u017ce w pracowniach polskich rzemie\u015blnik\u00f3w, zesp\u00f3\u0142 najpierw podj\u0105\u0142 prace w zakresie gruntownej konserwacji zabytk\u00f3w z kolekcji Pa\u0142acu Katarzyny i Zbrojowni Kremlowskiej w Moskwie. Po kilku latach do\u015bwiadcze\u0144 przyst\u0105piono do realizacji zlece\u0144 na konserwacj\u0119 zabytk\u00f3w nowo\u017cytnego bursztynnictwa z innych kraj\u00f3w (przede wszystkim z Niemiec).<\/p>\n\n\n\n
W ci\u0105gu pierwszych 6 lat prac konserwatorskich zesp\u00f3\u0142 z Carskiego Sio\u0142a (wspomagany przez o\u015brodki naukowe) zdo\u0142a\u0142 doskonale pozna\u0107 zar\u00f3wno formy stylowe dzie\u0142 z okresu powstania oryginalnego wystroju Bursztynowej Komnaty, jak i dawne techniki rze\u017abiarskie, a tak\u017ce sposoby monta\u017cu du\u017cych, wieloelementowych obiekt\u00f3w, w tym spoiwa u\u017cywane do \u0142\u0105czenia detali.<\/p>\n\n\n\n
Problem spoiwa (kleju) by\u0142 jednym z najbardziej istotnych przy planowanym odtwarzaniu wielkich panneaux ze \u015brodkowej strefy \u015bcian. Bursztynowe p\u0142ytki mozaiki i kszta\u0142tki tworz\u0105ce obramienia, kartusze, medaliony, panoplia i inne elementy kompozycji o wymiarach 370 x 188 cm nie mog\u0142y przyklejane wprost do pod\u0142o\u017ca ze sklejki drewnianej z racji r\u00f3\u017cnic w reagowaniu na zmiany temperatury i wilgotno\u015bci. Podobnie jak przed 300 laty by\u0142y \u0142\u0105czone tylko ze sob\u0105 wzajemnie i ze z\u0142ocon\u0105 foli\u0105 metalow\u0105 pod\u0142o\u017ca.<\/p>\n\n\n\n
Przy pomocy Instytutu Kryminalistyki pobrano z zachowanych od\u0142amk\u00f3w oryginalnego wystroju komnaty pr\u00f3bki spoiwa, kt\u00f3re – jak si\u0119 okaza\u0142o – po trzystu latach od pierwotnego zastosowania \u0142atwo przechodzi\u0142o w stan ciek\u0142y przy temperaturze +62 o C i ponownie doskonale klei\u0142o po och\u0142odzeniu. By\u0142a to mieszanina wosku pszczelego i \u017cywicy damarowej, powszechnie u\u017cywana przez mistrz\u00f3w gda\u0144skich w ko\u0144cu XVII wieku. Spoiwo to mia\u0142o t\u0119 przewag\u0119 nad wsp\u00f3\u0142czesnymi \u017cywicami syntetycznymi, \u017ce by\u0142o odwracalnym (wystarcza strumie\u0144 gor\u0105cego powietrza) i nie wnika\u0142o w p\u0119cherzykow\u0105 struktur\u0119 bursztynu.<\/p>\n\n\n\n
Po roku 1984 pomy\u015blnie zosta\u0142 rozwi\u0105zany problem barwienia gotowych element\u00f3w bursztynowych. Wsp\u00f3\u0142praca kierownika zespo\u0142u rekonstrukcyjnego Aleksandra \u017burawlowa z Leningradzkim Instytutem Technologicznym pozwoli\u0142a opracowa\u0107 spos\u00f3b nas\u0105czania substancj\u0105 barwn\u0105 p\u0142ytkiej warstwy pod wypolerowan\u0105 powierzchni\u0105 kszta\u0142tek i p\u0142ytek. Zabarwienie nie znika w trakcie ponownego polerowania, a przy tym umo\u017cliwia uzyskanie nieograniczonej palety kolor\u00f3w. Ten spos\u00f3b barwienia bursztynu, cho\u0107 \u017ale widziany przez gemmologi\u0119, jest bardzo po\u017c\u0105dany w dziedzinie sztuki dekoracyjnej. Chroni wyroby przed wietrzeniem i stabilizuje kolor na bardzo d\u0142ugi okres. Zesp\u00f3\u0142 autorski uzyska\u0142 na taki spos\u00f3b barwienia dwa \u015bwiadectwa patentowe (numery rejestru ZSRR: 1329058 i 1391174).<\/p>\n\n\n\n
Carskosielska Pracownia Bursztynowa po opanowaniu r\u00f3\u017cnorodnych sposob\u00f3w obr\u00f3bki bursztynu, spoiw i sposobu barwienia rozpocz\u0119\u0142a prace rekonstrukcyjne. Najpierw przez kopiowanie niezbyt du\u017cych, zabytkowych przedmiot\u00f3w dekoracyjnych, a nast\u0119pnie w formie naukowo udokumentowanych kopii dzie\u0142 zaginionych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego rodzaju prac wykonano na zam\u00f3wienie Muzeum Bursztynu w Kaliningradzie, kt\u00f3re nie posiada\u0142o nic z przedwojennych kolekcji Kr\u00f3lewca (K\u00f6nigsbergu). By\u0142y to przedmioty o identycznej z zabytkami formie, lecz r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 wymiarami (zwykle ca 20% wi\u0119ksze). Dla tego\u017c muzeum wykonano rekonstrukcj\u0119 jednej z wielkich p\u0142ycin okrycia \u015bcian Bursztynowej Komnaty w skali pomniejszonej – 1:5.<\/p>\n\n\n\n
Po tych do\u015bwiadczeniach przyst\u0105piono do rekonstrukcji wystroju Komnaty w pe\u0142nym wymiarze. Rozpocz\u0119to j\u0105 od element\u00f3w coko\u0142u jako znacznie mniejszych (87 cm wysoko\u015bci) ni\u017c cz\u0119\u015bci sk\u0142adowe \u015brodka \u015bcian (wysoko\u015b\u0107 370 cm). Rekonstrukcja element\u00f3w coko\u0142u w du\u017cej cz\u0119\u015bci wykonanych w oryginale z bursztynu naturalnie przezroczystego, gromadzonego przez wieki w zamku Lochst\u00e4dt, pochodz\u0105cego z morza i nagromadze\u0144 wt\u00f3rnych, czwartorz\u0119dowych, musia\u0142a by\u0107 teraz zrealizowana z surowca kopalnianego, w kt\u00f3rym odmiany ca\u0142kowicie przezroczyste s\u0105 bardzo rzadkie. Trzeba by\u0142o si\u0119gn\u0105\u0107 po technologi\u0119 pra\u017cenia w autoklawach i prasowania dobrze oczyszczonego drobnego bursztynu z dodatkiem odpowiednio barwi\u0105cych pigment\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Przezroczyste elementy zrekonstruowanego wystroju Komnaty zajmuj\u0105 powierzchni\u0119 510 dcm2<\/sup>, z czego 80dcm2<\/sup> stanowi\u0105 cz\u0119\u015bci z klarowanych sztucznie bry\u0142ek, a 430 dcm2<\/sup> z dobrej jako\u015bci wyprasek. Przyk\u0142adem bursztynu prasowanego mog\u0105 by\u0107 charakterystyczne elementy coko\u0142u: orze\u0142 pruski z cyfr\u0105 kr\u00f3la Fryderyka I rze\u017abiony intaglio. W ca\u0142ej kompozycji przewa\u017caj\u0105 detale nieprzezroczyste z bursztynu naturalnego, barwionego jedynie powierzchniowo wed\u0142ug metody zgodnej z przywo\u0142anymi wy\u017cej patentami. Ich powierzchnia wynosi 8.102 dcm2<\/sup>, a ca\u0142o\u015b\u0107 dekoracji liczona w metrach kwadratowych ma ponad 86 m2<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n W trakcie 24 lat prac przygotowawczych i realizacyjnych zesp\u00f3\u0142 uzdolnionych rze\u017abiarzy i konserwator\u00f3w zabytk\u00f3w nie tylko zrealizowa\u0142 wielkie i trudne zadanie, lecz zdo\u0142a\u0142 osi\u0105gn\u0105\u0107 perfekcj\u0119 w r\u00f3\u017cnych specjalno\u015bciach, nie tylko zwi\u0105zanych z samym bursztynem. Powsta\u0142y wspania\u0142e obramienia snycerskie pokryte p\u0142atkowym z\u0142otem, barwna posadzka z egzotycznych gatunk\u00f3w drewna i dekoracja malarska plafonu i g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci \u015bcian.<\/p>\n\n\n\n Specyficzn\u0105 i charakterystyczn\u0105 dla odtwarzanego zabytku cech\u0105 by\u0142y florenckie mozaiki z kamieni p\u00f3\u0142szlachetnych z alegoriami zmys\u0142\u00f3w stworzone wed\u0142ug karton\u00f3w Giuseppe Zocchi’ego. Ich rekonstrukcj\u0105 zajmowa\u0142a si\u0119 grupa specjalist\u00f3w pod kierunkiem Borysa Igda\u0142owa, kt\u00f3ry zosta\u0142 doceniony przez koleg\u00f3w z zespo\u0142u w momencie przekszta\u0142cenia pracowni w sp\u00f3\u0142k\u0119 z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 po rozpadzie Zwi\u0105zku Radzieckiego. Od roku 1990 do dzi\u015b jest on prezesem firmy.<\/p>\n\n\n\n Realizacja dzie\u0142a rekonstrukcji by\u0142a nie tylko skomplikowanym, lecz tak\u017ce nader kosztownym zadaniem. Ocenia si\u0119, \u017ce nak\u0142ady poniesione przez Rosj\u0119 (sowieck\u0105 i federacyjn\u0105) w przeliczeniu na dolary wynios\u0142y oko\u0142o 12 milion\u00f3w. Uko\u0144czenie rekonstrukcji na jubileusz trzechsetlecia Sankt Petersburga w roku 2003 by\u0142o mo\u017cliwe dzi\u0119ki pomocy finansowej sp\u00f3\u0142ki akcyjnej Ruhrgas w kwocie 3,5 miliona dolar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W uroczystym otwarciu zrekonstruowanej Bursztynowej Komnaty (31.05.2003) uczestniczyli przedstawiciele 60 kraj\u00f3w, w wi\u0119kszo\u015bci g\u0142owy pa\u0144stw lub premierzy rz\u0105d\u00f3w. Otwarciu towarzyszy\u0142a sesja naukowa na temat: Bursztyn w sztuce dekoracyjnej. Od tej pory komnata jest nieustannie oblegana przez zwiedzaj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" The original antique wall decoration of the Amber Chamber in the Catherine Palace located within the Tsarskoye Selo palace and park complex, looted on 17 September 1941 by German sappers from the 552nd Wehrmacht regiment, disappeared without a trace at the end of the Second World War.\u00a0<\/p>","protected":false},"featured_media":13679,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Rekonstrukcja zaginionej Komnaty - Amber Portal","description":"Oryginalny, zabytkowy wystr\u00f3j \u015bcian Bursztynowej Komnaty w Pa\u0142acu Katarzyny po\u0142o\u017conym na terenie zespo\u0142u pa\u0142acowo-parkowego Carskie Sio\u0142o, zrabowany 17 wrze\u015bnia"}},"tags":[],"lokalizacja":[],"temat":[226],"class_list":["post-13680","bursztyn","type-bursztyn","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","temat-historia-bursztynu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn\/13680","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/bursztyn"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13680"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13680"},{"taxonomy":"lokalizacja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lokalizacja?post=13680"},{"taxonomy":"temat","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/temat?post=13680"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}