{"id":13678,"date":"2009-07-14T19:21:46","date_gmt":"2009-07-14T17:21:46","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.amber.com.pl\/bursztynowa-komnata-w-carskich-palacach\/"},"modified":"2025-11-11T20:30:01","modified_gmt":"2025-11-11T19:30:01","slug":"bursztynowa-komnata-w-carskich-palacach","status":"publish","type":"bursztyn","link":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/bursztyn\/bursztynowa-komnata-w-carskich-palacach\/","title":{"rendered":"Amber Chamber in the tsar's palaces"},"content":{"rendered":"

Z racji wieku i d\u0142ugotrwa\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z zespo\u0142em rosyjskich specjalist\u00f3w rekonstruuj\u0105cych wystr\u00f3j komnaty w Carskim Siole mia\u0142em mo\u017cno\u015b\u0107 spotyka\u0107 si\u0119 z ostatnim kuratorem Bursztynowej Komnaty Anatolem Kuczumowem. Pe\u0142ni\u0142 on t\u0119 funkcj\u0119 jeszcze od czas\u00f3w carskich (od roku 1916) a\u017c do wkroczenia Niemc\u00f3w w dniu 17 wrze\u015bnia 1941 r., czyli przez 25 lat. Mimo codziennego kontaktu z niezwyk\u0142ym dzie\u0142em nie tylko nie straci\u0142o ono w jego oczach nic ze swej si\u0142y oddzia\u0142ywania, lecz przeciwnie: przepe\u0142ni\u0142o go fascynacj\u0105 i umi\u0142owaniem najdrobniejszych detali wielkiej kompozycji. Zapewne cz\u0119\u015b\u0107 tej fascynacji udzieli\u0142a si\u0119 i mnie. Przedstawiaj\u0105c to dzie\u0142o w tek\u015bcie pisanym skr\u00f3towo i z racji niewielu \u017ar\u00f3de\u0142 ikonograficznych sk\u0105po ilustrowanym, nie mam szans na przekazanie ca\u0142ego uroku Komnaty i z konieczno\u015bci operowa\u0107 musz\u0119 do\u015b\u0107 sucho przedstawionymi faktami.<\/p>\n\n\n\n

\"Winter
Trzeci Pa\u0142ac Zimowy w Petersburgu nad New\u0105, w kt\u00f3ry by\u0142 zaaran\u017cowany bursztynowy gabinet w latach 1745-1755<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Przybycie daru z Berlina<\/h2>\n\n\n\n

Osnow\u0105 finalnej kompozycji sta\u0142y si\u0119 elementy wystroju bursztynowego gabinetu kr\u00f3la Prus Fryderyka I w tak zwanym Pa\u0142acu Miejskim w Berlinie (patrz: Amber cabinet of King Frederick I<\/a>) podarowane carowi Piotrowi I. Ich powierzchnia wynosi\u0142a \u0142\u0105cznie 71,7 m2<\/sup> , stanowi\u0105c 83,4% z ca\u0142ej, mierz\u0105cej 86,12 m2<\/sup> bursztynowej dekoracji \u015bcian w przysz\u0142ej Komnacie.<\/p>\n\n\n\n

Ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych element\u00f3w ( 68,5 m 2 ) zosta\u0142a wykonana w Berlinie wed\u0142ug projektu gda\u0144szczanina Andreasa Schl\u00fctera przez mistrz\u00f3w bursztynnik\u00f3w tak\u017ce wywodz\u0105cych si\u0119 z Gda\u0144ska (Gottfrieda Wolframa, Gottfrieda Turaua i Ernsta Schachta). Pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0142y wcze\u015bniejsze 3 ramy do luster ( 3,2 m2<\/sup> )<\/p>\n\n\n\n

Po otrzymaniu daru car pojecha\u0142 w dalsz\u0105 podr\u00f3\u017c do Pary\u017ca i dlatego po przywiezieniu do Petersburga przesy\u0142k\u0119 kontrolowa\u0142 kompan cara z lat m\u0142odzie\u0144czych, aktualny genera\u0142-gubernator, ksi\u0105\u017c\u0119 Aleksander Mienszykow. W raporcie z dnia 5 lipca 1717 r. doni\u00f3s\u0142 carowi przebywaj\u0105cemu w Pary\u017cu: “Gabinet bursztynowy podarowany Waszej Wysoko\u015bci przez kr\u00f3la pruskiego przejrza\u0142em i zdecydowa\u0142em pozostawi\u0107 w skrzyniach, w kt\u00f3rych go przywieziono. (…) Jest w nim niewiele, a w\u0142a\u015bciwie zupe\u0142nie ma\u0142o uszkodze\u0144. Niekt\u00f3re malutkie kawa\u0142eczki powypada\u0142y, ale mo\u017cna je przyklei\u0107, a te co zagin\u0119\u0142y, mo\u017cna uzupe\u0142ni\u0107. To naprawd\u0119 niezwyk\u0142e dzie\u0142o, jakiego w ca\u0142ym \u015bwiecie nie spotka\u0142em”.<\/p>\n\n\n\n

Dekoracja gabinetu nie by\u0142a jednak ca\u0142kowicie uko\u0144czona wskutek nag\u0142ego przerwania prac po \u015bmierci kr\u00f3la Fryderyka I. Brakowa\u0142o na przyk\u0142ad cz\u0119\u015bci pilastr\u00f3w do po\u0142\u0105czenia wielkich panneaux, a tak\u017ce gzymsu zamykaj\u0105cego ca\u0142o\u015b\u0107. Na miejscu w Petersburgu nie by\u0142o natomiast bursztynu ani mistrz\u00f3w zdolnych do uzupe\u0142nienia brak\u00f3w. Dlatego te\u017c zawarto\u015b\u0107 skrzy\u0144, w tym pi\u0119kne i wielkie jak \u017cagle p\u0142yciny (370 x 188 cm ) w liczbie 8 sztuk, musia\u0142y w nich pozosta\u0107 nieeksponowane przez d\u0142ugie lata.<\/p>\n\n\n\n

Do ko\u0144ca swego \u017cycia Piotr I nie podj\u0105\u0142 decyzji o sposobie wykorzystania uzyskanego skarbu. Nie zajmowa\u0142a si\u0119 nim tak\u017ce \u017cona Piotra, Katarzyna I, panuj\u0105ca w latach 1725-1727, i syn Piotr II zasiadaj\u0105cy na carskim tronie w latach 1727-1730. Dopiero po obj\u0119ciu w\u0142adzy imperatorskiej przez c\u00f3rk\u0119 Piotra I, caryc\u0119 El\u017cbiet\u0119 I, podj\u0119to pierwsze pr\u00f3by wykorzystania bursztynowego skarbu w kolejnych rezydencjach carskich w rozbudowywanej stolicy nad New\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Bursztynowa aran\u017cacja w petersburskim Pa\u0142acu Zimowym<\/h2>\n\n\n\n

Praktyczne wykorzystanie bursztynowych tablic do sta\u0142ej aran\u017cacji pomieszcze\u0144 zaczyna si\u0119 w roku 1743. Ju\u017c 3 stycznia tego roku caryca poleca przenie\u015b\u0107 je do nowowzniesionego Pa\u0142acu Zimowego<\/span> (trzeciego) autorstwa Francesco B. Rastrellego. W tym momencie pojawia si\u0119 tak\u017ce drugi w\u0142oski mistrz, r\u00f3wnie\u017c przez wiele lat towarzysz\u0105cy dalszym przekszta\u0142ceniom bursztynowego gabinetu w Bursztynow\u0105 Komnat\u0119: by\u0142 to Aleksander Martelli, konserwator zabytk\u00f3w i sztukator, stale pracuj\u0105cy w Petersburgu dla dworu carskiego. Rozpozna\u0142 on i w znacznym stopniu opanowa\u0142 techniki obr\u00f3bki bursztynu, zasady monta\u017cu wi\u0119kszych konstrukcji bursztynowych i opracowa\u0142 receptury spoiw \u017cywiczno-woskowych, podobnych do stosowanych przez mistrz\u00f3w gda\u0144skich. Dzi\u0119ki temu trwale przyklei\u0142 odpad\u0142e detale, a nawet uzupe\u0142ni\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 ma\u0142ych fragment\u00f3w. W umowie zawartej 11 lutego 1743 r. Martelli zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 ponadto do zmontowania ca\u0142ego wystroju we wskazanej komnacie Pa\u0142acu Zimowego. Zadziwia niska kwota honorarium za ca\u0142o\u015b\u0107 prac – 600 rubli.<\/p>\n\n\n\n

Projekt aran\u017cacji<\/span> opracowa\u0142 p\u00f3\u017aniejszy autor Bursztynowej Komnaty Francesco Bartolomeo Rastrelli. Brakuj\u0105ce do powi\u0105zania dekoracji pilastry – wed\u0142ug pomys\u0142u Schl\u00fctera czysto bursztynowe z grawerunkami i reliefem – ze wzgl\u0119du na brak wykonawc\u00f3w Rastrelli musia\u0142 zast\u0105pi\u0107 zwierciadlanymi w z\u0142oconych, snycerskich obramieniach. Projekt w tej kwestii przedstawi\u0142 samej carycy El\u017cbiecie i uzyska\u0142 jej w\u0142asnor\u0119czny podpis. W praktyce okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u017cadna z rosyjskich hut szk\u0142a nie zdo\u0142a\u0142a wykona\u0107 zwierciade\u0142 dobrej jako\u015bci i w znacznych wymiarach, odpowiadaj\u0105cych wysoko\u015bci dekoracji ( 370 cm ). Nie od razu uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 producenta zagranicznego; po nieudanych pr\u00f3bach w Niemczech i Anglii zam\u00f3wienie wykona\u0142a w ko\u0144cu firma francuska wskazana przez snycerza, Francuza Michela, kt\u00f3ry wykonywa\u0142 do nich ramy. Nast\u0105pi\u0142o to w grudniu 1745 r., tj. po prawie trzech latach od rozpocz\u0119cia prac w Pa\u0142acu Zimowym.<\/p>\n\n\n\n

\"PZ

Rekonstrukcja projektu bursztynowego gabinetu w Trzecim Pa\u0142acu Zimowym<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nieco wcze\u015bniej El\u017cbieta I otrzyma\u0142a wspania\u0142y dar od kr\u00f3la Prus Fryderyka II, tak\u017ce warunkuj\u0105cy skompletowanie wystroju. By\u0142a to czwarta bursztynowa rama<\/span> przewidziana projektem Schl\u00fctera, lecz wcze\u015bniej niewykonana. Ram\u0119 przygotowywano w tajemnicy przed w\u0142adczyni\u0105, chc\u0105c sprawi\u0107 jej przyjemn\u0105 niespodziank\u0119. Kr\u00f3lewieccy mistrzowie odrzucili nades\u0142any z Petersburga projekt i wykonali ram\u0119 w nowym stylu rokokowym, wed\u0142ug projektu Antona Reicha. Wykonawcami byli mistrzowie z Kr\u00f3lewca: Johann Berngard, Friedrich Welpendorf i Jacob Sur. W przeciwie\u0144stwie do trzech ram wcze\u015bniejszych o tematyce biblijnej w obiekcie z Kr\u00f3lewca przedstawiona by\u0142a s\u0142awa i pot\u0119ga militarna Rosji: pod cesarsk\u0105 koron\u0105 rozmieszczono panoplia skomponowane z mieczy, halabard, strzelb, armat i beczek prochu.<\/p>\n\n\n\n

Od tego czasu Bursztynowy Gabinet w Pa\u0142acu Zimowym, oficjalnej siedzibie w\u0142adc\u00f3w Rosji, spe\u0142nia\u0142 funkcje reprezentacyjne. Ostatni\u0105 delegacj\u0105, kt\u00f3r\u0105 w nim go\u015bci\u0142a, by\u0142a grupa dyplomat\u00f3w polsko-saskich pod przewodnictwem hrabiego Funka. Wizyta mia\u0142a miejsce w dniu 8 stycznia 1755 r. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej (w sierpniu 1755) gabinet rozebrano i na polecenie carycy El\u017cbiety przeniesiono (dos\u0142ownie na plecach kompanii \u017co\u0142nierzy) do Carskiego Sio\u0142a na odleg\u0142o\u015b\u0107 25 km.<\/p>\n\n\n\n

\"Rama
Rokokowa rama wg projektu Antona Reicha podarowana przez kr\u00f3la Fryderyka II<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bursztynowa Komnata w Carskim Siole<\/h2>\n\n\n\n

Carskie Sio\u0142o by\u0142o jedn\u0105 z satelitarnych, wobec sto\u0142ecznego Sankt Petersburga, rezydencji carskiej rodziny Romanow\u00f3w. Ten wielki zesp\u00f3\u0142 pa\u0142acowo-parkowy zacz\u0119to budowa\u0107 wkr\u00f3tce po przeniesieniu stolicy imperium rosyjskiego nad New\u0119 z r\u00f3wnym rozmachem jak budowle sto\u0142eczne. W\u015br\u00f3d wielu obiekt\u00f3w Carskiego Sio\u0142a (pa\u0142ac\u00f3w, dwork\u00f3w, chi\u0144skiej wioski, tureckiej \u0142a\u017ani i innych egzotycznych aran\u017cacji) Wielki Pa\u0142ac Letni car\u00f3w<\/span> wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 skal\u0105 i funkcj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"Tsarskoye
Summer Palace in Tsarskoye Selo<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

El\u017cbieta I, wci\u0105\u017c niezadowolona z projekt\u00f3w tego pa\u0142acu, zwolni\u0142a kolejno kilku architekt\u00f3w, a\u017c u progu lat 50. XVIII wieku zadania tego podj\u0105\u0142 si\u0119 Rastrelii. By\u0142 on tak\u017ce autorem aran\u017cacji wn\u0119trz pa\u0142acu, w tym Bursztynowej Komnaty <\/span>zlokalizowanej w amfiladzie na reprezentacyjnym I pi\u0119trze, blisko najwi\u0119kszej w \u00f3wczesnej Rosji sali balowej.<\/p>\n\n\n\n

Komnata w Carskim Siole by\u0142a znacznie wi\u0119ksza ni\u017c gabinety w Berlinie i Petersburgu. W rzucie poziomym by\u0142 to kwadrat o boku 10 metr\u00f3w , a wysoko\u015b\u0107 kondygnacji 7,8 metra r\u00f3wna\u0142a si\u0119 trzem dzisiejszym pomieszczeniom mieszkalnym. Jak \u0142atwo wyliczy\u0107, ca\u0142kowita powierzchnia \u015bcian tej komnaty wynosi\u0142a 312 m 2 , a Rastrelli do jej dekoracji dysponowa\u0142 elementami bursztynowej kompozycji mierz\u0105cymi 74 m 2 (\u0142\u0105cznie z czwart\u0105 ram\u0105 z Kr\u00f3lewca), czyli zaledwie 23,7% og\u00f3\u0142u powierzchni. Mimo tej dysproporcji zdo\u0142a\u0142 stworzy\u0107 wra\u017cenie dominacji bursztynu we wn\u0119trzu komnaty.<\/p>\n\n\n\n

Osi\u0105gn\u0105\u0142 to dzi\u0119ki kilku zdecydowanym zabiegom kompozycyjnym:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • na filarach \u015bciany zewn\u0119trznej, przeprutej od posadzki do plafonu trzema wielkimi oknami, rozmie\u015bci\u0142 zwierciad\u0142a odbijaj\u0105ce bursztynow\u0105 dekoracj\u0119 wn\u0119trza;<\/li>\n\n\n\n
  • fragmenty \u015bcian bocznych w ci\u0105gu drzwi amfiladowych ozdobi\u0142 bogatymi, z\u0142oconymi kompozycjami snycerskimi;<\/li>\n\n\n\n
  • uk\u0142ad o\u015bmiu wielkich p\u0142ycin w \u015brodkowej strefie \u015bcian rozsun\u0105\u0142 podwojonymi zwierciadlanymi pilastrami;<\/li>\n\n\n\n
  • nad stref\u0105 bursztynow\u0105, z\u0142o\u017con\u0105 z metrowego coko\u0142u i 370 cm g\u0142\u00f3wnych panneaux, doda\u0142 mocno wy\u0142adowany gzyms ze z\u0142oconego profilu drewnianego i ustawi\u0142 na nim a\u017curow\u0105 dekoracj\u0119 snycersk\u0105 z p\u0142askorze\u017ab i rze\u017ab figuralnych pokryt\u0105 z\u0142otem p\u0142atkowym;<\/li>\n\n\n\n
  • za dekoracj\u0105 snycersk\u0105, celowo rozmieszczon\u0105 bardzo wysoko ( 5 metr\u00f3w od posadzki) i cz\u0119\u015bciowo, dla widza patrz\u0105cego z do\u0142u, przes\u0142aniaj\u0105c\u0105 g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015bcian, wykonano malowan\u0105 olejno na p\u0142\u00f3tnie imitacj\u0119 mozaiki bursztynowej. Autorem 30-metrowego pasa malarskiego o szeroko\u015bci 270 cm i obiegaj\u0105cego 3 \u015bciany komnaty by\u0142 Iwan Bielskij;<\/li>\n\n\n\n
  • nad wszystkimi drzwiami Rastrelli doda\u0142 imponuj\u0105ce supraporty wykonane w technice g\u0142\u0119bokiego reliefu ze z\u0142oceniem p\u0142atkowym – dawa\u0142o to wra\u017cenie naturalnego podwy\u017cszenia otwor\u00f3w drzwiowych, a nie niedostatku bursztyn\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
  • bazy lustrzanych pilastr\u00f3w w cokole, do kt\u00f3rych brak by\u0142o p\u0142ycin bursztynowych, ozdobiono dekoracj\u0105 malarsk\u0105 imituj\u0105c\u0105 bursztyny.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
    \"Palac\"
    Wsp\u00f3\u0142czesny widok cz\u0119\u015bci fasady Pa\u0142acu Katarzyny I od strony parku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    Rastrelli zadba\u0142 te\u017c o uzupe\u0142nienie aran\u017cacji o nowe atrakcyjne i kosztowne elementy:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • komnata uzyska\u0142a wielobarwn\u0105 posadzk\u0119 z egzotycznych gatunk\u00f3w drewna i monumentaln\u0105 scen\u0119 malarsk\u0105 na plafonie “Triumf m\u0105dro\u015bci nad rozkosz\u0105”;<\/li>\n\n\n\n
    • wa\u017cnym elementem kompozycyjnym okaza\u0142y si\u0119 francuskie z\u0142ocone br\u0105zy (kinkiety i \u017cyrandole), kt\u00f3re stworzy\u0142y system o\u015bwietlenia podnosz\u0105cy urod\u0119 bursztynu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Wiosn\u0105 roku 1756 caryca El\u017cbieta mog\u0142a ju\u017c podziwia\u0107 Bursztynow\u0105 Komnat\u0119 w ca\u0142ym pi\u0119knie i przepychu, jakimi obdarzy\u0142 j\u0105 talent Rastrellego. Wiele szczeg\u00f3\u0142\u00f3w wymaga\u0142o jednak dopracowania, a nawet wymiany na autentyczne prace bursztynowe zamiast ich malarskiej iluzji.<\/p>\n\n\n\n

      \"Projekt
      Uk\u0142ad kompozycyjny Bursztynowej Komnaty cz. I<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

      Oko\u0142o roku 1765, ju\u017c za panowania carycy Katarzyny II, w komnacie zgromadzono znaczn\u0105 liczb\u0119 mebli i przedmiot\u00f3w dekoracyjnych czysto bursztynowych lub oklejanych bursztynowymi p\u0142ytkami. Zgromadzono tu zabytkowe szkatu\u0142y, o\u0142tarzyki, pasyjki, szachy, naczynia, \u015bwieczniki i wiele innych przedmiot\u00f3w uzyskanych wcze\u015bniej jako dary lub rekwizycje z obszar\u00f3w okupowanych przez armi\u0119 rosyjsk\u0105 (w tym z Polski, a szczeg\u00f3lnie z Gda\u0144ska). Meble, a w\u015br\u00f3d nich wielki st\u00f3\u0142 na 12 os\u00f3b z bursztynow\u0105 intarsj\u0105, wykonywa\u0142a utworzona na miejscu w Carskim Siole du\u017ca pracownia bursztynowa (do 200 os\u00f3b) pod kierunkiem Friedricha Roggenbucke, mistrza kr\u00f3lewieckiego, a p\u00f3\u017aniej jego syna Johanna.<\/p>\n\n\n\n

      \"Project

      Uk\u0142ad kompozycyjny Bursztynowej Komnaty cz. II<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

      Wype\u0142nienie komnaty mn\u00f3stwem przedmiot\u00f3w z bursztynu, kt\u00f3rych widok wielokrotnie powtarza\u0142 si\u0119 w pilastrowych zwierciad\u0142ach, pot\u0119gowa\u0142o wra\u017cenie obfito\u015bci i wszechobecno\u015bci bursztynu. Niestety, \u017caden z mebli wykonanych w Carskim Siole nie wytrzyma\u0142 pr\u00f3by czasu – nie istnia\u0142y ju\u017c w po\u0142owie XIX wieku. Przy ich wykonywaniu nie uwzgl\u0119dniono r\u00f3\u017cnic kurczliwo\u015bci drewna i bursztynu w warunkach zmian temperatury i wzgl\u0119dnej wilgotno\u015bci. A komnata u\u017cytkowana by\u0142a sporadycznie podczas carskich odwiedzin i tylko wtedy ogrzewano j\u0105 usilnie.<\/p>\n\n\n\n

      Do ko\u0144ca XVIII wieku wystr\u00f3j Bursztynowej Komnaty stale wzbogacano, a\u017c w ko\u0144cu sta\u0142a si\u0119 wspania\u0142ym zbiorem dzie\u0142 sztuki od baroku poprzez rokoko do klasycyzmu. Nie spos\u00f3b wymieni\u0107 setek uzupe\u0142nie\u0144, lecz tak\u017ce nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 specyficznego i charakterystycznego daru cesarzowej Austrii Marii Teresy w postaci czterech mozaik z kamieni p\u00f3\u0142szlachetnych. By\u0142y to niewielkie obrazy – alegorie 5 zmys\u0142\u00f3w (dotyk i powonienie na jednej kompozycji – jedyny fragment dekoracji ocala\u0142y po wojnie), wykonane we Florencji wg karton\u00f3w Giuseppe Zocchi’ego w technice zwanej “pietra dura”.<\/p>\n\n\n\n

      \"Wall
      Widok \u015bciany p\u00f3\u0142nocnej Bursztynowej Komnaty z roku 1937<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

      W ci\u0105gu wieku XIX i pocz\u0105tku XX stan wystroju Bursztynowej Komnaty pogarsza\u0142 si\u0119. Ruchome bursztynowe wyposa\u017cenie przeniesiono z niej do innych sal pa\u0142acu (kt\u00f3ry w roku 1910 otrzyma\u0142 imi\u0119 Katarzyny I), wystr\u00f3j \u015bcian mia\u0142 by\u0107 przewieziony w roku 1912 do Gda\u0144ska w celu wykonania gruntownej konserwacji w firmie “Moritz Stumpf & Sohn”. Na przeszkodzie stan\u0105\u0142 wybuch I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

      Po rewolucji 1917 roku gruntowniejszej konserwacji nie podj\u0119to, a jedynie od czasu do czasu przyklejano rozmaitymi spoiwami odpadaj\u0105ce z p\u0142ycin \u015bciennych elementy. Wn\u0119trze ju\u017c puste, z monumentem konnym Fryderyka II,<\/span>kr\u00f3la Prus, na \u015brodku komnaty pozostawiono bez zmian w aran\u017cacji przedrewolucyjnej.<\/p>\n\n\n\n

      Komnata by\u0142a niedost\u0119pna dla wi\u0119kszej liczby zwiedzaj\u0105cych i w sumie niewiele os\u00f3b mog\u0142o j\u0105 ogl\u0105da\u0107 zar\u00f3wno za car\u00f3w, jak i Zwi\u0105zku Radzieckiego.<\/p>\n\n\n\n

      \"Leaves\"
      Od\u0142amki wystroju Bursztynowej Komnaty pozostawione przez Niemc\u00f3w po rabunku w dniu 17 wrze\u015bnia 1941 r.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

      Zaledwie w 87 dni po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej w roku 1941 Wehrmacht zdo\u0142a\u0142 dotrze\u0107 do Carskiego Sio\u0142a i natychmiast przyst\u0105pi\u0107 do odarcia \u015bcian Bursztynowej Komnaty z pozostawionej przez Rosjan dekoracji. Niemieccy saperzy zrobili to w ci\u0105gu 36 godzin od wkroczenia do pa\u0142acu, pozostawiaj\u0105c na posadzce jedynie kilkadziesi\u0105t od\u0142amk\u00f3w kompozycji<\/span>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      The Amber Chamber remains, in the field of amber art, the most famous work of art of all time, although no one alive today has had the opportunity to see it since August 1944, when it was packed in airtight boxes at the K\u00f6nigsberg Castle and then transported to an unknown location.<\/p>","protected":false},"featured_media":27861,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Bursztynowa Komnata w carskich pa\u0142acach - Amber Portal","description":"Bursztynowa Komnata pozostaje w dziedzinie bursztynnictwa najs\u0142ynniejszym dzie\u0142em sztuki wszech czas\u00f3w, cho\u0107 od sierpnia 1944 roku, kiedy na zamku kr\u00f3lewieckim"}},"tags":[156],"lokalizacja":[],"temat":[226],"class_list":["post-13678","bursztyn","type-bursztyn","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-bursztynowa-komnata","temat-historia-bursztynu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn\/13678","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/bursztyn"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27861"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13678"},{"taxonomy":"lokalizacja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lokalizacja?post=13678"},{"taxonomy":"temat","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/temat?post=13678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}