Naukowe doniesienia o wyst\u0119powaniu bursztynu na terenie dawnych powiat\u00f3w kowelskiego i sarne\u0144skiego, przynale\u017cnych niegdy\u015b do Pierwszej i Drugiej Rzeczypospolitej, pisali polscy i rosyjscy uczeni, lecz obecno\u015b\u0107 bursztynu w tym regionie nie funkcjonowa\u0142a w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci. Dopiero intensywne poszukiwania geologiczne rozpocz\u0119te przez w\u0142adze sowieckie w 1979 r. i podj\u0119cie przemys\u0142owego wydobywania bursztynu na z\u0142o\u017cu w Klesowie i D\u0105browicy ko\u0142o Sarn przez w\u0142adze niepodleg\u0142ej Ukrainy pobudzi\u0142y ludno\u015b\u0107 tego biednego regionu do intensywnej penetracji terenu. Penetracja taka od pocz\u0105tku by\u0142a nielegalna i niemaj\u0105ca szans na legalizacj\u0119, wobec ustanowienia na Ukrainie pa\u0144stwowego monopolu zar\u00f3wno na wydobycie, jak i na skup oraz przetw\u00f3rstwo bursztynu. Z drugiej strony brak \u015brodk\u00f3w egzystencji po upadku sowieckich ko\u0142choz\u00f3w i fabryk dotkn\u0105\u0142 ponad 50% ludno\u015bci bursztynodajnego obszaru i szansa uzyskania znacznych dochod\u00f3w z wydobycia bursztynu sk\u0142oni\u0142a tysi\u0105ce ludzi do podj\u0119cia nielegalnego procederu.<\/p>\n\n\n\n
Warunki naturalne sprzyja\u0142y nielegalnemu wydobyciu bursztynu:<\/p>\n\n\n\n
Dodatkow\u0105 zach\u0119t\u0105 okaza\u0142a si\u0119 wyj\u0105tkowo du\u017ca granulacja bursztynu w tych z\u0142o\u017cach. Ponad 80% bry\u0142ek nadaje si\u0119 do produkcji jubilerskiej, podczas gdy na Sambii i w delcie Wis\u0142y prawie polowa urobku to drobnica, zdatna co najwy\u017cej do prasowania. Z tysi\u0119cy wykop\u00f3w i jeszcze liczniejszych otwor\u00f3w po p\u0142ukaniu wydobywa si\u0119 nie tylko dziesi\u0105tki ton materia\u0142u na du\u017ce kamienie jubilerskie i do tw\u00f3rczo\u015bci rze\u017abiarskiej, lecz tak\u017ce unikalne bry\u0142y, okazy przyrodnicze o masie znacznie wi\u0119kszej ni\u017c na Sambii i na obszarach polodowcowych.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 takich okaz\u00f3w trafia do Polski z racji blisko\u015bci granicy polsko-ukrai\u0144skiej na Bugu i popularno\u015bci polskich kolekcjoner\u00f3w bursztynu na Ukrainie, gotowych zawsze do nabycia cennych unikat\u00f3w przyrodniczych. Ukrai\u0144skie s\u0142u\u017cby celne nie s\u0105 zbyt zainteresowane powstrzymywaniem wywozu bursztynu z ich kraju. Na niedawnej konferencji w Kijowie <\/span>“Ukrai\u0144ski \u015bwiat bursztynu”<\/span><\/span> oficjalnie poinformowano, i\u017c nie dokonano w ostatnich latach zatrzymania ani jednej partii bursztynu, nie tylko na granicy z Polsk\u0105, lecz tak\u017ce na jeszcze s\u0142abiej strze\u017conych granicach z Bia\u0142orusi\u0105, Rosj\u0105 i Mo\u0142dow\u0105.<\/p>\n\n\n\n W efekcie bursztynowe wystawy w polskich muzeach mog\u0105 pochwali\u0107 si\u0119 rekordowymi okazami bry\u0142 (w\u0142asnych lub zdeponowanych przez prywatnych kolekcjoner\u00f3w): Malbork Castle Museum<\/span><\/a> bry\u0142\u0105 o masie 5.960 gram\u00f3w, a Muzeum Historyczne Miasta Gda\u0144ska<\/span><\/a> o masie 4.540 gram\u00f3w oraz wieloma innymi, przewy\u017cszaj\u0105cymi wymiarami najwi\u0119ksze okazy w postsowieckich kolekcjach muze\u00f3w w Kaliningradzie i Po\u0142\u0105dze, cho\u0107 tamte kolekcje tworzono z urobku wielkich kopal\u0144 przez ca\u0142e powojenne czterdziestolecie.<\/p>\n\n\n\n W muzeum ukrai\u0144skiego pa\u0144stwowego monopolisty, przedsi\u0119biorstwa “Bursztyn Ukrainy” w R\u00f3wnem, najwi\u0119ksza bry\u0142a (jedyna o masie jednostkowej ponad kilogram) ma nieca\u0142e 1.200 gram\u00f3w. Takich bry\u0142 w polskich kolekcjach muzealnych i prywatnych jest ponad sto, na Litwie kilkana\u015bcie i po kilka w krajach zachodniej Europy. Najwi\u0119ksze trafi\u0142y podobno do Emirat\u00f3w Arabskich, kt\u00f3rych przedstawiciele s\u0105 ostatnio nader aktywni w zakupach za wszelk\u0105 cen\u0119.<\/p>\n\n\n\n To wszystko s\u0105 skutki archaicznych w warunkach gospodarki rynkowej regulacji prawa gospodarczego, kt\u00f3re w za\u0142o\u017ceniu maj\u0105 chroni\u0107 interes kraju, a rzeczywisto\u015bci powoduj\u0105 destrukcj\u0119 naturalnych zachowa\u0144 przedsi\u0119biorc\u00f3w. Przez ostatnie dziesi\u0119ciolecie p\u0142ynie do nas, a tak\u017ce na Litw\u0119 i nawet do Obwodu Kaliningradzkiego Rosji, silny strumie\u0144 doskona\u0142ego surowca w ilo\u015bci kilkudziesi\u0119ciu ton rocznie, a w tym czasie w\u0142asny zak\u0142ad przetw\u00f3rczy ukrai\u0144skiego monopolisty dusi si\u0119 z braku materia\u0142u do przerobu. Skupu mu zakazano, a wydobycie w kopalniach jest mizerne, co przestawiaj\u0105 poni\u017csze liczby:<\/p>\n\n\n\n Wydobycie w kopalniach “Ukrai\u0144skiego Bursztynu” w kilogramach w latach 1993-2006<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zak\u0142ad przetw\u00f3rczy “Ukrai\u0144skiego Bursztynu” w R\u00f3wnem jest wyposa\u017cony w sprawne urz\u0105dzenia do obr\u00f3bki bursztynu (w wi\u0119kszo\u015bci z L\u0119borka) i zdolny by\u0142by potroi\u0107 produkcj\u0119, lecz strumie\u0144 surowca uchodzi za granic\u0119.<\/p>\n\n\n\n Przy okazji warto odnie\u015b\u0107 si\u0119 do technologii wydobycia w jedynej aktualnie czynnej kopalni odkrywkowej na z\u0142o\u017cu Pugacz w Klesowie. Pracuje tam wielka koparka z pot\u0119\u017cnym czerpakiem o pojemno\u015bci 5 m3, opuszczanym gwa\u0142townie na dno 8-metrowego wykopu, aby m\u00f3g\u0142 wbi\u0107 si\u0119 w bursztynodajn\u0105 warstw\u0119. \u0141atwo sobie wyobrazi\u0107 skutki uderzenia w du\u017ce bry\u0142y bursztynu. Mo\u017ce to jest przyczyna braku wielkich okaz\u00f3w w magazynach i muzeum “Ukrai\u0144skiego Bursztynu”?<\/p>\n\n\n\n Przedsi\u0119biorstwo pa\u0144stwowe “Ukrai\u0144ski Bursztyn” uzyska\u0142o na starcie znaczne dotacje inwestycyjne na kopalnictwo i przetw\u00f3rstwo, a mimo tego jest trwale nierentowne i niezdolne do uczestnictwa w rynku \u015bwiatowym. Na szcz\u0119\u015bcie nowy rz\u0105d Ukrainy zapowiada radykalne reformy ekonomiczne.<\/p>\n\n\n\n Zjawisko przemytu surowca bursztynowego do Polski jest dobrze znane zar\u00f3wno naszym przetw\u00f3rniom, jak i w\u0142adzom celnym. W roku 1998 Generalny Inspektorat Celny przeprowadzi\u0142 specjalistyczn\u0105 analiz\u0119 na temat “Bursztyn – szara strefa”. Analiza\u00a0 opracowana przez dr Janusza Marszalca we wrze\u015bniu 1998 zawiera\u0142a nast\u0119puj\u0105ce, aktualne do dzi\u015b stwierdzenia: “Przemytniczy proceder charakteryzuje si\u0119 tendencj\u0105 rosn\u0105c\u0105.” i “‘Walizkowo-mr\u00f3wczy’ typ kontrabandy wyklucza mafijny charakter procederu.” Skierowanie uwagi celnik\u00f3w na wi\u0119ksze partie bursztynu zacz\u0119\u0142o przynosi\u0107 rezultaty. Od pocz\u0105tkowych kilkudziesi\u0119ciu kilogram\u00f3w rocznie (1998) do kilkuset w latach nast\u0119pnych a\u017c do p\u00f3\u0142 tony w roku 2006. W tym ostatnim roku najwi\u0119ksza wykryta jednorazowo pr\u00f3ba przemytu si\u0119ga\u0142a 100 kg surowca wysokiej jako\u015bci. Nasi celnicy zdo\u0142ali tak\u017ce zatrzyma\u0107 przemyt okaz\u00f3w przyrodniczych bursztynu, w tym bry\u0142y o masie 1.825 g ofiarowanej przez w\u0142adze celne do Dzia\u0142 Bursztynu Muzeum Historycznego Miasta Gdanska i 8 innych okaz\u00f3w do zbior\u00f3w Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. W toku jest procedura przekazania nast\u0119pnych kilku okaz\u00f3w do Muzeum Ziemi PAN w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n W roku bie\u017c\u0105cym dosz\u0142o do wyra\u017anego ograniczenia wykrywalno\u015bci przemytu surowego bursztynu ukrai\u0144skiego. Pojawi\u0142y si\u0119 natomiast znacz\u0105ce partie gotowych kamieni jubilerskich z bursztynu (do 100.000 szt. w partii), z regu\u0142y wykonywanych z materia\u0142u klarowanego w autoklawach. Kamienie s\u0105 na og\u00f3\u0142 doskona\u0142ej jako\u015bci: bez zanieczyszcze\u0144, wad obr\u00f3bki, w wi\u0119kszo\u015bci w standardowych kszta\u0142tach i kalibrowanych wymiarach. Dowodzi to powstania nielegalnych (w my\u015bl dotychczasowego prawa ukrai\u0144skiego) przetw\u00f3rni, dobrze wyposa\u017conych technicznie i z profesjonaln\u0105 za\u0142og\u0105.<\/p>\n\n\n\n Po planowanym uwolnieniu gospodarki ukrai\u0144skiej od reglamentacji wytw\u00f3rnie te mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 zar\u00f3wno nasz\u0105 konkurencj\u0105 na rynkach trzecich, jak i dobrym, legalnym kooperantem dla polskich pracowni jubilerskich.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" A small north-western corner of Ukraine, stretched along the border with Belarus in the wet forest zone of Polesia, is rich in amber deposits that are not very abundant, but very numerous and convenient for exploitation.<\/p>","protected":false},"featured_media":26921,"parent":0,"menu_order":17,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"slim_seo":{"title":"Ukrai\u0144ski strumie\u0144 bursztynu - Amber Portal","description":"Ma\u0142y p\u00f3\u0142nocno-zachodni zak\u0105tek Ukrainy, rozci\u0105gni\u0119ty wzd\u0142u\u017c granicy z Bia\u0142orusi\u0105 w strefie podmok\u0142ych las\u00f3w Polesia, obfituje w niezbyt zasobne, ale bardzo licz"}},"tags":[239],"lokalizacja":[],"temat":[224],"class_list":["post-13666","bursztyn","type-bursztyn","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-archiwalne","temat-raporty-rynku-bursztynu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn\/13666","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/bursztyn"}],"about":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/bursztyn"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13666"},{"taxonomy":"lokalizacja","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lokalizacja?post=13666"},{"taxonomy":"temat","embeddable":true,"href":"https:\/\/amber.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/temat?post=13666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Wielkie bry\u0142y bursztynu<\/h2>\n\n\n\n
Wyniki gospodarki pa\u0144stwowej<\/h2>\n\n\n\n
rok<\/strong><\/td> \n’93 <\/strong>\n<\/td> \n’94<\/strong>\n<\/td> \n’95<\/strong>\n<\/td> \n’96<\/strong>\n<\/td> \n’97<\/strong>\n<\/td> \n’98<\/strong>\n<\/td> \n’99<\/strong>\n<\/td> \n’00<\/strong>\n<\/td> \n’01<\/strong>\n<\/td> \n’02<\/strong>\n<\/td> \n’03<\/strong>\n<\/td> \n’04<\/strong>\n<\/td> \n’05<\/strong>\n<\/td> \n’06<\/strong>\n<\/td><\/tr> wydo-
bycie<\/td>\n920\n<\/td> \n1564\n<\/td> \n1154\n<\/td> \n2457\n<\/td> \n2752\n<\/td> \n2105\n<\/td> \n1288\n<\/td> \n422\n<\/td> \n2450\n<\/td> \n3455\n<\/td> \n1629\n<\/td> \n2644\n<\/td> \n2230\n<\/td> \n2955\n<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n\n\n\n\n Polska bariera celna<\/h2>\n\n\n\n
Autor analizy wskazuje, \u017ce w warunkach masowego ruchu granicznego na przej\u015bciach polsko-ukrai\u0144skich wykrywanie niewielkich ilo\u015bci bursztynu w przewozie “walizkowo-mr\u00f3wkowym” nie rokuje wi\u0119kszych rezultat\u00f3w i uwag\u0119 skierowa\u0107 nale\u017cy na pr\u00f3by przewozu wi\u0119kszych partii. Zwraca te\u017c uwag\u0119, \u017ce poza negatywnymi skutkami fiskalnymi (utrata c\u0142a 3% i VAT 16%) przyw\u00f3z walizkowy jest wr\u0119cz po\u017c\u0105dany, a nawet konieczny dla rozwini\u0119tego polskiego przetw\u00f3rstwa.<\/p>\n\n\n\n